Danh mục trường hợp thuốc generic được miễn thử tương đương sinh học
Văn bản hợp nhất 19/2026/VBHN-TT-BYT quy định cụ thể các trường hợp thuốc generic không phải thử tương đương sinh học do sẵn có đặc tính tương đương hoặc đáp ứng tiêu chuẩn giải phóng ngay.
Mục lục nội dungThu gọn
Theo Văn bản hợp nhất 19/2026/VBHN-TT-BYT đang áp dụng tại thời điểm ngày 18 tháng 11 năm 2026, cơ sở đăng ký thuốc generic cần chủ động rà soát dạng bào chế và công thức để xác định trường hợp được miễn thử tương đương sinh học nhằm hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành theo đúng quy chuẩn pháp lý hiện hành.
Nhóm đối tượng chịu tác động và nguyên tắc áp dụng
Quy định tại Văn bản hợp nhất 19/2026/VBHN-TT-BYT tác động trực tiếp đến các cơ sở sản xuất, cơ sở kinh doanh và cơ sở đăng ký thuốc generic lưu hành tại Việt Nam. Khi tiến hành đăng ký lưu hành hoặc đề nghị công bố thuốc có chứng minh tương đương sinh học, doanh nghiệp phải xác định rõ sản phẩm của mình thuộc nhóm bắt buộc thử nghiệm hay thuộc diện không phải thực hiện thử nghiệm do sẵn có đặc tính tương đương sinh học với thuốc đối chứng.
Về nguyên tắc, việc không phải thử tương đương sinh học được chia thành hai nhóm chính: nhóm thuốc có sẵn đặc tính tương đương sinh học theo quy định tại Điều 5 và nhóm thuốc dạng rắn giải phóng ngay đường uống đáp ứng các tiêu chí phân loại sinh dược học theo quy định tại Phụ lục II.
Checklist các bước xác định trường hợp miễn thử tương đương sinh học
Cơ sở đăng ký thực hiện rà soát hồ sơ kỹ thuật theo trình tự 4 bước cụ thể sau đây:
- Bước 1: Rà soát dạng bào chế và đường dùng của thuốc generic
Cơ sở đối chiếu dạng bào chế của thuốc với danh mục quy định tại Điều 5. Nếu thuốc thuộc dạng dung dịch tiêm tĩnh mạch, dung dịch tiêm khác đường tĩnh mạch, dung dịch uống (bao gồm dạng rắn pha thành dung dịch trước khi dùng) hoặc dạng khí khi sử dụng có tương đương bào chế với thuốc đối chứng, thuốc bước đầu thuộc diện xem xét không phải thử.
- Bước 2: Đối chiếu thành phần dược chất và nồng độ mol
Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 5, đối với thuốc tiêm, cơ sở phải kiểm tra bảo đảm thuốc generic chứa cùng các dược chất ở cùng nồng độ tính theo mol khi sử dụng như thuốc đối chứng.
- Bước 3: Đánh giá tương thích và chức năng của hệ tá dược
Theo khoản 1 Điều 5 đối với thuốc tiêm tĩnh mạch, thuốc cùng không chứa các tá dược tương tác hoặc ảnh hưởng phân bố dược chất; trường hợp có sử dụng thì thành phần phải tương tự và lượng tương đương, hoặc phải chứng minh sự khác nhau không ảnh hưởng dược động học. Theo khoản 2 Điều 5, với thuốc tiêm là dung dịch nước, tá dược có thể khác nhưng phải cùng loại, cùng nồng độ tương tự và không ảnh hưởng độ nhớt. Theo khoản 3 Điều 5, dung dịch uống không chứa tá dược ảnh hưởng vận chuyển, hấp thu, ổn định; nếu có phải tương tự về loại và lượng.
- Bước 4: Kiểm tra tiêu chuẩn sinh dược học đối với dạng rắn giải phóng ngay
Nếu thuốc là dạng rắn giải phóng ngay dùng đường uống không thuộc Điều 5, cơ sở kiểm tra tính tan và tính thấm của dược chất theo quy định tại khoản 1 Mục III Phụ lục II để đánh giá khả năng được xem xét không yêu cầu thử tương đương sinh học in vivo.
Tiêu chuẩn kỹ thuật đối với từng dạng bào chế theo Điều 5
Theo khoản 1 Điều 5, thuốc generic dùng đường tiêm tĩnh mạch là dung dịch trong nước khi tiêm, có chứa cùng các dược chất ở cùng nồng độ tính theo mol khi sử dụng như thuốc đối chứng. Đồng thời, thuốc phải cùng không chứa các tá dược có tương tác với dược chất hoặc có ảnh hưởng đến sự phân bố của dược chất như thuốc đối chứng. Trường hợp công thức bắt buộc phải sử dụng các tá dược này, thành phần phải tương tự thành phần trong thuốc đối chứng với lượng tương đương, hoặc nếu khác nhau về lượng thì cơ sở phải chứng minh sự khác nhau này không làm ảnh hưởng đến dược động học của dược chất.
Theo khoản 2 Điều 5, thuốc generic dùng đường tiêm khác đường tiêm tĩnh mạch ở dạng dung dịch trong nước hoặc trong dầu khi tiêm phải đáp ứng điều kiện: chứa cùng các dược chất ở cùng các nồng độ tính theo mol và chứa cùng các tá dược với nồng độ tương tự khi so với thuốc đối chứng. Riêng đối với thuốc tiêm là dung dịch trong nước, các tá dược trong công thức có thể khác nhau nhưng bắt buộc phải cùng loại (có cùng chức năng) với nồng độ tương tự như các tá dược trong thuốc đối chứng, đồng thời sự khác nhau này phải được chứng minh là không làm ảnh hưởng đến độ nhớt của dung dịch.
Theo khoản 3 Điều 5, thuốc generic là dung dịch dùng đường uống khi sử dụng có tương đương bào chế với thuốc đối chứng, bao gồm cả các thuốc ở dạng rắn nhưng có hướng dẫn sử dụng pha thành dung dịch trước khi dùng. Thuốc phải cùng không chứa các tá dược có thể gây ảnh hưởng đến sự vận chuyển, sự hấp thu hoặc tính ổn định trong cơ thể của dược chất như thuốc đối chứng. Nếu buộc phải sử dụng tá dược có ảnh hưởng nói trên, loại và lượng tá dược của thuốc generic phải tương tự như thuốc đối chứng. Ngoài ra, theo khoản 4 Điều 5, thuốc generic ở dạng khí khi sử dụng có tương đương bào chế với thuốc đối chứng cũng thuộc nhóm không phải thử do sẵn có đặc tính tương đương sinh học.
Điều kiện miễn thử in vivo đối với thuốc rắn giải phóng ngay nhóm I theo Phụ lục II
Theo khoản 1 Mục III Phụ lục II, các thuốc generic bào chế ở dạng quy ước giải phóng ngay dạng rắn dùng đường uống có tương đương bào chế với thuốc đối chứng, hoặc các thuốc phân tán/tan tại khoang miệng nhưng không có hấp thu tại khoang miệng có tương đương bào chế với thuốc đối chứng, được xem xét không yêu cầu thực hiện thử tương đương sinh học in vivo nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện kỹ thuật chặt chẽ.
Về đặc tính dược chất và độ hòa tan, theo điểm a khoản 1 Mục III Phụ lục II, dược chất phải được chứng minh có tính tan tốt và tính thấm tốt (nhóm I trong hệ thống phân loại sinh dược học) và không có khoảng điều trị hẹp. Thuốc phải chứng minh có đặc tính hòa tan rất nhanh (hơn 85% dược chất trong một đơn vị liều hòa tan trong môi trường pH từ 1 đến 6,8 trong vòng 15 phút), hoặc hòa tan nhanh (hơn 85% dược chất hòa tan trong môi trường pH từ 1 đến 6,8 trong vòng 30 phút và biểu đồ hòa tan tương tự biểu đồ hòa tan của thuốc đối chứng trong các môi trường đã thử).
Về hệ tá dược, theo điểm b và điểm c khoản 1 Mục III Phụ lục II, đối với các tá dược đã biết rõ khả năng ảnh hưởng đến sinh khả dụng (manitol, sorbitol, chất diện hoạt...), thành phần định tính và định lượng trong thuốc thử phải tương tự trong thuốc đối chứng. Các tá dược khác phải tương tự về định tính với thuốc đối chứng, hoặc tương tự về định tính với thuốc có tương đương bào chế đã phê duyệt tại một trong các nước tham chiếu, hoặc là tá dược thông thường đã biết rõ đặc tính với lượng dùng trong khoảng giới hạn thông thường phù hợp dạng bào chế.
Bảng so sánh yêu cầu kỹ thuật đối với tá dược
Yêu cầu về tá dược là căn cứ then chốt để xác định điều kiện miễn trừ thử nghiệm đối với từng dạng thuốc:
| Dạng bào chế và căn cứ | Yêu cầu về tá dược ảnh hưởng sinh khả dụng/phân bố | Yêu cầu về các tá dược khác trong công thức |
|---|---|---|
| Thuốc tiêm tĩnh mạch (khoản 1 Điều 5) | Cùng không chứa tá dược tương tác hoặc ảnh hưởng phân bố; nếu có phải tương tự về thành phần và lượng tương đương, hoặc chứng minh không đổi dược động học. | Không làm thay đổi đặc tính dung dịch trong nước khi tiêm của thuốc. |
| Thuốc tiêm khác tĩnh mạch (khoản 2 Điều 5) | Chứa cùng các tá dược với nồng độ tương tự so với thuốc đối chứng. | Dung dịch nước có thể khác tá dược nhưng phải cùng chức năng, nồng độ tương tự và chứng minh không ảnh hưởng độ nhớt. |
| Dung dịch dùng đường uống (khoản 3 Điều 5) | Cùng không chứa tá dược ảnh hưởng vận chuyển, hấp thu, ổn định; nếu buộc phải dùng thì loại và lượng phải tương tự thuốc đối chứng. | Bảo đảm duy trì tương đương bào chế với thuốc đối chứng khi sử dụng. |
| Thuốc rắn giải phóng ngay nhóm I (khoản 1 Mục III Phụ lục II) | Manitol, sorbitol, chất diện hoạt... phải tương tự về định tính và định lượng so với thuốc đối chứng. | Tương tự định tính với thuốc đối chứng, hoặc với thuốc nước tham chiếu, hoặc tá dược thông thường trong giới hạn phù hợp. |
Tình huống thực tế về đánh giá độ hòa tan
Doanh nghiệp nghiên cứu một thuốc generic dạng rắn giải phóng ngay dùng đường uống chứa dược chất nhóm I (tan tốt, thấm tốt, không có khoảng điều trị hẹp). Khi tiến hành thử nghiệm độ hòa tan theo quy định tại điểm a khoản 1 Mục III Phụ lục II trong các môi trường có dải pH từ 1 đến 6,8:
Trường hợp 1: Kết quả thử nghiệm ghi nhận hơn 85% dược chất hòa tan trong vòng 15 phút ở tất cả môi trường pH từ 1 đến 6,8. Thuốc đạt tiêu chí hòa tan rất nhanh và đủ điều kiện xem xét không yêu cầu thử in vivo mà không bắt buộc so sánh biểu đồ hòa tan.
Trường hợp 2: Kết quả thử nghiệm ghi nhận hơn 85% dược chất hòa tan trong vòng 30 phút ở tất cả môi trường pH từ 1 đến 6,8. Lúc này, thuốc chỉ đạt tiêu chí hòa tan nhanh; cơ sở bắt buộc phải chứng minh biểu đồ hòa tan của thuốc tương tự biểu đồ hòa tan của thuốc đối chứng trong các môi trường đã thử để được xem xét miễn thử in vivo.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc dạng bột pha dung dịch uống có được miễn thử theo Điều 5 không?
Có. Theo khoản 3 Điều 5, dung dịch dùng đường uống bao gồm cả các thuốc ở dạng rắn nhưng có hướng dẫn sử dụng pha thành dung dịch trước khi dùng, nếu có tương đương bào chế và đáp ứng quy định về tá dược.
Thuốc tiêm bắp dạng dung dịch nước có được thay đổi tá dược không?
Được thay đổi có điều kiện. Theo khoản 2 Điều 5, tá dược có thể khác nhau nhưng phải cùng loại (cùng chức năng) với nồng độ tương tự và phải chứng minh sự khác nhau không ảnh hưởng đến độ nhớt của dung dịch.
Dược chất có khoảng điều trị hẹp thuộc nhóm I có được miễn thử in vivo không?
Không. Căn cứ khoản 1 Mục III Phụ lục II, chính sách xem xét không yêu cầu thử in vivo chỉ áp dụng cho dược chất tan tốt, thấm tốt và không nằm trong số các dược chất có khoảng điều trị hẹp.
Trách nhiệm rà soát và khuyến nghị thực thi
Việc nắm vững các tiêu chí kỹ thuật giúp cơ sở đăng ký thuốc generic xác định chính xác lộ trình nộp hồ sơ, tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian cấp phép lưu hành. Doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp công thức thuốc, tài liệu kiểm nghiệm độ hòa tan và đặc tính tá dược với quy định tại Điều 5 và Phụ lục II của Văn bản hợp nhất 19/2026/VBHN-TT-BYT, đồng thời tham vấn cơ quan quản lý dược khi phát sinh các sai khác kỹ thuật trong hồ sơ.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức