Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Điều kiện sát hạch và cấp lại chứng chỉ thuyền viên hết hạn

Theo Quyết định 1927/QĐ-BXD, việc cấp lại chứng chỉ thuyền viên hết hạn đòi hỏi đáp ứng chặt chẽ thời gian đi biển, tập sự chức danh hoặc sát hạch chuyên môn.

Mục lục nội dungThu gọn

Vấn đề duy trì giá trị pháp lý của chứng chỉ chuyên môn là điều kiện tiên quyết để lực lượng lao động hàng hải duy trì công việc trên các đội tàu. Căn cứ theo Quyết định 1927/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng, các tiêu chuẩn chuyên môn và quy trình thủ tục đối với thuyền trưởng, máy trưởng, sỹ quan và thuyền viên trực ca đã được thiết lập rõ ràng, đặc biệt là quy định bắt buộc về thời gian đi biển và việc thi sát hạch khi chứng chỉ hết hạn. Nhiều thuyền viên gặp trở ngại khi làm thủ tục cấp lại chứng chỉ thuyền viên do không nắm vững quy định về thời hạn hết hiệu lực và điều kiện miễn sát hạch.

Phân nhóm thời hạn khi làm thủ tục cấp lại chứng chỉ thuyền viên

Theo Mục 5.10.c Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 1927/QĐ-BXD, Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn (GCNKNCM) được cấp lại trong các trường hợp bị mất, bị hỏng, thay đổi thông tin cá nhân hoặc khi giấy chứng nhận hết hoặc sắp hết hạn. Cơ quan quản lý phân định điều kiện xử lý hồ sơ dựa trên mốc thời gian hết hạn của chứng chỉ.

Trường hợp thứ nhất áp dụng cho Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn đã hết hạn không quá 05 năm hoặc sắp hết hạn dưới 01 năm theo Mục 5.10.c. Nhóm thuyền viên này được ưu tiên xem xét cấp lại dựa trên thâm niên công tác thực tế trên biển mà không bắt buộc phải tham gia thi sát hạch nếu đáp ứng đủ số tháng làm việc theo luật định.

Trường hợp thứ hai áp dụng cho Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn hết hạn từ 05 năm trở lên theo Mục 5.10.c. Khi thời gian gián đoạn vượt quá mốc 05 năm, mọi đặc cách xét chuyển tiếp dựa trên ngày công đi biển trước đây đều không còn hiệu lực xét thẳng, thuyền viên bắt buộc phải trải qua kỳ sát hạch chuyên môn hoặc tập sự chức danh tương ứng.

Nhóm đối tượng và thời hạn chứng chỉYêu cầu thâm niên đi biểnBiện pháp xử lý khi thiếu thâm niên hoặc quá hạnYêu cầu chứng chỉ nghiệp vụ bổ trợ
Hết hạn không quá 05 năm (hoặc sắp hết hạn dưới 01 năm)Tối thiểu 12 tháng trong 05 năm gần nhất, hoặc tối thiểu 03 tháng trong 06 tháng gần nhất (theo Mục 5.10.c)Tập sự 03 tháng theo chức danh trong 06 tháng gần nhất, hoặc đạt kết quả thi kỳ thi sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng (theo Mục 5.10.c)Chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ STCW phù hợp chức danh phải còn hiệu lực (theo Mục 5.10.c)
Hết hạn từ 05 năm trở lên: Thủy thủ, thợ máy trực ca, thợ kỹ thuật điệnKhông xét thâm niên tích lũy trước đóBắt buộc tập sự 03 tháng theo chức danh trong vòng 06 tháng ngay trước khi nộp hồ sơ (theo Mục 5.10.c)Chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ STCW phù hợp chức danh phải còn hiệu lực (theo Mục 5.10.c)
Hết hạn từ 05 năm trở lên: Sỹ quan, Thuyền trưởng, Máy trưởngKhông xét thâm niên tích lũy trước đóBắt buộc thi đạt trong kỳ thi sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định (theo Mục 5.10.c)Chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ STCW phù hợp chức danh phải còn hiệu lực (theo Mục 5.10.c)
Giấy chứng nhận nghiệp vụ đặc biệt tàu cao tốc hết hạn (hoặc sắp hết hạn dưới 03 tháng)Tối thiểu 06 tháng trong vòng 02 năm, hoặc 03 tháng trong 06 tháng gần nhất trên tàu cao tốc (theo Mục 5.10.b)Phải hoàn thành đủ thời gian đi biển theo quy định để được cấp lạiCác chứng chỉ chuyên môn liên quan còn giá trị sử dụng

Điều kiện sát hạch bắt buộc đối với sỹ quan và thuyền trưởng

Quy định sát hạch được thiết lập nhằm bảo đảm các chức danh chỉ huy và vận hành tàu biển luôn duy trì kiến thức hàng hải quốc tế mới nhất. Theo Mục 5.10.c, đối với các chức danh sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng có Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn hết hạn từ 05 năm trở lên, điều kiện bắt buộc là phải đạt kết quả thi trong kỳ thi sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định phù hợp với chức danh của giấy chứng nhận đã hết hạn.

Đối với trường hợp chứng chỉ hết hạn dưới 05 năm nhưng thuyền viên không đáp ứng đủ điều kiện về thời gian đảm nhiệm công việc (không đủ 12 tháng trong 05 năm hoặc 03 tháng trong 06 tháng gần nhất), Mục 5.10.c cho phép thuyền viên lựa chọn giữa hai phương án: thực hiện tập sự 03 tháng theo chức danh trong vòng 06 tháng ngay trước khi đề nghị cấp lại, hoặc tham gia và đạt kết quả thi trong kỳ thi sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng tương ứng với chức danh.

Bên cạnh kỳ thi lý thuyết và thực hành, điều kiện bất di bất dịch theo Mục 5.10.c là toàn bộ các chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ phù hợp với chức danh theo quy định của Công ước STCW phải còn hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ. Nếu các chứng chỉ nghiệp vụ này hết hạn, thuyền viên phải hoàn thành việc gia hạn hoặc huấn luyện lại trước khi tham gia sát hạch.

Checklist làm ngay: Các bước thực hiện thủ tục cấp lại

Để hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp lại chứng chỉ đúng trình tự pháp luật, người lao động hàng hải cần thực hiện theo các bước đánh số sau:

  1. Bước 1: Rà soát thời gian đảm nhiệm chức danh và hạn chứng chỉ
    Căn cứ Mục 5.10.c, đối chiếu thời hạn ghi trên Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn với ngày nộp hồ sơ. Thống kê sổ thuyền viên để xác định thời gian đi biển thực tế đạt 12 tháng trở lên trong 05 năm hay 03 tháng trong 06 tháng gần nhất.
  2. Bước 2: Hoàn tất đợt tập sự hoặc đăng ký thi sát hạch (nếu thuộc diện bắt buộc)
    Căn cứ Mục 5.10.c, nếu chứng chỉ hết hạn từ 05 năm trở lên, sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng phải liên hệ để đăng ký kỳ thi do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định; chức danh thủy thủ, thợ máy phải hoàn thành 03 tháng tập sự chức danh trong 06 tháng trước khi đề nghị.
  3. Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ pháp lý theo mẫu quy định
    Căn cứ Mục 5.9, chuẩn bị Đơn đề nghị cấp lại GCNKNCM theo mẫu tại Phụ lục Quyết định 1927/QĐ-BXD (kê khai chi tiết họ tên, ngày sinh, số Căn cước công dân/hộ chiếu, số sổ thuyền viên, danh sách tàu, số IMO, loại tàu, tổng dung tích). Kèm theo bản gốc giấy tờ bị hỏng hoặc bản khai mất.
  4. Bước 4: Nộp hồ sơ đến cơ quan giải quyết và nộp lệ phí
    Căn cứ Mục 2.6 và Mục 2.8, nộp hồ sơ về Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Lệ phí cấp chứng chỉ là 100.000 đồng theo quy định.
  5. Bước 5: Tiếp nhận kết quả và quản lý chứng chỉ trên tàu
    Sau khi được cấp lại Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, thuyền viên phải đưa chứng chỉ gốc lên tàu khi làm việc. Căn cứ Mục 7 Ghi chú, bản gốc giấy công nhận và chứng chỉ chuyên môn phải luôn sẵn có theo Quy tắc I/2 khoản 11 của Công ước STCW khi phục vụ trên tàu.

Tình huống minh họa tính thời gian đi biển và điều kiện thi

Một thuyền viên đảm nhiệm chức danh Thuyền trưởng có Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn hết hạn vào ngày 15 tháng 10 năm 2026. Tính đến ngày 14 tháng 11 năm 2026, chứng chỉ của thuyền viên này đã hết hạn tròn 01 tháng (thuộc trường hợp hết hạn không quá 05 năm theo Mục 5.10.c).

Trường hợp A: Trong vòng 05 năm tính đến ngày 14 tháng 11 năm 2026, hồ sơ sổ thuyền viên xác nhận thuyền viên có tổng cộng 14 tháng đảm nhiệm chức danh Thuyền trưởng trên các tàu vận tải biển. Căn cứ Mục 5.10.c, do đạt trên mức quy định tối thiểu 12 tháng trong thời hạn 05 năm, thuyền viên này đủ điều kiện được cấp lại Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn chức danh Thuyền trưởng mà không phải tham gia kỳ thi sát hạch, với điều kiện các chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ theo Công ước STCW vẫn còn thời hạn giá trị.

Trường hợp B: Cũng thuyền viên nêu trên nhưng trong 05 năm vừa qua chỉ có 06 tháng đi biển với chức danh Thuyền trưởng và không làm việc trên biển trong 06 tháng gần nhất. Căn cứ Mục 5.10.c, do không đáp ứng đủ 12 tháng trong 05 năm và không có 03 tháng trong 06 tháng gần nhất, thuyền viên không được xét cấp lại thẳng. Thuyền viên phải chọn một trong hai phương án: bố trí tập sự 03 tháng theo chức danh Thuyền trưởng trong vòng 06 tháng trước khi nộp hồ sơ, hoặc đăng ký dự thi và đạt kết quả trong kỳ thi thuyền trưởng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần thực hiện

  • Thuyền trưởng, máy trưởng, đại phó, máy hai: Rà soát hạn dùng của GCNKNCM và các chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ STCW. Nếu chứng chỉ đã hết hạn từ 05 năm trở lên theo Mục 5.10.c, phải lập kế hoạch tham dự kỳ thi sát hạch chuyên môn do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định để khôi phục giá trị làm việc.
  • Thủy thủ trực ca (OS, AB), thợ máy (Oiler, AB), thợ kỹ thuật điện: Theo dõi thời gian đi biển và tập sự. Trường hợp làm hồ sơ mới cho thủy thủ trực ca OS, theo Mục 2.10 điểm a, phải có thời gian đi biển tối thiểu 06 tháng hoặc thực tập thủy thủ trực ca OS tối thiểu 02 tháng theo chương trình huấn luyện. Nếu chứng chỉ hết hạn từ 05 năm trở lên, phải hoàn thành 03 tháng tập sự chức danh trong 06 tháng trước khi nộp đơn theo Mục 5.10.c.
  • Doanh nghiệp vận tải biển và đơn vị quản lý thuyền viên: Kê khai chính xác thời gian đi biển, số IMO của tàu, chức danh thuyền viên trong đơn đề nghị cấp giấy công nhận hoặc cấp lại chứng chỉ. Theo dõi bố trí định biên an toàn, bảo đảm thuyền viên làm việc trên tàu luôn mang theo bản gốc chứng chỉ theo Mục 7 Ghi chú.

Câu hỏi thường gặp về thủ tục cấp lại

Chứng chỉ chuyên môn hết hạn từ 05 năm trở lên có phải thi lại không?

Có. Theo Mục 5.10.c, đối với các chức danh sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng có Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn hết hạn từ 05 năm trở lên, việc đạt kết quả thi trong kỳ thi sỹ quan, thuyền trưởng, máy trưởng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định là điều kiện bắt buộc, không được thay thế bằng phương án tập sự.

Thủy thủ trực ca OS muốn được cấp Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn cần điều kiện gì?

Theo Mục 2.10 điểm a, người đề nghị phải tốt nghiệp chuyên ngành điều khiển tàu biển từ trung cấp trở lên hoặc hoàn thành chương trình huấn luyện theo quy định; đồng thời về thời gian đảm nhiệm, phải có thời gian đi biển tối thiểu 06 tháng hoặc thực tập thủy thủ trực ca OS tối thiểu 02 tháng theo chương trình huấn luyện do Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định.

Lệ phí cấp Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn là bao nhiêu?

Căn cứ Mục 2.8 Phụ lục kèm theo Quyết định 1927/QĐ-BXD, mức phí, lệ phí thực hiện thủ tục là 100.000 đồng.

Khi làm việc trên tàu biển, thuyền viên có được dùng bản sao chứng chỉ không?

Không. Căn cứ Mục 7 Ghi chú, khi phục vụ trên tàu, bản gốc giấy công nhận và chứng chỉ khả năng chuyên môn phải luôn sẵn có theo Quy tắc I/2 khoản 11 của Công ước STCW.

Khuyến nghị cho thuyền viên và doanh nghiệp hàng hải

Quy định tại Quyết định 1927/QĐ-BXD đặt ra yêu cầu minh bạch và chặt chẽ đối với tiêu chuẩn thuyền viên công tác trên tàu biển Việt Nam và quốc tế. Người lao động cần chủ động kiểm tra hiệu lực văn bản, thời hạn trên các văn bằng, chứng chỉ và hồ sơ hải trình trong sổ thuyền viên để kịp thời làm thủ tục gia hạn trước khi giấy tờ rơi vào diện quá hạn 05 năm. Doanh nghiệp và thuyền viên nên đối chiếu văn bản gốc và tham khảo hướng dẫn từ Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam nhằm đảm bảo quá trình xử lý thủ tục hành chính diễn ra thuận lợi, duy trì hoạt động hàng hải thông suốt và an toàn.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm