Bị đòi thêm giấy tờ lạ khi làm thủ tục: Người dân được từ chối?

Khi đi làm thủ tục hành chính, nếu bị cán bộ yêu cầu cung cấp thêm các loại giấy tờ lạ không có trong quy định, người dân và tổ chức hoàn toàn có quyền từ chối đáp ứng các đòi hỏi này.

Người dân có quyền từ chối yêu cầu trái luật

Theo khoản 4 Điều 15, cá nhân, tổ chức có quyền từ chối thực hiện thủ tục hành chính không đúng quy định pháp luật hoặc không đúng nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền công bố, công khai thủ tục hành chính theo quy định.

Quy trình giải quyết công việc phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc được xác lập tại Điều 15:

• Bảo đảm công khai, minh bạch các thủ tục hành chính đang được thực hiện (theo khoản 1 Điều 15).
• Bảo đảm khách quan, công bằng trong thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 2 Điều 15).
• Bảo đảm tính liên thông, kịp thời, chính xác, không gây phiền hà trong thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 3 Điều 15).
• Bảo đảm nguyên tắc cung cấp thông tin một lần, liên thông điện tử, ưu tiên sử dụng dữ liệu và dịch vụ số (theo khoản 5 Điều 15).
• Đề cao vai trò, trách nhiệm của cán bộ, công chức trong giải quyết công việc cho cá nhân, tổ chức (theo khoản 6 Điều 15).
• Kết quả giải quyết thủ tục hành chính được cung cấp bằng hình thức điện tử, trường hợp cá nhân, tổ chức có yêu cầu hoặc pháp luật có quy định thì trả bằng bản giấy (theo khoản 7 Điều 15).
• Bảo đảm quyền được phản ánh, kiến nghị của các cá nhân, tổ chức và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước trong thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 8 Điều 15).

Cơ quan giải quyết không được tự ý đòi thêm giấy tờ

Pháp luật nghiêm cấm cơ quan tiếp nhận tự ý đẻ thêm thủ tục hoặc giấy tờ ngoài danh mục. Theo khoản 5 Điều 18, cơ quan thực hiện thủ tục hành chính có trách nhiệm không tự đặt ra thủ tục hành chính, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định của pháp luật.

Trường hợp hồ sơ chưa chuẩn xác, cơ quan giải quyết không được đòi hỏi tùy tiện bằng lời nói mà phải tuân thủ đúng trình tự. Theo khoản 4 Điều 18, cơ quan có trách nhiệm nêu rõ lý do bằng văn bản trong trường hợp từ chối thực hiện hoặc có yêu cầu bổ sung giấy tờ trong thời hạn giải quyết theo quy định.

Bên cạnh đó, Điều 18 xác định các trách nhiệm cụ thể của cơ quan giải quyết thủ tục hành chính:

• Sử dụng, bố trí cán bộ, công chức có phẩm chất đạo đức tốt, văn hóa giao tiếp chuẩn mực, đủ trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực phù hợp để thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 1 Điều 18).
• Hướng dẫn, giải thích, cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời về thủ tục hành chính cho cá nhân, tổ chức có liên quan (theo khoản 2 Điều 18).
• Bảo quản và giữ bí mật về hồ sơ tài liệu và các thông tin liên quan đến bí mật cá nhân trong quá trình giải quyết theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp phải thu thập, công bố thông tin, tư liệu theo quyết định của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền (theo khoản 3 Điều 18).
• Phối hợp và chia sẻ thông tin trong quá trình giải quyết công việc của cá nhân, tổ chức (theo khoản 6 Điều 18).
• Hỗ trợ người có công, người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, phụ nữ mang thai, trẻ mồ côi và người thuộc diện bảo trợ xã hội khác trong thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 7 Điều 18).
• Thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia (theo khoản 8 Điều 18).
• Tiếp nhận, xử lý các phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức trong thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 9 Điều 18).
• Ứng dụng công nghệ thông tin và các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong thực hiện thủ tục hành chính (theo khoản 10 Điều 18).
• Thực hiện quy định khác của pháp luật (theo khoản 11 Điều 18).

Phạm vi áp dụng và các trường hợp không điều chỉnh

Theo khoản 1 Điều 1, phạm vi điều chỉnh gồm kiểm soát việc quy định, thực hiện, rà soát, đánh giá thủ tục hành chính và quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính. Đồng thời, theo khoản 3 Điều 1, khuyến khích các cơ quan khác không thuộc hệ thống cơ quan hành chính nhà nước áp dụng các quy định trong việc quy định, thực hiện, rà soát, đánh giá, công bố thủ tục hành chính và quản lý cơ sở dữ liệu về thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của mình, phù hợp.