Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Ai có thẩm quyền ra lệnh hạ hồ cắt lũ hạ du sông Đồng Nai?

Theo Quyết định 2217/QĐ-TTg, Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh có thẩm quyền ra lệnh hạ hồ cắt lũ hạ du sông Đồng Nai; Chủ hồ được chủ động tích nước nếu cấp tỉnh không phản hồi sau 03 ngày.

Mục lục nội dungThu gọn

Vấn đề phân định thẩm quyền điều hành hệ thống hồ chứa thủy điện, thủy lợi trong mùa mưa bão luôn mang tính sống còn đối với sự an toàn của vùng hạ du. Theo điểm a khoản 3 Điều 7, người có thẩm quyền ra lệnh hạ hồ để thực hiện chế độ vận hành giảm lũ cho hạ du các hồ thuộc lưu vực sông Đồng Nai là Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh theo phạm vi phân công địa bàn quản lý. Trong khi đó, quyền quyết định tích nước cuối mùa lũ thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, kèm điều khoản đặc biệt cho phép chủ công trình tự quyết nếu cơ quan quản lý chậm trễ phản hồi sau 03 ngày.

Quy định phân công thẩm quyền ra lệnh hạ hồ theo địa bàn

Nhằm bảo đảm tính kịp thời và tập trung trong công tác chỉ đạo ứng phó thiên tai, Quyết định số 2217/QĐ-TTg ngày 13 tháng 11 năm 2026 phân định phạm vi trách nhiệm cụ thể cho các địa phương liên quan trên lưu vực sông Đồng Nai. Theo điểm a khoản 3 Điều 7, Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh quyết định việc thực hiện chế độ vận hành giảm lũ cho hạ du các hồ bao gồm: hạ thấp mực nước hồ, duy trì mực nước hồ, cắt, giảm lũ cho hạ du và vận hành đưa mực nước hồ về mực nước cao nhất thời kỳ mùa lũ trong điều kiện bình thường.

Phạm vi thẩm quyền điều hành cụ thể trên địa bàn được phân định rõ ràng như sau:

  • Tỉnh Lâm Đồng: Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện thẩm quyền đối với các hồ Đơn Dương, Đại Ninh, Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Đồng Nai 4, Đồng Nai 5, Đa Khai, Đa Dâng 3, Đa M’Bri, Đăk R’Tih (bậc trên), Đăk Kar, Đăk Sin 1, Hàm Thuận, Đa Mi và đập dâng Tà Pao theo điểm a khoản 3 Điều 7.
  • Thành phố Đồng Nai: Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện thẩm quyền đối với các hồ Thác Mơ, Cần Đơn, Srok Phu Miêng, Phú Tân 2 và Trị An theo điểm a khoản 3 Điều 7.
  • Thành phố Hồ Chí Minh: Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện thẩm quyền đối với các hồ Dầu Tiếng và Phước Hòa theo điểm a khoản 3 Điều 7.

Đồng thời, theo điểm b khoản 3 Điều 7, Giám đốc, Tổng giám đốc hoặc Thủ trưởng đơn vị quản lý, vận hành hồ, đập (Chủ hồ) quyết định chế độ vận hành bảo đảm an toàn công trình và vận hành trong điều kiện bình thường trên cơ sở quy trình vận hành hồ chứa được cấp có thẩm quyền ban hành và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định của mình.

Điều kiện kích hoạt chế độ vận hành hạ mực nước và cắt giảm lũ

Việc vận hành hạ thấp mực nước hồ không được thực hiện tùy tiện mà phải đáp ứng các căn cứ khí tượng thủy văn nghiêm ngặt nhằm tránh tạo lũ nhân tạo hoặc làm cạn kiệt dung tích cấp nước. Theo điểm a khoản 1 Điều 7, vận hành hạ thấp mực nước hồ là quá trình điều tiết xả nước với tổng lưu lượng xả lớn hơn lưu lượng đến hồ nhằm hạ dần mực nước hồ về mực nước đón lũ thấp nhất để tạo thêm dung tích phòng lũ.

Theo điểm a khoản 2 Điều 7, chế độ vận hành giảm lũ cho hạ du được kích hoạt bắt buộc khi xuất hiện một trong hai trường hợp sau:

  • Trường hợp 1: Khi Cục Khí tượng Thủy văn cảnh báo hoặc dự báo có bão khẩn cấp, áp thấp nhiệt đới gần bờ hoặc có các hình thế thời tiết khác có khả năng gây mưa, lũ mà trong vòng 24 đến 48 giờ tới có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến các địa phương hoặc gây ngập, lụt trên lưu vực sông Đồng Nai theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 7.
  • Trường hợp 2: Khi không có bản tin dự báo có mưa lũ nhưng ghi nhận thực tế lưu lượng lũ đến hồ vượt ngưỡng quy định: vượt 600 m³/s đối với hồ Thác Mơ, vượt 200 m³/s đối với hồ Đơn Dương, vượt 600 m³/s đối với hồ Đại Ninh, vượt 300 m³/s đối với hồ Đồng Nai 2, vượt 400 m³/s đối với hồ Đồng Nai 3, vượt 100 m³/s đối với hồ Đăk R’Tih (bậc trên) và vượt 250 m³/s đối với hồ Hàm Thuận theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 7. Riêng đối với hồ Đại Ninh, việc hạ mực nước đón lũ còn căn cứ theo lưu lượng lũ thực tế về hồ Đơn Dương.

Chế độ này phải duy trì cho đến khi mực nước hồ không vượt quá mực nước quy định tại Bảng 1 của Quy trình hoặc mực nước tại các trạm thủy văn quy định tại Bảng 3 đã xuống dưới báo động I và đang tiếp tục xuống, đồng thời không có khả năng xuất hiện một đợt lũ mới theo điểm a khoản 2 Điều 7.

Thẩm quyền trong tình huống bất thường và thiên tai khẩn cấp

Khi diễn biến mưa lũ vượt khỏi kịch bản thông thường, thẩm quyền can thiệp đặc biệt được chuyển giao tập trung cho người đứng đầu cơ quan hành chính cấp tỉnh. Theo khoản 1 Điều 29, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo phạm vi thẩm quyền có quyền xem xét, quyết định vận hành các hồ khác với quy định thông thường khi xuất hiện một trong các tình huống khẩn cấp.

Các căn cứ để Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh kích hoạt quyền điều hành khẩn cấp bao gồm:

  • Cục Khí tượng Thủy văn dự báo, cảnh báo hạ du xuất hiện hoặc có nguy cơ xuất hiện ngập lụt với rủi ro thiên tai từ cấp độ 3 trở lên theo điểm a khoản 1 Điều 29.
  • Một trong các hồ Thác Mơ, Cần Đơn, Đăk R’Tih (bậc trên), Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Trị An, Hàm Thuận, Đơn Dương, Đại Ninh và Dầu Tiếng đã dùng hết dung tích cắt lũ nhưng dự báo tiếp tục đón lũ lớn ở thượng lưu theo điểm b khoản 1 Điều 29.
  • Mực nước trạm thủy văn vượt ngưỡng Bảng 3 kết hợp mực nước hồ đạt mực nước dâng bình thường và lũ dự báo tiếp tục tăng: tại trạm Đại Ninh (hồ Đơn Dương, Đại Ninh); trạm Tà Lài (hồ Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Đăk R’Tih bậc trên); trạm Phước Hòa (hồ Thác Mơ, Cần Đơn); trạm Phú Hiệp (hồ Hàm Thuận); trạm Biên Hòa (hồ Trị An); hoặc trạm Phú An (hồ Dầu Tiếng) theo điểm c khoản 1 Điều 29.
  • Xuất hiện sự cố hoặc có nguy cơ đe dọa an toàn công trình, hạ tầng quan trọng hoặc đe dọa an toàn dân cư hạ du theo điểm d, điểm đ và điểm e khoản 1 Điều 29.

Trong quá trình xử lý khẩn cấp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền quyết định hạ mực nước hồ xuống thấp hơn mực nước đón lũ thấp nhất quy định tại Bảng 2 theo khoản 2 Điều 29. Trường hợp đe dọa nghiêm trọng đến an toàn tính mạng, tài sản hạ du, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được quyền quyết định sử dụng một phần dung tích trên mực nước dâng bình thường của hồ thủy điện để cắt giảm lũ sau khi báo cáo Bộ Công Thương và bảo đảm tuyệt đối an toàn đập theo khoản 3 Điều 29.

Quy trình tích nước cuối mùa lũ và cơ chế tự quyết sau 03 ngày

Bên cạnh nhiệm vụ cắt lũ, việc bảo đảm đủ nguồn nước cho mùa khô kế tiếp là nhiệm vụ chiến lược. Thẩm quyền quyết định việc tích nước cuối mùa lũ được quy định rõ tại Điều 17 nhằm dung hòa giữa phòng chống ngập úng và dự trữ tài nguyên nước.

Hạng mục xem xétQuy định thông thường (Khoản 1 Điều 17)Quy định khi có nguy cơ hạn hán (Khoản 2 Điều 17)
Thời điểm xem xét tích nướcTừ ngày 10 tháng 10 (các hồ Thác Mơ, Cần Đơn, Đăk R’Tih, Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Hàm Thuận, Trị An, Dầu Tiếng); ngày 01 tháng 11 (hồ Đại Ninh); ngày 15 tháng 11 (hồ Đơn Dương) theo điểm c khoản 2 Điều 7.Xem xét tích nước sớm từ ngày 01 tháng 10 đối với Thác Mơ, Cần Đơn, Đăk R’Tih, Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Hàm Thuận, Trị An, Dầu Tiếng; từ ngày 10 tháng 10 đối với Đơn Dương, Đại Ninh theo khoản 2 Điều 17.
Thẩm quyền quyết địnhChủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ra quyết định bằng văn bản theo đề xuất của Chủ hồ theo khoản 1 Điều 17. Riêng hồ Dầu Tiếng do Chủ hồ chủ động tích nước theo điểm a khoản 3 Điều 7.Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định trên cơ sở phương án đề xuất của Chủ hồ khi có dự báo hạn hán theo khoản 2 Điều 17.
Thời hạn phản hồi của cấp tỉnhTrong vòng 03 ngày kể từ thời điểm nhận được văn bản đề xuất của Chủ hồ theo khoản 1 Điều 17.Trong vòng 03 ngày kể từ thời điểm nhận được văn bản đề xuất của Chủ hồ theo khoản 2 Điều 17.
Quyền hạn của Chủ hồ khi quá hạnChủ hồ được phép chủ động thực hiện chế độ tích nước cuối mùa lũ nếu sau 03 ngày chưa nhận được văn bản, đồng thời báo cáo ngay cấp tỉnh theo khoản 1 Điều 17.Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định thời gian tích nước sớm hơn nếu có cảnh báo El Nino theo khoản 2 Điều 17.

Theo khoản 1 Điều 17, cơ chế mở đường cho doanh nghiệp quản lý hồ đập vận hành linh hoạt nêu rõ: nếu sau 03 ngày nộp đề xuất mà Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chưa có văn bản trả lời, đơn vị quản lý hồ được phép chủ động tích nước, song song với việc lập tức gửi văn bản báo cáo cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh. Trong quá trình này, nếu có chỉ đạo mới từ cơ quan có thẩm quyền thì phải nghiêm túc chấp hành theo chỉ đạo đó.

Tình huống thực tế về phân định quyền hạn và trách nhiệm

Xem xét tình huống xảy ra tại hồ thủy điện Đồng Nai 2 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng khi xuất hiện hình thái thời tiết nguy hiểm. Cục Khí tượng Thủy văn đưa ra cảnh báo áp thấp nhiệt đới gần bờ có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến lưu vực sông trong 36 giờ tới. Cùng thời điểm đó, lưu lượng nước thực tế đổ về hồ ghi nhận ở mức 350 m³/s, vượt qua ngưỡng quy định 300 m³/s theo điểm a khoản 2 Điều 7.

Trong tình huống này, căn cứ theo điểm a khoản 3 Điều 7, Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lâm Đồng lập tức ban hành lệnh điều hành yêu cầu đơn vị quản lý hồ Đồng Nai 2 thực hiện chế độ vận hành giảm lũ hạ du, xả nước với tổng lưu lượng xả lớn hơn lưu lượng về để hạ mực nước hồ về mức đón lũ thấp nhất theo quy định.

Đến cuối mùa mưa, đơn vị quản lý hồ gửi văn bản đề xuất phương án tích nước lên Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng vào sáng ngày 01 tháng 11. Tuy nhiên, sau 03 ngày theo dõi, tức hết ngày 04 tháng 11, cơ quan cấp tỉnh vẫn chưa ban hành văn bản phản hồi phê duyệt. Áp dụng cơ chế tại khoản 1 Điều 17, Chủ hồ Đồng Nai 2 được quyền chủ động điều tiết giảm xả để tích nước hồ, đồng thời phải gửi ngay văn bản báo cáo hành động tới Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Lâm Đồng để theo dõi, chỉ đạo.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và trách nhiệm thi hành

Các nhóm chủ thể chịu sự điều chỉnh của các quy định điều hành liên hồ chứa cần nắm vững trách nhiệm và phạm vi quyền hạn để tránh vi phạm quy định pháp luật:

  • Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh: Theo dõi sát dự báo bão, áp thấp nhiệt đới trong phạm vi 24 đến 48 giờ để kịp thời ban hành lệnh hạ thấp mực nước đón lũ hoặc cắt lũ theo điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 7; không can thiệp trái thẩm quyền vào chế độ tự bảo vệ an toàn đập của Chủ hồ.
  • Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh phải bảo đảm thời hạn xử lý văn bản đề xuất tích nước của các hồ trong vòng 03 ngày theo khoản 1 Điều 17; đồng thời chỉ đạo ứng phó tình huống thiên tai khẩn cấp từ cấp độ 3 trở lên theo khoản 1 Điều 29.
  • Chủ hồ thủy điện, thủy lợi: Chịu trách nhiệm bảo đảm mực nước hồ không vượt quá trần quy định tại Bảng 1 khi tích nước theo khoản 1 Điều 17; chủ động chuyển ngay về chế độ giảm lũ hạ du hoặc an toàn công trình nếu xuất hiện mưa lũ bất thường theo khoản 3 Điều 17; thực hiện quyền tự quyết tích nước khi cấp tỉnh chậm trễ văn bản theo khoản 1 Điều 17.
  • Cộng đồng dân cư hạ du: Tiếp nhận thông tin điều tiết lũ để chủ động các biện pháp phòng ngừa khi mực nước trạm thủy văn hoặc xả lũ hồ chứa có biến động.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào hồ chứa buộc phải chuyển từ tích nước sang chế độ vận hành giảm lũ hạ du?

Theo khoản 3 Điều 17, trong quá trình tích nước, nếu Cục Khí tượng Thủy văn cảnh báo bão, áp thấp hoặc mưa lớn ảnh hưởng trong 24 đến 48 giờ, hoặc lưu lượng lũ thực tế về hồ vượt ngưỡng quy định tại điểm a khoản 2 Điều 7, hoặc xảy ra tình huống khẩn cấp theo khoản 1 Điều 29, hồ chứa bắt buộc phải chuyển sang chế độ vận hành giảm lũ hạ du hoặc vận hành an toàn công trình.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được quyền ra lệnh hạ hồ xuống dưới mức đón lũ khi nào?

Theo khoản 2 Điều 29, trong quá trình xử lý các tình huống bất thường, khẩn cấp như ngập lụt hạ du cấp độ 3 trở lên, các hồ hết dung tích cắt lũ hoặc mực nước trạm thủy văn vượt mức quy định, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền quyết định hạ mực nước hồ xuống thấp hơn giá trị mực nước đón lũ thấp nhất quy định tại Bảng 2.

Hồ Dầu Tiếng có cần văn bản chấp thuận của cấp tỉnh khi tích nước cuối lũ không?

Không. Căn cứ theo khoản 1 Điều 17 và điểm a khoản 3 Điều 7, riêng đối với hồ Dầu Tiếng, đơn vị quản lý hồ (Chủ hồ) được chủ động thực hiện chế độ vận hành tích nước cuối mùa lũ theo điều kiện quy định tại điểm c khoản 2 Điều 7 mà không cần văn bản phê duyệt của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Kiểm tra và tuân thủ quy chuẩn pháp lý

Các quy chuẩn kỹ thuật và mệnh lệnh hành chính trong việc hạ thấp mực nước hay tích nước hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về thời gian và thẩm quyền. Lãnh đạo các cơ quan phòng thủ dân sự, chính quyền địa phương và cán bộ kỹ thuật quản lý đập cần thường xuyên đối chiếu tình trạng vận hành thực tế của công trình với các thông số trạm thủy văn và bản tin dự báo từ Cục Khí tượng Thủy văn. Khi phát sinh vướng mắc về thẩm quyền hoặc đối mặt các kịch bản thời tiết cực đoan chưa có tiền lệ, các bên cần chủ động tham vấn ý kiến chuyên môn của cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đập và vùng hạ lưu.

Ảnh minh họa AI: công khai thủ tục, góc không gian và đời sống
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm