Chính thức bãi bỏ quy định chỉ nên có từ 1 đến 2 con

Quy định mang tính định hướng quy mô sinh gia đình tồn tại nhiều năm qua đã chính thức khép lại. Quyền quyết định số con, thời điểm sinh và khoảng cách giữa các lần sinh hiện hoàn toàn thuộc về từng cá nhân, cặp vợ chồng căn cứ theo điều kiện thực tế.

Bãi bỏ mức trần 1 đến 2 con, trao quyền tự quyết sinh nở

Theo khoản 6 Điều 29 Luật 113/2025/QH15, cơ quan lập pháp chính thức bãi bỏ cụm từ “Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ một đến hai con.” từng được quy định tại khoản 1 Điều 43 của Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân số 21-LCT/HĐNN8. Việc xóa bỏ nội dung này chấm dứt thông điệp mang tính khuôn mẫu kéo dài nhiều thập kỷ trong chính sách dân số.

Thay thế định hướng cũ, quyền sinh con của người dân được xác lập cụ thể. Theo khoản 1 Điều 13 Luật 113/2025/QH15, mỗi cá nhân và cặp vợ chồng có quyền:

“Quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và nuôi dạy con của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng trên cơ sở bình đẳng.”

Quy định này chuyển đổi hoàn toàn phương thức tiếp cận: từ việc nhà nước khuyến nghị số lượng sang bảo đảm quyền tự chủ cho gia đình dựa trên khả năng kinh tế, việc làm, sức khỏe và trách nhiệm nuôi dạy con cái.

Tăng thời gian nghỉ thai sản, ưu tiên nhà ở xã hội

Đi kèm việc bãi bỏ giới hạn con, Luật 113/2025/QH15 sửa đổi hàng loạt điều khoản liên quan trong các bộ luật chuyên ngành nhằm hỗ trợ trực tiếp cho các gia đình sinh thêm con.

Về chế độ nghỉ thai sản của lao động nữ, theo khoản 1 Điều 29 Luật 113/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 139 của Bộ luật Lao động số 49/2019/QH14 (đã sửa đổi theo Luật số 71/2025/QH15):

• Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng.
• Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ trước và sau khi sinh con nâng lên thành 07 tháng. Thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng.
• Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên, tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.

Về chế độ nghỉ của lao động nam khi vợ sinh, theo khoản 2 Điều 29 Luật 113/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 2 Điều 53 của Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH14 (đã sửa đổi theo Luật số 73/2025/QH15 và Luật số 84/2025/QH15):

• Lao động nam có vợ sinh đôi hoặc sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc.
• Trường hợp sinh ba trở lên, lao động nam được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

Về chính sách hỗ trợ an cư, theo khoản 3 Điều 29 Luật 113/2025/QH15 bổ sung khoản 13 vào Điều 76 Luật Nhà ở số 27/2023/QH15, nhóm người có từ 02 con đẻ trở lên được bổ sung vào danh sách đối tượng thụ hưởng các chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội. Đồng thời, theo điểm h khoản 3 Điều 29 Luật 113/2025/QH15 sửa đổi điểm đ khoản 1 Điều 79 Luật Nhà ở, người có từ 02 con đẻ trở lên được đưa vào danh sách thứ tự ưu tiên giải quyết hỗ trợ khi các đối tượng có cùng tiêu chuẩn và điều kiện thụ hưởng.

Bảng so sánh quy định trước và sau Luật 113/2025/QH15