Hợp đồng xuất khẩu gạo tập trung: cơ chế đầu mối luân phiên và phân bổ chỉ tiêu

Bộ Công Thương ban hành Thông tư 65/2026/TT-BCT ngày 01/10/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị định 365/2026/NĐ-CP về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo. Theo hồ sơ văn bản của Chính phủ, thông tư có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Khi nào áp dụng cơ chế đầu mối luân phiên?

Theo Điều 4, cơ chế đầu mối luân phiên áp dụng khi có từ hai thương nhân trở lên được chỉ định làm đầu mối tại một thị trường có hợp đồng tập trung, nhưng cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà nhập khẩu nước ngoài được chỉ định yêu cầu mỗi đợt nhập khẩu chỉ có một thương nhân tham gia ký kết, giao dịch.

Chậm nhất một ngày kể từ khi nhận thông báo của nước nhập khẩu, thương nhân đến lượt báo cáo Bộ Công Thương và sao gửi Hiệp hội Lương thực Việt Nam về khả năng tham gia. Nếu kiến nghị không tham gia, thương nhân phải báo rõ nguyên nhân và sao gửi các bên theo quy định. Thương nhân kế tiếp báo cáo khả năng tham gia chậm nhất một ngày kể từ khi nhận kiến nghị từ chối.

Việc một thương nhân đi giao dịch thay không được tính là lượt luân phiên chính thức của thương nhân thay thế. Nếu tất cả thương nhân đầu mối không tham gia đợt giao dịch, Bộ Công Thương chỉ định thương nhân khác theo quy định.

Phân bổ trong cơ chế luân phiên

Điều 4 quy định các thương nhân đầu mối theo cơ chế luân phiên được trực tiếp xuất khẩu 20% lượng gạo trong hợp đồng tập trung. Trong phần 20% này, thương nhân ký kết hợp đồng thực hiện hai phần ba; các thương nhân đầu mối không tham gia ký kết được phân bổ đều một phần ba còn lại. Điều 5 quy định trách nhiệm phối hợp xây dựng phương án giao dịch, chuẩn bị nguồn hàng và thực hiện hợp đồng.

Phân bổ chỉ tiêu ủy thác xuất khẩu

Việc phân bổ chỉ tiêu thực hiện hợp đồng tập trung cho thương nhân ủy thác xuất khẩu căn cứ tiêu chí tại Nghị định 365/2026/NĐ-CP. Thương nhân không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo hoặc thuộc các trường hợp được dẫn chiếu tại khoản 8 Điều 19 nghị định không thuộc diện được phân bổ theo Điều 6 thông tư.

Theo Điều 7–8, UBND cấp tỉnh rà soát, tổng hợp danh sách thương nhân đủ đối tượng gửi Bộ Công Thương. Bộ phân bổ theo quy định và thông báo bằng văn bản; lượng phân bổ theo mức độ tín nhiệm, các thương nhân cùng nhóm tín nhiệm được phân bổ bằng nhau. Khi chưa có kết quả đánh giá tín nhiệm, chỉ tiêu của thương nhân không vượt mức phân bổ trung bình trong cùng đợt theo quy định.

Nguồn tra cứu

Bài viết tóm tắt một số nội dung tại Điều 3–8 của Thông tư 65/2026/TT-BCT. Điều kiện, thủ tục và trách nhiệm cụ thể cần đối chiếu toàn văn thông tư và Nghị định 365/2026/NĐ-CP. Hồ sơ văn bản của Chính phủ.