Cứu hộ tai nạn giao thông: Bộ Công an, Bộ Xây dựng chia quyền thế nào?

Quy định tại Quyết định 17/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ chấm dứt hoạt động, giải thể Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Ban An toàn giao thông các địa phương đã chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 6 năm 2026 theo quy định tại khoản 1 Điều 3. Việc giải thể này dẫn tới sự thay đổi căn bản trong cơ chế điều phối cứu nạn, cứu hộ và giải quyết sự cố giao thông trên toàn quốc. Các nhiệm vụ trước đây vốn thuộc tổ chức phối hợp liên ngành nay đã được phân định cụ thể cho từng bộ quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương.

Phân định trách nhiệm cứu hộ theo từng lĩnh vực chuyên ngành

Theo phương án phân công nhiệm vụ ban hành kèm theo Quyết định 17/2026/QĐ-TTg, chức năng chỉ đạo công tác cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả sự cố giao thông không còn tập trung tại một đầu mối liên ngành như trước mà được phân định trực tiếp cho hai cơ quan nòng cốt: Bộ Công an và Bộ Xây dựng.

Cụ thể, theo nội dung phân công tại STT 6 Bảng phân công nhiệm vụ, thẩm quyền can thiệp và xử lý tai nạn giao thông được phân tách rõ ràng theo từng tuyến và phương thức vận tải:

Sự phân chia trên thể hiện sự tách bạch ranh giới trách nhiệm: Bộ Công an giữ vai trò nòng cốt đối với giao thông đường bộ, trong khi Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm toàn diện trên các lĩnh vực đường sắt, đường thủy và hàng hải, cũng như đường hàng không.

Cơ chế phối hợp với Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia

Theo STT 6 Bảng phân công nhiệm vụ, hiện nay Chính phủ đã hợp nhất Ủy ban Quốc gia phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn thành Ban chỉ đạo Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia. Trong mô hình này, các bộ, ngành đều là thành viên ban chỉ đạo và thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của Ban chỉ đạo Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia.

Đối với các tình huống khẩn cấp, trích nguyên văn quy định tại STT 6 Bảng phân công nhiệm vụ: "Các Bộ Công an (đường bộ), Bộ Xây dựng (đường sắt, đường thủy và hàng hải, đường hàng không) phối hợp với Ban chỉ đạo Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia để thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả các vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng khi cần thiết". Quy chuẩn này tạo ra kênh điều phối thống nhất từ cấp trung ương, bảo đảm khả năng huy động nguồn lực liên ngành kịp thời khi xảy ra sự cố quy mô lớn vượt quá năng lực xử lý đơn lẻ của từng lực lượng.

Trách nhiệm địa phương và quy trình xử lý tai nạn đặc biệt nghiêm trọng

Bên cạnh trách nhiệm của các bộ, cơ chế phối hợp ở địa phương cũng được định hình lại rõ ràng. Theo Điều 2 Quyết định 17/2026/QĐ-TTg, Ban An toàn giao thông tại các địa phương đã chấm dứt hoạt động; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực tiếp quyết định và tổ chức thực hiện việc giải thể, đồng thời việc sắp xếp, phối hợp xử lý về trật tự, an toàn giao thông ở địa phương được thực hiện theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.

Theo STT 7 Bảng phân công nhiệm vụ, công tác phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực chỉ đạo cứu hộ, cứu nạn và khắc phục các vụ tai nạn, ùn tắc giao thông đặc biệt nghiêm trọng, cũng như đề xuất các biện pháp ngăn ngừa sự cố tương tự, được thực hiện đồng bộ theo nguyên tắc phân công tại STT 6. Đồng thời, theo phần nội dung nhiệm vụ trước STT 6 của Bảng phân công nhiệm vụ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thực hiện các phương án bảo đảm an toàn giao thông, chống ùn tắc trên địa bàn theo phân cấp.

Tác động vận hành, rủi ro tuân thủ và giải pháp chuẩn bị

Cơ chế phân quyền này đặt ra những yêu cầu cấp thiết đối với lực lượng cứu hộ và cơ quan chức năng chuyên ngành trong việc vận hành thực tế:

• Rủi ro chồng chéo hoặc khoảng trống chỉ đạo: Do quyền chỉ huy cứu nạn giao thông đường bộ thuộc Bộ Công an, còn đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không thuộc Bộ Xây dựng, nguy cơ lúng túng có thể xuất hiện tại các điểm giao cắt (như vị trí giao cắt giữa đường bộ và đường sắt) hoặc các vụ tai nạn đa phương tiện nếu không có phương án chỉ huy hiện trường được thống nhất từ trước.
• Trách nhiệm tổng hợp và báo cáo: Theo STT 8 Bảng phân công nhiệm vụ, Bộ Xây dựng chủ trì báo cáo đối với kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ và các lĩnh vực đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không; Bộ Công an chủ trì báo cáo đối với trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt và tổng hợp báo cáo chung gửi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Quốc hội. Do đó, thông tin dữ liệu về các vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng cần được luân chuyển kịp thời giữa hai bộ.

Việc chuyển giao và thực thi theo Quyết định 17/2026/QĐ-TTg đang được áp dụng trên cả nước. Việc nắm rõ thẩm quyền của từng cơ quan là điều kiện tiên quyết để lực lượng cứu hộ, cơ quan chức năng xử lý hiện trường nhanh chóng, đúng quy trình và giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.