Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Doanh nghiệp được đại sứ quán hỗ trợ xác minh đối tác nước ngoài

Luật 08/2026/QH16 chính thức có hiệu lực, quy định cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ xác minh đối tác nước ngoài và tăng cường bảo hộ lãnh sự cho doanh nghiệp.

Mục lục nội dungThu gọn

Từ ngày 01/07/2026, các doanh nghiệp trong nước khi tham gia thương trường quốc tế đã có thêm một kênh pháp lý chính thức để giảm thiểu rủi ro giao thương. Theo quy định của Luật số 08/2026/QH16, cơ quan đại diện ngoại giao và cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài có trách nhiệm cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ xác minh đối tác nước ngoài và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho tổ chức kinh tế trong nước. Đây là bước hoàn thiện thể chế quan trọng, giải quyết trực tiếp tình trạng thiếu thông tin pháp lý của doanh nghiệp khi đàm phán hợp đồng xuyên biên giới.

Cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp thẩm tra tư cách pháp lý đối tác sở tại

Trong hoạt động ngoại thương và đầu tư quốc tế, việc thẩm định thông tin về sự tồn tại thực tế, năng lực tài chính và phạm vi hoạt động của đối tác luôn là khâu then chốt. Tuy nhiên, doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp khó khăn do rào cản ngôn ngữ, khoảng cách địa lý và sự khác biệt về hệ thống pháp luật nước sở tại. Nhiều vụ việc tranh chấp thương mại hoặc lừa đảo hợp đồng quốc tế phát sinh xuất phát từ nguyên nhân doanh nghiệp chỉ dựa vào website hoặc giấy tờ tự cung cấp từ đối tác mà không có kênh đối chứng độc lập.

Theo khoản 1 Điều 1 Luật số 08/2026/QH16 (sửa đổi Điều 6 Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài), cơ quan đại diện có nhiệm vụ phục vụ phát triển kinh tế đất nước với các trách nhiệm cụ thể đối với hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp:

  • Cung cấp thông tin, giới thiệu tình hình, khả năng và nhu cầu hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp của quốc gia tiếp nhận theo quy định tại khoản 2 Điều 6;
  • Hỗ trợ xác minh thông tin liên quan đến hoạt động kinh tế và tư cách pháp nhân của doanh nghiệp tại quốc gia tiếp nhận khi có yêu cầu theo quy định tại khoản 2 Điều 6;
  • Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển và hoạt động tại quốc gia tiếp nhận theo quy định tại khoản 2 Điều 6;
  • Chủ động dự báo về chính sách kinh tế, thương mại và biện pháp mà phía nước ngoài có thể áp dụng đối với Nhà nước, doanh nghiệp Việt Nam theo quy định tại khoản 2 Điều 6.

Quy định này thiết lập nghĩa vụ pháp lý của cơ quan đại diện ngoại giao trong việc phản hồi và xử lý đề nghị từ khu vực kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nhà nước. Khi nhận được yêu cầu chính thức, cơ quan đại diện tại nước sở tại sẽ tiến hành rà soát dữ liệu, đối chiếu cơ sở thông tin tại địa bàn để xác thực tính hợp pháp về tư cách pháp nhân của đối tác ngoại kiều hoặc doanh nghiệp đăng ký tại địa phương.

Mở rộng phạm vi bảo hộ lãnh sự đối với pháp nhân và doanh nghiệp

Trước thời điểm văn bản mới đi vào đời sống pháp lý, các hoạt động bảo hộ lãnh sự thường tập trung ưu tiên bảo vệ tính mạng, tài sản và quyền công dân của thể nhân. Thực tiễn tranh chấp thương mại, tịch thu tài sản bất hợp pháp hoặc áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại phân biệt đối xử ở nước ngoài đòi hỏi sự bảo vệ mang tính chính thống từ các cơ quan công quyền đại diện cho nhà nước.

Theo khoản 2 Điều 1 Luật số 08/2026/QH16 (sửa đổi, bổ sung tên Điều và một số khoản của Điều 8), công tác lãnh sự đã mở rộng trực tiếp đến đối tượng pháp nhân và doanh nghiệp:

“Bảo hộ lãnh sự đối với lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, pháp nhân, doanh nghiệp Việt Nam và thực hiện các nhiệm vụ lãnh sự được quy định tại Điều này trên cơ sở tuân thủ pháp luật Việt Nam, pháp luật của quốc gia tiếp nhận và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và quốc gia tiếp nhận là thành viên, phù hợp với pháp luật, thông lệ quốc tế. Chủ động, kịp thời thực hiện hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền các biện pháp phù hợp để bảo hộ công dân ở nước ngoài trong các vụ việc khẩn cấp, quy mô lớn.”

Việc ghi nhận quyền được bảo hộ lãnh sự của doanh nghiệp tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan ngoại giao can thiệp ngoại giao, đưa ra công hàm hoặc làm việc với chính quyền sở tại nhằm đảm bảo quyền tài sản, quyền kinh doanh của pháp nhân Việt Nam không bị xâm hại trái quy định.

Nhiệm vụ xúc tiến hợp tác kinh tế, thương mại và đổi mới sáng tạo

Bên cạnh chức năng bảo hộ và xác minh, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được bổ sung hàng loạt nhiệm vụ chiến lược nhằm kết nối thị trường. Theo khoản 1 Điều 1 Luật số 08/2026/QH16 sửa đổi khoản 1 Điều 6, cơ quan đại diện có trách nhiệm nghiên cứu chiến lược, chính sách, pháp luật, xu hướng phát triển kinh tế và các lĩnh vực hợp tác mới.

Các lĩnh vực nghiên cứu bao gồm: thương mại, công nghiệp, nông nghiệp, đầu tư, viện trợ phát triển, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghệ chiến lược, bảo vệ môi trường, y tế, giáo dục, đào tạo, du lịch, hợp tác sử dụng nguồn nhân lực, xây dựng và thi hành pháp luật. Cơ quan đại diện có trách nhiệm báo cáo cơ quan có thẩm quyền về các chủ trương, quyết sách có ý nghĩa chiến lược của quốc gia hoặc tổ chức quốc tế tiếp nhận có tác động đến sự phát triển của Việt Nam.

Theo khoản 4 Điều 6 (được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1), các cơ quan ngoại giao ở nước ngoài còn trực tiếp tham gia xúc tiến, thúc đẩy hợp tác đa ngành:

Nhóm lĩnh vực xúc tiếnNội dung nhiệm vụ cụ thể của cơ quan đại diệnCăn cứ pháp lý
Đầu tư và thương mạiXúc tiến thương mại, đầu tư, công nghiệp văn hóa, hợp tác kinh tế mới phục vụ hội nhập quốc tế; thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam và đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài.Khoản 4 Điều 6
Khoa học và công nghệHợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; chuyển giao công nghệ, thu hút chuyên gia, nhà khoa học làm việc, đóng góp cho sự phát triển của đất nước.Khoản 4 Điều 6
Văn hóa, giáo dục và lao độngQuảng bá du lịch; vận động tranh thủ viện trợ; vận động các quốc gia và tổ chức quốc tế ghi danh, công nhận di sản văn hóa; phát triển thị trường lao động ngoài nước; theo dõi và thúc đẩy thực hiện cam kết quốc tế.Khoản 4 Điều 6

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao hoặc tìm kiếm đối tác đầu tư công nghệ chiến lược, mạng lưới cơ quan đại diện là cầu nối pháp lý để tiếp cận chuyên gia, viện nghiên cứu và đối tác chuyển giao công nghệ uy tín tại nước sở tại.

Thủ tục đề nghị cơ quan đại diện xác minh đối tác nước ngoài

Để tận dụng tối đa cơ chế hỗ trợ theo khoản 2 Điều 6 của Luật số 08/2026/QH16, doanh nghiệp trong nước cần nắm vững quy trình làm việc và chuẩn bị hồ sơ pháp lý bài bản trước khi gửi yêu cầu:

  1. Tự rà soát hồ sơ ban đầu: Doanh nghiệp thu thập toàn bộ tài liệu do đối tác sở tại cung cấp, bao gồm tên đăng ký kinh doanh, mã số thuế, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật và nội dung hợp đồng dự kiến ký kết.
  2. Xác định thẩm quyền địa bàn: Xác định chính xác cơ quan đại diện ngoại giao (Đại sứ quán) hoặc cơ quan lãnh sự (Tổng Lãnh sự quán) của Việt Nam phụ trách lãnh thổ nơi đối tác đặt trụ sở hoạt động.
  3. Gửi văn bản đề nghị hỗ trợ: Doanh nghiệp lập văn bản chính thức nêu rõ nhu cầu xác minh thông tin về hoạt động kinh tế và tư cách pháp nhân của đối tác, nêu rõ các nghi vấn hoặc rủi ro pháp lý cần thẩm tra.
  4. Cung cấp thông tin đối ứng: Minh chứng tư cách pháp nhân của chính doanh nghiệp Việt Nam, mục đích giao dịch và cam kết tuân thủ pháp luật để cơ quan đại diện có căn cứ thực hiện nghiệp vụ.
  5. Tiếp nhận và xử lý kết quả: Cơ quan đại diện sau khi đối chiếu, làm việc với cơ quan chức năng sở tại sẽ cung cấp thông tin hoặc đưa ra khuyến cáo về năng lực pháp lý của đối tác.

Đối tượng chịu tác động và trách nhiệm chuẩn bị của doanh nghiệp

Các quy định sửa đổi tác động trực tiếp đến nhiều nhóm chủ thể tham gia vào chuỗi cung ứng và đầu tư toàn cầu:

  • Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Được tiếp cận thông tin cảnh báo sớm về các biện pháp rào cản thương mại, chính sách thuế quan hoặc biện pháp tự vệ mà nước ngoài dự kiến áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam theo khoản 2 Điều 6.
  • Doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài: Được hỗ trợ pháp lý và tiếp cận chính sách bảo hộ tài sản, thúc đẩy dự án đầu tư theo khoản 4 Điều 6 và bảo hộ quyền lợi hợp pháp theo khoản 1 Điều 8.
  • Nhà nhập khẩu công nghệ và doanh nghiệp chuyển đổi số: Được hưởng lợi từ các chương trình xúc tiến hợp tác, tìm kiếm đối tác chuyển giao công nghệ và chuyên gia chất lượng cao từ nước ngoài theo khoản 4 Điều 6.
  • Doanh nghiệp cử lao động đi làm việc ở nước ngoài: Cơ quan đại diện tham gia phát triển thị trường lao động ngoài nước theo khoản 4 Điều 6, đồng thời thực hiện các chức năng lãnh sự quản lý giấy tờ xuất nhập cảnh theo khoản 4 và khoản 5 Điều 8.

Về trách nhiệm tuân thủ, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động cập nhật cơ cấu quản lý hợp đồng, thiết lập điều khoản tham chiếu thông tin đại diện ngoại giao trong các văn bản giao kết thương mại quốc tế nhằm tạo cơ sở xử lý nếu xảy ra rủi ro bất khả kháng.

Tình huống thực tế về phối hợp phòng ngừa rủi ro hợp đồng

Giả định một doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam nhận được đơn đặt hàng cung ứng nông sản trị giá lớn từ một đơn vị tự xưng là nhà phân phối độc quyền tại một quốc gia thành viên của tổ chức quốc tế. Trước khi ký hợp đồng chính thức và giao hàng, doanh nghiệp có quyền gửi văn bản đề nghị cơ quan đại diện Việt Nam tại nước đó hỗ trợ xác minh thông tin liên quan đến hoạt động kinh tế và tư cách pháp nhân của doanh nghiệp đối tác theo khoản 2 Điều 6 của Luật số 08/2026/QH16.

Thông qua quy trình xác minh tại địa bàn sở tại, cơ quan đại diện làm rõ tư cách hoạt động của pháp nhân nước ngoài, phát hiện đối tác có dấu hiệu đăng ký kinh doanh ảo hoặc đang trong quá trình phá sản. Nhờ sự can thiệp và cung cấp thông tin kịp thời này, doanh nghiệp trong nước dừng giao kết hợp đồng, tránh được tổn thất toàn bộ lô hàng xuất khẩu.

Trường hợp đối tác ngoại có thật và phát sinh các tình huống khẩn cấp hoặc bị phân biệt đối xử trái với thông lệ quốc tế, cơ quan đại diện sẽ thực hiện các biện pháp bảo hộ lãnh sự đối với quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam theo khoản 1 Điều 8, đảm bảo xử lý vụ việc đúng quy định của pháp luật Việt Nam, luật sở tại và các điều ước quốc tế mà hai bên cùng tham gia.

Các hoạt động lãnh sự liên quan gián tiếp đến hoạt động kinh doanh

Bên cạnh công tác hỗ trợ kinh tế thuần túy, Luật số 08/2026/QH16 còn hoàn thiện các thẩm quyền hành chính tư pháp của cơ quan đại diện, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân sự và hoạt động tố tụng của doanh nghiệp:

Theo khoản 4 Điều 8 (được sửa đổi bởi điểm c khoản 2 Điều 1), cơ quan đại diện thực hiện cấp, gia hạn, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hộ chiếu và giấy tờ khác có giá trị xuất cảnh, nhập cảnh Việt Nam phù hợp với pháp luật trong nước và điều ước quốc tế. Quy định này bảo đảm cho cán bộ, chuyên gia của doanh nghiệp khi công tác tại nước ngoài xử lý nhanh chóng các sự cố mất hộ chiếu hoặc hết hạn thị thực.

Theo khoản 5 Điều 8 (được sửa đổi bởi điểm d khoản 2 Điều 1), cơ quan đại diện đảm nhiệm việc cấp, hủy bỏ thị thực; cấp, thu hồi, hủy bỏ giấy miễn thị thực của Việt Nam, giúp tối ưu hóa thời gian đưa các đối tác kinh doanh, nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam làm việc và khảo sát nhà máy.

Theo khoản 13 Điều 8 (được sửa đổi bởi điểm đ khoản 2 Điều 1), cơ quan đại diện thực hiện nhiệm vụ về dẫn độ, chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, tương trợ tư pháp về hình sự và tương trợ tư pháp về dân sự. Đây là cơ sở pháp lý hỗ trợ cơ quan tư pháp và doanh nghiệp trong các hoạt động tống đạt văn bản, thu thập chứng cứ khi xảy ra các tranh chấp kinh doanh thương mại xuyên quốc gia cần giải quyết tại tòa án.

Câu hỏi thường gặp

Cơ quan đại diện có bắt buộc phải xác minh tư cách pháp nhân đối tác cho mọi doanh nghiệp không?

Theo khoản 2 Điều 6 Luật số 08/2026/QH16, cơ quan đại diện có nhiệm vụ hỗ trợ xác minh thông tin liên quan đến hoạt động kinh tế và tư cách pháp nhân của doanh nghiệp tại quốc gia tiếp nhận khi có yêu cầu. Nhiệm vụ này được triển khai phù hợp với thẩm quyền, quy định pháp luật sở tại và quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Doanh nghiệp có phải trả phí bảo hộ lãnh sự trong các tình huống khẩn cấp không?

Theo khoản 1 Điều 8 Luật số 08/2026/QH16, việc bảo hộ lãnh sự đối với quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp được thực hiện trên cơ sở tuân thủ pháp luật Việt Nam, pháp luật của quốc gia tiếp nhận và điều ước quốc tế mà hai bên là thành viên. Cơ quan đại diện chủ động thực hiện hoặc kiến nghị biện pháp bảo hộ trong các vụ việc khẩn cấp, quy mô lớn theo chức trách quản lý nhà nước.

Cơ quan đại diện có thể cảnh báo trước về các chính sách thuế chống bán phá giá không?

Có. Khoản 2 Điều 6 Luật số 08/2026/QH16 quy định rõ cơ quan đại diện có nhiệm vụ chủ động dự báo về chính sách kinh tế, thương mại và biện pháp mà phía nước ngoài có thể áp dụng đối với Nhà nước và doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm các chính sách quản lý thương mại và phòng vệ thị trường.

Khuyến nghị rà soát và chủ động phối hợp với cơ quan đại diện

Luật số 08/2026/QH16 đã chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, xác lập cơ chế bảo vệ kép cho doanh nghiệp Việt Nam trên cả phương diện xúc tiến kinh tế lẫn phòng vệ pháp lý lãnh sự. Việc mở rộng thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài mang lại công cụ hỗ trợ công quyền thiết thực cho khu vực doanh nghiệp tư nhân và các tập đoàn kinh tế.

Để bảo đảm an toàn pháp lý cao nhất cho các hoạt động đầu tư và thương mại quốc tế, doanh nghiệp cần chủ động đối chiếu các quy định tại Điều 6 và Điều 8 của văn bản luật mới. Doanh nghiệp nên chủ động xây dựng mối liên hệ chặt chẽ với cơ quan đại diện ngoại giao tại các thị trường trọng điểm, chủ động gửi yêu cầu xác minh thông tin đối tác trước khi ký kết các giao dịch lớn và tham vấn chuyên gia pháp lý độc lập khi xuất hiện dấu hiệu rủi ro trong quá trình thực thi hợp đồng.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm