Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Chi phí đặt hàng sản phẩm quốc phòng có phải kiểm toán độc lập không?

Giải đáp vướng mắc về thủ tục kiểm toán chi phí và biện pháp bảo đảm hợp đồng đối với các sản phẩm đặt hàng quốc phòng theo Nghị định 404/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Mục lục nội dungThu gọn

Hợp đồng đặt hàng sản phẩm quốc phòng không phải thực hiện kiểm toán độc lập đối với chi phí thực hiện. Theo điểm đ khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, pháp luật quy định rõ ràng rằng không thực hiện kiểm toán độc lập đối với chi phí thực hiện hợp đồng đặt hàng sản phẩm phục vụ quốc phòng. Thay vào đó, việc kiểm soát chi phí, định giá và kiểm tra tài chính được thực hiện thông qua cơ chế kiểm tra, kiểm toán, soát xét nội bộ của cơ quan chức năng do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hoặc thủ trưởng đơn vị theo phân cấp thẩm quyền mua sắm quyết định giao nhiệm vụ theo điểm d khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP.

Quy định này đang có hiệu lực áp dụng, mang lại hành lang pháp lý chuyên biệt nhằm bảo vệ bí mật quân sự, đẩy nhanh tiến độ sản xuất, cung ứng trang bị kỹ thuật cho lực lượng vũ trang, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục kiểm toán bên ngoài cho các đơn vị quân đội.

Quy định về chi phí đặt hàng sản phẩm quốc phòng và cơ chế soát xét giá

Trong hoạt động mua sắm thông thường của khối doanh nghiệp nhà nước, việc thuê kiểm toán độc lập soát xét chi phí hợp đồng là bước bắt buộc để thẩm tra quyết toán. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực sản xuất quốc phòng, việc áp dụng cơ chế kiểm toán ngoài tiềm ẩn nguy cơ để lộ thông tin bí mật quân sự, tính năng kỹ thuật và quy trình chế tạo vũ khí. Theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, việc không kiểm toán độc lập áp dụng trực tiếp cho chi phí thực hiện hợp đồng đặt hàng sản phẩm phục vụ quốc phòng.

Để bảo đảm tính minh bạch và tránh thất thoát ngân sách, cơ chế kiểm soát được chuyển giao hoàn toàn sang cơ quan chức năng trong quân đội. Theo điểm d khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hoặc thủ trưởng đơn vị theo phân cấp thẩm quyền mua sắm có quyền quyết định giao cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm toán, soát xét cơ sở hình thành giá sản phẩm phục vụ quốc phòng. Điều này xác lập một quy trình giám sát khép kín do lực lượng chuyên trách quốc phòng chịu trách nhiệm, vừa đáp ứng yêu cầu thanh tra tài chính công vừa giữ vững tính bảo mật đặc thù.

Về nguyên tắc định giá, điểm c khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP nêu rõ giá đặt hàng do đơn vị đặt hàng tổ chức thương thảo với doanh nghiệp, bảo đảm nguyên tắc minh bạch và không vượt dự toán đặt hàng hoặc giá trị trong kế hoạch mua sắm. Quá trình thương thảo được xây dựng dựa trên một hoặc một số căn cứ cụ thể:

  • Tổng nguồn vốn của chương trình, nhiệm vụ, tổng mức đầu tư của dự án nếu có;
  • Giá của hàng hóa, dịch vụ tương đương nếu có;
  • Các yếu tố chi phí sản xuất, kinh doanh hợp lý, hợp lệ, lợi nhuận hoặc tích lũy theo quy định của pháp luật và các nghĩa vụ tài chính của nhà cung cấp theo quy định của pháp luật nếu có;
  • Giá đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt nếu có;
  • Báo giá của doanh nghiệp sản xuất, cung cấp hàng hóa, dịch vụ theo điểm c khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP.

Danh mục sản phẩm áp dụng cơ chế đặt hàng quốc phòng

Hình thức lựa chọn nhà thầu đặt hàng sản phẩm phục vụ quốc phòng được thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu và các điều kiện chặt chẽ tại Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP. Điểm a khoản 1 Điều 7 quy định hình thức đặt hàng áp dụng đối với việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ là tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng theo quy định của pháp luật về tài sản công và hàng hóa, dịch vụ nằm trong danh mục do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành.

Chi tiết về danh mục hàng hóa, dịch vụ này được xác định tại điểm b khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, bao gồm ba nhóm lĩnh vực trọng yếu:

Nhóm lĩnh vựcNội dung chi tiết theo danh mụcCăn cứ quy định
Công nghệ chiến lượcCông nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược được cấp có thẩm quyền ban hành.Điểm b1 điểm b khoản 1 Điều 7
Nhiệm vụ nghiên cứu trọng điểmDự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trọng điểm, quan trọng, giải mã công nghệ, mua bí quyết công nghệ, công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn, hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, đào tạo nhân lực gắn với chuyển giao công nghệ.Điểm b2 điểm b khoản 1 Điều 7
Đổi mới sáng tạo quân sựHàng hóa, dịch vụ để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm từ kết quả nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng.Điểm b3 điểm b khoản 1 Điều 7

Hằng năm hoặc theo từng giai đoạn cụ thể, căn cứ vào nhu cầu cung cấp sản phẩm phục vụ quốc phòng và khả năng cung ứng thực tế của từng doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hoặc thông qua cơ quan chức năng, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng sẽ trực tiếp giao nhiệm vụ cung cấp sản phẩm cho doanh nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP.

Quyền tự chủ về định mức và các trường hợp điều chỉnh hợp đồng

Một điểm mới mang tính đột phá cho các doanh nghiệp quốc phòng là quyền tự chủ trong việc xây dựng và quyết định định mức kinh tế - kỹ thuật. Theo khoản 3 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp được quyền quyết định định mức kinh tế - kỹ thuật đối với sản phẩm phục vụ quốc phòng được sản xuất, sửa chữa, cải hoán, cải tiến, hiện đại hóa, tăng hạn sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật. Định mức này được sử dụng chính thức làm cơ sở định giá sản phẩm phục vụ quốc phòng.

Quy định này giúp doanh nghiệp linh hoạt trong quá trình thử nghiệm, làm chủ công nghệ và xử lý kỹ thuật phức tạp trên các khí tài đặc chủng mà không bị phụ thuộc vào các khung định mức dân sự vốn không phù hợp với đặc thù tác chiến.

Trong quá trình triển khai hợp đồng đặt hàng, việc điều chỉnh hợp đồng được giám sát chặt chẽ. Căn cứ điểm e khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, hợp đồng đặt hàng sản phẩm phục vụ quốc phòng được điều chỉnh khi xảy ra một trong ba trường hợp:

  1. Sự kiện bất khả kháng theo quy định của pháp luật ảnh hưởng đến sản xuất, cung ứng sản phẩm phục vụ quốc phòng;
  2. Thay đổi định mức kinh tế - kỹ thuật đối với các sản phẩm phục vụ quốc phòng thực hiện sản xuất theo định mức do Nhà nước, Bộ Quốc phòng quyết định;
  3. Theo yêu cầu, chỉ đạo của Bộ Quốc phòng.

Cơ chế bảo đảm hợp đồng và quản lý vốn tạm ứng

Cùng với quy định miễn kiểm toán độc lập, các doanh nghiệp quốc phòng còn được hưởng cơ chế bảo đảm nghĩa vụ hợp đồng đặc thù. Đối với các hợp đồng kinh tế thông thường, nhà thầu phải nộp bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng và bảo lãnh bảo hành qua ngân hàng, tạo ra chi phí tài chính đáng kể. Tuy nhiên, theo Khoản 4 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nhà nước do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu không phải thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng, và nghĩa vụ bảo hành đối với Bộ Quốc phòng.

Quy chế này dựa trên mối quan hệ quản trị nhà nước đặc biệt giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu là Bộ Quốc phòng và doanh nghiệp trực thuộc 100% vốn nhà nước, giúp giải phóng nguồn lực tài chính, giảm chi phí phát hành bảo lãnh tại các tổ chức tín dụng.

Về vấn đề tạm ứng vốn, Khoản 3 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng được tạm ứng vốn để thực hiện nhiệm vụ từ nguồn ngân sách nhà nước, với điều kiện mức tạm ứng không vượt quá dự toán ngân sách được giao. Trình tự, thủ tục tạm ứng vốn, thu hồi tạm ứng vốn thực hiện theo quy định của pháp luật và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định mức tạm ứng cụ thể cho từng trường hợp.

Chính sách ưu đãi thuế và chi phí hỗ trợ đặc thù

Để bảo đảm năng lực tài chính cho các đơn vị quân đội khi thực hiện nhiệm vụ ở những vùng trọng yếu, Nghị định 404/2026/NĐ-CP quy định nhiều khoản ưu đãi và cơ chế trừ chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo Khoản 6 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP, các khoản chi cho người lao động và các khoản thanh toán khác bằng chứng từ thanh toán dùng tiền mặt từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên của doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng an ninh hoạt động ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của Chính phủ là khoản chi được trừ khi xác định thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là sự điều chỉnh thực tế đối với điều kiện địa bàn vùng sâu, vùng xa, hải đảo nơi hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt chưa thể đáp ứng.

Khoản 7 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP cũng quy định thu nhập từ sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng của doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh đứng chân trên địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Khoản miễn thuế này bao gồm:

  • Thu nhập từ sản phẩm do doanh nghiệp tự trồng, chăn nuôi, nuôi trồng;
  • Thu nhập từ thanh lý các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng;
  • Thu nhập từ việc bán phế liệu, phế phẩm liên quan đến các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng;
  • Thu nhập từ sản phẩm tự trồng, chăn nuôi, nuôi trồng sau đó sơ chế theo Khoản 7 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP.

Ngoài ra, theo Khoản 5 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP, lợi nhuận từ hoạt động thanh lý tài sản đối với các dự án trồng, chăm sóc, khai thác cây nông nghiệp, cây lâm nghiệp của doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh hoạt động trên địa bàn trọng yếu về quốc phòng được giữ lại sử dụng để làm nguồn đầu tư dự án tái canh. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định đầu tư bổ sung vốn nhà nước tại doanh nghiệp bằng nguồn vốn này theo trình tự, thủ tục luật định.

Ai bị ảnh hưởng và các công việc cần triển khai ngay

Các đối tượng trực tiếp chịu tác động của các quy định trên bao gồm Bộ Quốc phòng, các cơ quan đại diện chủ sở hữu, đơn vị đặt hàng quân sự, cùng toàn bộ các doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng theo Điều 2 Nghị định 404/2026/NĐ-CP. Để triển khai đồng bộ các cơ chế mới, các bên cần thực hiện các bước công việc sau:

  • Cơ quan quản lý và đơn vị đặt hàng thuộc Bộ Quốc phòng: Rà soát danh mục hàng hóa, dịch vụ mua sắm là tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng hoặc danh mục công nghệ chiến lược theo quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 7; tổ chức thương thảo giá minh bạch, không vượt dự toán theo điểm c khoản 1 Điều 7; phân công cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm toán nội bộ cơ sở hình thành giá theo điểm d khoản 1 Điều 7; xác định mức tạm ứng không vượt dự toán theo Khoản 3 [TRANG 7].
  • Doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ Quốc phòng: Chủ động xây dựng và ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật cho các nhiệm vụ chế tạo, sửa chữa, tăng hạn sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật theo khoản 3 Điều 7; khấu trừ các chi phí hợp đồng mà không phải lập dự toán thuê tổ chức kiểm toán độc lập theo điểm đ khoản 1 Điều 7; thực hiện thủ tục tạm ứng vốn mà không phải phát hành thư bảo lãnh hoàn ứng hoặc bảo lãnh bảo hành đối với Bộ Quốc phòng theo Khoản 4 [TRANG 7].
  • Bộ phận kế toán, tài chính doanh nghiệp tại địa bàn khó khăn: Tập hợp đầy đủ hóa đơn, chứng từ thanh toán tiền mặt từng lần từ 05 triệu đồng trở lên để hạch toán vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp theo Khoản 6 [TRANG 7]; tách bạch nguồn thu từ nông, lâm, thủy sản tại địa bàn đặc biệt khó khăn để kê khai miễn thuế theo Khoản 7 [TRANG 7].

Tình huống minh họa về quản lý hợp đồng đặt hàng quốc phòng

Nhằm làm rõ cách áp dụng các điều khoản mới, xét trường hợp thực tế tại một doanh nghiệp nhà nước do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu được giao nhiệm vụ đặt hàng nghiên cứu, chế tạo sản phẩm công nghệ chiến lược:

Bối cảnh: Doanh nghiệp ký kết hợp đồng đặt hàng sản xuất sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc danh mục do cấp có thẩm quyền ban hành theo điểm b1 điểm b khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP. Hợp đồng có điều khoản tạm ứng vốn ngân sách nhà nước và yêu cầu bảo hành kỹ thuật sau khi bàn giao sản phẩm.

Giải quyết các vướng mắc pháp lý:

  • Về thủ tục kiểm toán chi phí: Doanh nghiệp không phải thuê công ty kiểm toán độc lập để kiểm toán báo cáo chi phí thực hiện hợp đồng. Theo điểm đ khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, việc kiểm toán chi phí hợp đồng này không áp dụng kiểm toán độc lập. Chi phí và giá thành sản phẩm sẽ do cơ quan chức năng thuộc Bộ Quốc phòng đến trực tiếp kiểm tra, kiểm toán, soát xét theo điểm d khoản 1 Điều 7.
  • Về bảo đảm tiền tạm ứng và bảo hành: Khi làm thủ tục nhận tạm ứng vốn ngân sách (không vượt dự toán ngân sách được giao theo Khoản 3 [TRANG 7]), doanh nghiệp không phải nộp thư bảo lãnh tạm ứng ngân hàng. Khi bàn giao sản phẩm, doanh nghiệp cũng không phải nộp bảo lãnh bảo hành. Căn cứ Khoản 4 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nhà nước do Bộ Quốc phòng đại diện chủ sở hữu được miễn toàn bộ biện pháp bảo đảm hoàn trả tiền tạm ứng và nghĩa vụ bảo hành đối với Bộ Quốc phòng.
  • Về định mức sản xuất: Doanh nghiệp tự ban hành quyết định định mức kinh tế - kỹ thuật cho sản phẩm chế tạo theo khoản 3 Điều 7 để làm căn cứ thương thảo giá hợp đồng với cơ quan đặt hàng.
  • Về chi phí thanh toán tiền mặt phát sinh tại thực địa: Trong quá trình thử nghiệm tại thao trường đóng trên địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, doanh nghiệp phát sinh các chứng từ chi tiền mặt từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên cho người lao động. Toàn bộ các chứng từ này được hạch toán vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp theo đúng quy định tại Khoản 6 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP.

Câu hỏi thường gặp về hợp đồng đặt hàng phục vụ quốc phòng

Chủ tịch công ty có quyền tự quyết định định mức kinh tế - kỹ thuật của sản phẩm không?

Có. Khoản 3 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp quyết định định mức kinh tế - kỹ thuật đối với sản phẩm phục vụ quốc phòng được sản xuất, sửa chữa, cải hoán, cải tiến, hiện đại hóa, tăng hạn sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật. Định mức này được dùng trực tiếp làm cơ sở định giá sản phẩm phục vụ quốc phòng.

Hợp đồng đặt hàng sản phẩm quốc phòng được điều chỉnh trong những trường hợp nào?

Căn cứ điểm e khoản 1 Điều 7 Nghị định 404/2026/NĐ-CP, hợp đồng đặt hàng chỉ được điều chỉnh khi xảy ra một trong ba tình huống: có sự kiện bất khả kháng theo quy định pháp luật ảnh hưởng đến cung ứng sản phẩm; có sự thay đổi định mức kinh tế - kỹ thuật đối với sản phẩm sản xuất theo định mức do Nhà nước hoặc Bộ Quốc phòng quyết định; hoặc điều chỉnh theo yêu cầu, chỉ đạo của Bộ Quốc phòng.

Doanh nghiệp có phải nộp bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng vốn ngân sách không?

Không, nếu là doanh nghiệp nhà nước do Bộ Quốc phòng làm đại diện chủ sở hữu. Theo Khoản 4 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nhà nước do Bộ Quốc phòng là cơ quan đại diện chủ sở hữu không phải thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng, và nghĩa vụ bảo hành đối với Bộ Quốc phòng.

Chứng từ thanh toán bằng tiền mặt từ 05 triệu đồng trở lên có được trừ thuế TNDN không?

Có, áp dụng cho các khoản chi cho người lao động và các khoản thanh toán khác bằng chứng từ thanh toán tiền mặt từng lần từ 05 triệu đồng trở lên của doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng an ninh khi hoạt động tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn theo Khoản 6 [TRANG 7] Nghị định 404/2026/NĐ-CP.

Khuyến nghị tuân thủ đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Quy định tại Nghị định 404/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý, khẳng định rõ hợp đồng đặt hàng quân sự không chịu sự kiểm toán độc lập từ bên ngoài và các doanh nghiệp trực thuộc Bộ Quốc phòng được miễn bảo lãnh hoàn ứng, bảo lãnh bảo hành. Đây là cơ chế đặc thù cần thiết để nâng cao sức mạnh quốc phòng và năng lực sản xuất vũ khí trang bị.

Để bảo đảm tính tuân thủ pháp luật và hạn chế sai sót khi thanh tra, các doanh nghiệp quốc phòng và đơn vị đặt hàng cần chủ động kiểm tra hiệu lực áp dụng, đối chiếu kỹ lưỡng các điều khoản của hợp đồng với các tiêu chí trong danh mục của Bộ Quốc phòng ban hành. Khi phát sinh các vướng mắc về thẩm quyền xác định định mức hoặc cơ sở hình thành giá, các đơn vị cần tham khảo ý kiến hướng dẫn chuyên môn từ cơ quan tư pháp và cơ quan tài chính của Bộ Quốc phòng nhằm thực hiện đúng trình tự quy định.

Ảnh minh họa AI: quản lý rủi ro thuế, góc không gian xử lý
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm