Công an cấp xã tham gia giải quyết mâu thuẫn nội bộ nhân dân
Theo Văn bản 438/KH-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, lực lượng Công an cấp xã được giao phối hợp chính quyền và tổ hòa giải nắm tình hình, tham gia giải quyết mâu thuẫn trong nhân dân, đồng thời được bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nhằm chuẩn bị thi hành luật mới.
Mục lục nội dungThu gọn
Tại Văn bản 438/KH-UBND ngày 09 tháng 11 năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở số 16/2026/QH16. Một nội dung nghiệp vụ trọng tâm được đặt ra cho hệ thống chính trị cơ sở là lực lượng Công an xã, phường trực tiếp phối hợp với chính quyền, tổ hòa giải và các đoàn thể nhằm phát hiện sớm, phòng ngừa và ngăn chặn xung đột dân sự bùng phát thành điểm nóng. Trách nhiệm giải quyết mâu thuẫn nội bộ nhân dân từ cơ sở không chỉ giới hạn ở hòa giải viên mà có sự tham gia phối hợp chặt chẽ của lực lượng công an chính quy cơ sở.
Kế hoạch hành động này được ban hành nhằm bảo đảm việc chuẩn bị đầy đủ các điều kiện thực thi trước khi Luật Hòa giải ở cơ sở số 16/2026/QH16 chính thức có hiệu lực vào ngày 01 tháng 3 năm 2027, căn cứ trên Quyết định số 1774/QĐ-TTg ngày 14 tháng 9 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Mục đích và yêu cầu phối hợp tại cơ sở
Theo điểm a khoản 1 Mục I, kế hoạch đặt mục tiêu tổ chức triển khai thi hành đồng bộ, thống nhất và hiệu quả trên toàn địa bàn Thủ đô, bảo đảm mọi quy định được vận hành trôi chảy khi luật mới có hiệu lực thi hành. Cơ quan nhà nước xác định công tác hòa giải không chỉ là công việc nội bộ của các khu dân cư mà là một mắt xích bảo đảm an ninh trật tự, trật tự an toàn xã hội.
Theo điểm b khoản 1 Mục I, kế hoạch xác định cụ thể nội dung công việc, thời hạn, tiến độ hoàn thành và phân định rõ trách nhiệm của các sở, ban, ngành thành phố cũng như Ủy ban nhân dân các xã, phường. Sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa lực lượng Công an, cơ quan tư pháp và chính quyền cơ sở là yêu cầu bắt buộc nhằm tránh chồng chéo hoặc bỏ sót địa bàn.
Theo điểm c khoản 1 Mục I, kế hoạch hướng đến nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân về vị trí của công tác hòa giải; nâng cao năng lực quản lý nhà nước và hiệu quả hoạt động của tổ hòa giải, giải quyết kịp thời mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh ngay từ ban đầu.
Trách nhiệm của lực lượng Công an cấp xã trong tiếp nhận và xử lý mâu thuẫn
Trách nhiệm của lực lượng vũ trang tại địa bàn được xác định rõ tại khoản 3 Mục IV của kế hoạch. Công an Thành phố Hà Nội có trách nhiệm chỉ đạo Công an xã, phường thực hiện nhiệm vụ bám sát cơ sở, phối hợp cùng Ủy ban nhân dân cấp xã, tổ hòa giải và các cơ quan, tổ chức có liên quan.
Tại Mục IV.3, Trang 7, kế hoạch yêu cầu:
"Chỉ đạo Công an xã, phường phối hợp với Ủy ban nhân dân cùng cấp, tổ hòa giải và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc nắm tình hình, phòng ngừa, phát hiện và tham gia giải quyết các mâu thuẫn"
Nhiệm vụ này gắn liền với các khâu cụ thể:
- Nắm tình hình: Thường xuyên rà soát, thu thập thông tin về các xích mích nội bộ, tranh chấp đất đai, bất đồng trong sinh hoạt, quan hệ gia đình hoặc dòng tộc ngay tại thôn, tổ dân phố.
- Phòng ngừa và phát hiện: Nhận diện sớm dấu hiệu quá khích, nguy cơ phát sinh xô xát, vi phạm pháp luật để có biện pháp can thiệp ngăn chặn từ xa.
- Tham gia giải quyết: Phối hợp cùng hòa giải viên cơ sở gặp gỡ, phân tích pháp lý, răn đe các hành vi manh động, tạo điều kiện để các bên tự nguyện thỏa thuận, giải quyết mâu thuẫn đúng quy định của pháp luật.
Quyền lợi bồi dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải định kỳ
Để hoàn thành tốt nhiệm vụ nắm tình hình và xử lý tranh chấp, lực lượng Công an cấp xã được đưa vào diện thụ hưởng các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ năng nghiệp vụ chuyên trách. Đây là điểm mới quan trọng nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp cho cán bộ thực địa.
Cụ thể, theo khoản 8 Mục II, thành phố xác định rõ việc:
"Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng hòa giải cho hòa giải viên ở cơ sở; đội ngũ tập huấn viên cấp xã; cán bộ Công an cấp xã được giao nhiệm vụ nắm tình hình"
Chương trình bồi dưỡng này được tổ chức theo các điều kiện sau:
- Cơ quan chủ trì: Sở Tư pháp phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã, phường (theo khoản 8 Mục II).
- Cơ quan phối hợp: Cơ quan Công an, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp và các tổ chức liên quan (theo khoản 8 Mục II).
- Thời gian tổ chức: Thực hiện hằng năm (theo khoản 8 Mục II).
- Nội dung trọng tâm: Cập nhật kiến thức pháp luật chuyên ngành, rèn luyện kỹ năng tiếp cận nhân dân, kỹ năng lắng nghe, phân tích vụ việc, thương thuyết và giải tỏa bức xúc tâm lý.
Phân công nhiệm vụ giữa các cơ quan quản lý và thực thi
Nhằm triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở đồng bộ, kế hoạch phân định rành mạch thẩm quyền, trách nhiệm giữa cơ quan tham mưu, cơ quan bảo đảm ngân sách và lực lượng trực tiếp thực thi tại địa bàn.
| Cơ quan, đơn vị | Vị trí trong kế hoạch | Trách nhiệm chính |
|---|---|---|
| Sở Tư pháp | Khoản 1 Mục IV | Cơ quan đầu mối tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố; hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc; tổng hợp báo cáo và tháo gỡ vướng mắc. |
| Công an Thành phố | Khoản 3 Mục IV | Chỉ đạo Công an cấp xã phối hợp chính quyền và tổ hòa giải nắm tình hình, phòng ngừa, xử lý xung đột; phối hợp bồi dưỡng kỹ năng. |
| Ủy ban nhân dân cấp xã | Khoản 5 Mục IV | Xây dựng kế hoạch thực hiện tại địa phương; rà soát, củng cố kiện toàn tổ hòa giải; bảo đảm kinh phí và điều kiện hoạt động. |
| Sở Tài chính | Khoản 2 Mục IV | Tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố bố trí kinh phí triển khai thực hiện trên cơ sở đề xuất từ cơ quan chức năng. |
Sự phân chia này bảo đảm mỗi khâu từ bố trí nguồn lực kinh phí, chuẩn bị giáo trình đào tạo, đến tổ chức bộ máy cơ sở đều có đơn vị chịu trách nhiệm cụ thể, hỗ trợ cho lực lượng công an và hòa giải viên làm việc hiệu quả.
Quy trình rà soát, kiện toàn tổ hòa giải và tập huấn viên cấp xã
Song song với việc phân công lực lượng công an, kế hoạch yêu cầu các địa phương phải chuẩn bị toàn diện về con người. Theo điểm b khoản 6 Mục II, Ủy ban nhân dân các xã, phường chủ trì tổ chức rà soát toàn diện số lượng, cơ cấu tổ hòa giải và đội ngũ hòa giải viên trên địa bàn để kịp thời củng cố, kiện toàn.
Công tác rà soát, xây dựng và kiện toàn đội ngũ tập huấn viên hòa giải ở cơ sở cấp xã được ấn định mốc thời gian thực hiện hằng năm, với sự hướng dẫn và theo dõi chuyên môn của Sở Tư pháp, phối hợp cùng Mặt trận Tổ quốc cùng cấp (theo điểm b khoản 6 Mục II). Dữ liệu sau rà soát phải được lập thành danh sách và cập nhật số liệu đầy đủ.
Ngoài ra, theo khoản 7 Mục II, Sở Tư pháp chủ trì tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở cho cán bộ, công chức cấp xã, cán bộ Mặt trận xã, phường và thành viên Ban công tác Mặt trận bằng các hình thức linh hoạt như trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến.
Công tác theo dõi, kiểm tra và bảo đảm ngân sách triển khai
Theo khoản 10 Mục II, công tác theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc thi hành luật được giao cho Sở Tư pháp chủ trì thực hiện hằng năm. Nội dung bao gồm:
- Thu thập thông tin, nắm bắt khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn cơ sở (theo điểm a khoản 10 Mục II).
- Tiếp nhận, xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết phản ánh của cơ sở (theo điểm a khoản 10 Mục II).
- Tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành tại các đơn vị, kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, hạn chế (theo điểm b khoản 10 Mục II).
- Thực hiện sơ kết, tổng kết theo yêu cầu của Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân Thành phố (theo điểm c khoản 10 Mục II).
Về kinh phí, Mục III của kế hoạch quy định các sở, ngành, địa phương sử dụng ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí hợp pháp khác, bảo đảm nguyên tắc hiệu quả, tiết kiệm, đúng chế độ, tiêu chuẩn, đúng định mức chi ngân sách và thanh quyết toán theo quy định hiện hành.
Tình huống thực tế trong công tác phối hợp xử lý
Để hình dung quy trình vận hành, có thể xem xét tình huống phát sinh tranh chấp thực tế tại một địa bàn xã, phường thuộc thành phố Hà Nội:
Tại khu dân cư xuất hiện tranh chấp kéo dài về ranh giới ngõ đi chung giữa hai hộ gia đình, dẫn tới to tiếng đe dọa lẫn nhau. Cán bộ Công an cấp xã được giao nhiệm vụ nắm tình hình tại địa bàn sẽ chủ động phát hiện dấu hiệu mâu thuẫn, ghi nhận tính chất vụ việc theo nhiệm vụ tại Mục IV.3, Trang 7. Đồng thời, lực lượng công an trao đổi thông tin với Ủy ban nhân dân cấp xã và tổ hòa giải cơ sở.
Tổ hòa giải cùng cán bộ Công an xã và đại diện Ban công tác Mặt trận tổ chức gặp gỡ hai gia đình. Cán bộ Công an xã sử dụng kiến thức pháp luật và kỹ năng được tập huấn theo khoản 8 Mục II để phân tích khía cạnh an ninh trật tự, nhắc nhở hậu quả vi phạm pháp luật nếu để xảy ra xô xát. Trên nền tảng phân tích khách quan, tổ hòa giải hướng dẫn các bên tự nguyện thỏa thuận lối đi chung, giải quyết dứt điểm khúc mắc mà không phát sinh đơn thư khiếu kiện hay vi phạm trật tự an toàn xã hội.
Chủ thể chịu tác động và hành động cần triển khai
Các đối tượng trực tiếp trong kế hoạch cần chủ động thực hiện những công việc cụ thể sau:
- Cán bộ Công an cấp xã: Chủ động rà soát, nắm chắc tình hình mâu thuẫn tại thôn, tổ dân phố; tham gia đầy đủ các lớp tập huấn kỹ năng hòa giải do Sở Tư pháp và chính quyền tổ chức hằng năm; phối hợp thường xuyên với tổ hòa giải tại cơ sở.
- Hòa giải viên ở cơ sở: Tích cực tham gia các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ hằng năm; chủ động thông báo cho lực lượng công an xã khi phát hiện các vụ tranh chấp phức tạp có dấu hiệu đe dọa an ninh trật tự.
- Ủy ban nhân dân cấp xã: Ban hành kế hoạch chi tiết của địa phương; chủ trì rà soát, củng cố danh sách tổ hòa giải; bố trí ngân sách địa phương phục vụ chi trả thù lao, tổ chức bồi dưỡng kỹ năng hòa giải đúng quy định.
- Cán bộ Mặt trận cơ sở: Vận động nhân dân chấp hành pháp luật; phối hợp cùng chính quyền củng cố tổ hòa giải và giám sát quá trình xử lý mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư.
Câu hỏi thường gặp
Công an cấp xã có quyền tự mình giải quyết thay tổ hòa giải không?
Không. Căn cứ Mục IV.3, Công an cấp xã giữ vai trò phối hợp với Ủy ban nhân dân cùng cấp, tổ hòa giải và các đơn vị liên quan để nắm tình hình, phòng ngừa, phát hiện và tham gia giải quyết. Hoạt động này phải bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và các quy định của pháp luật.
Lớp tập huấn kỹ năng hòa giải cho Công an cấp xã được tổ chức với tần suất nào?
Căn cứ khoản 8 Mục II, các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải cho cán bộ Công an cấp xã, hòa giải viên và đội ngũ liên quan được tổ chức định kỳ hằng năm do Sở Tư pháp và Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì.
Kinh phí thực hiện các hoạt động phối hợp hòa giải được bảo đảm từ đâu?
Căn cứ Mục III và điểm c khoản 5 Mục IV, kinh phí được bố trí từ ngân sách nhà nước theo phân cấp ngân sách và các nguồn kinh phí hợp pháp khác, bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi theo quy định pháp luật.
Khuyến nghị theo dõi thi hành
Kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thể hiện sự chuẩn bị nghiêm túc, kịp thời nhằm đón đầu thời điểm Luật Hòa giải ở cơ sở số 16/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 01 tháng 3 năm 2027. Lực lượng Công an cơ sở và cán bộ địa phương cần chủ động đối chiếu nội dung Kế hoạch 438/KH-UBND với kế hoạch chi tiết của từng địa phương, theo dõi sát các văn bản hướng dẫn tiếp theo từ Sở Tư pháp để thực hiện đúng quy trình và bảo đảm giữ vững ổn định an ninh trật tự tại từng địa bàn dân cư.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức