Cấm cầm cố, chuyển nhượng số dư tài khoản hưu trí cá nhân

Quy định cấm sử dụng số dư tài khoản hưu trí cá nhân

Chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung đặt mục tiêu bảo toàn nguồn thu nhập dài hạn cho người lao động khi hết tuổi lao động. Nhằm ngăn chặn nguy cơ thất thoát tài sản an sinh trước các nghĩa vụ dân sự hoặc rủi ro tài chính của tổ chức cung cấp dịch vụ, Nghị định 85/2026/NĐ-CP xác lập phạm vi hạn chế quyền tài sản đối với khoản tiền tích lũy này.

Cụ thể, theo khoản 4 Điều 16, số dư tài khoản hưu trí cá nhân không được sử dụng để:

• Chuyển nhượng quyền sở hữu số dư cho chủ thể khác theo điểm a khoản 4 Điều 16.
• Thực hiện các giao dịch cầm cố nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ theo điểm b khoản 4 Điều 16.
• Giải quyết thủ tục phá sản của doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí, ngân hàng giám sát, tổ chức lưu ký theo điểm c khoản 4 Điều 16.

Phân định mục đích sử dụng và các hành vi bị cấm

Quy định pháp lý tách biệt các mục đích hợp pháp được phép sử dụng tài khoản hưu trí với các hành vi bị nghiêm cấm đối với phần số dư tích lũy.

Quyền sở hữu và phạm vi bảo vệ tài sản người tham gia

Về nguyên tắc sở hữu, theo điểm a khoản 3 Điều 16, người tham gia quỹ được sở hữu khoản đóng góp của mình và kết quả đầu tư sau khi trừ đi chi phí hoạt động của quỹ hưu trí đã phân bổ cho từng tài khoản theo quy định tại Điều lệ quỹ. Đối với khoản do người sử dụng lao động đóng, theo điểm b khoản 3 Điều 16, người lao động được sở hữu khoản đóng góp này kèm kết quả đầu tư (sau trừ chi phí liên quan) nếu đáp ứng các điều kiện tại văn bản thỏa thuận giữa người lao động hoặc tập thể người lao động (đại diện bởi Chủ tịch Công đoàn) với người sử dụng lao động.

Trường hợp người lao động không đáp ứng đủ điều kiện theo thỏa thuận, theo khoản 6 Điều 16, người sử dụng lao động có thể nhận lại phần đóng góp của mình, bao gồm kết quả đầu tư, chi phí liên quan đã phân bổ và nghĩa vụ thuế đã hoàn thành theo chương trình bảo hiểm hưu trí.

Đặc biệt, quy định cấm dùng số dư để xử lý phá sản tổ chức dịch vụ tại điểm c khoản 4 Điều 16 tạo hành lang bảo vệ tài sản hưu trí độc lập hoàn toàn với khối tài sản giải quyết nợ của đơn vị quản lý quỹ, ngân hàng giám sát hoặc tổ chức lưu ký khi các đơn vị này mất khả năng thanh toán.

Quy định về luân chuyển và duy trì tài khoản

Việc di chuyển dòng vốn hưu trí chỉ được thực hiện theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm tránh việc chuyển nhượng ngầm số dư:

• Theo khoản 7 Điều 16, quy trình chuyển tài khoản giữa các chương trình hoặc giữa các doanh nghiệp quản lý quỹ được thực hiện bằng phương thức tất toán tài khoản thành tiền và chuyển toàn bộ sang chương trình mới; hoạt động này không được coi là chi trả từ quỹ.
• Theo điểm a khoản 8 Điều 16, khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc đến tuổi nghỉ hưu, tài khoản hưu trí cá nhân được chuyển sang tài khoản chuyển tiếp để xác định quyền lợi hưởng giữa các bên.
• Theo điểm b khoản 8 Điều 16, người lao động được tiếp tục tự đóng góp và hưởng quyền lợi trong thời gian tối đa không quá 01 năm. Quá thời hạn này nếu không tiếp tục tham gia, người lao động được nhận chi trả từ quỹ và không bị áp dụng phí chi trả đột xuất.
• Theo điểm c khoản 8 Điều 16, trường hợp chuyển sang người sử dụng lao động mới và có nhu cầu tiếp tục tham gia, người lao động thực hiện thủ tục mở tài khoản mới và chuyển số dư theo quy trình định sẵn.