Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Dự án nguồn điện trúng thầu: Cấm đàm phán lại thay đổi kết quả lựa chọn

Theo Luật 820/TTr-CP vừa được Quốc hội thông qua, bên mua điện không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư trúng thầu dự án nguồn điện, buộc ký hợp đồng theo đúng giá và thời hạn trong hồ sơ dự thầu.

Mục lục nội dungThu gọn

Quốc hội vừa thông qua dự thảo luật sửa đổi lĩnh vực điện lực ngày 21/11/2026. Thay đổi cốt lõi tác động trực tiếp tới các chủ đầu tư và đơn vị mua bán điện là việc xác lập giá trị pháp lý tuyệt đối của hồ sơ dự thầu trúng thầu. Cơ quan chức năng chấm dứt tình trạng kéo dài đàm phán giá điện bằng mệnh lệnh pháp lý cụ thể: bên mua điện bắt buộc ký hợp đồng theo hồ sơ, giữ nguyên kết quả lựa chọn nhà đầu tư.

Quy định cấm đàm phán lại thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư

Thực trạng triển khai các dự án điện lực trước đây thường gặp rào cản lớn ở khâu thương thảo hợp đồng mua bán điện. Ngay cả khi nhà đầu tư đã vượt qua quy trình tuyển chọn công khai, quá trình thương thảo hợp đồng vẫn có thể kéo dài nhiều năm do bên mua điện yêu cầu điều chỉnh các điều khoản tài chính hoặc kỹ thuật. Tình trạng này làm đình trệ dòng vốn và chậm tiến độ vận hành các nguồn điện trọng điểm.

Để xử lý dứt điểm điểm nghẽn trên, Điều 1 Luật 820/TTr-CP đặt ra nguyên tắc cấm can thiệp làm sai lệch kết quả đấu thầu. Khi đấu thầu lấy giá điện và thời hạn hợp đồng làm tiêu chuẩn đánh giá, bên mua điện có trách nhiệm giao kết hợp đồng với nhà đầu tư trúng thầu trên cơ sở giá điện, thời hạn hợp đồng trong hồ sơ dự thầu. Quy định nêu rõ các bên "không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư".

Quy chuẩn này tước bỏ quyền đơn phương yêu cầu hạ giá hoặc thay đổi các cam kết cơ bản từ phía bên mua điện. Giá trúng thầu và thời hạn hợp đồng đã được phê duyệt trong hồ sơ dự thầu là căn cứ pháp lý bất di bất dịch trong suốt quá trình ký kết hợp đồng mua bán điện thương mại.

Nghĩa vụ pháp lý ràng buộc bên mua điện và nhà đầu tư

Quy định tại Điều 1 phân định rõ trách nhiệm và giới hạn pháp lý của từng chủ thể tham gia thị trường điện lực:

  • Bên mua điện: Có nghĩa vụ trực tiếp giao kết hợp đồng mua bán điện căn cứ đúng các thông số đã xác lập. Không được viện dẫn lý do biến động thị trường hoặc quy trình nội bộ để ép nhà đầu tư thương thảo lại mức giá hay rút ngắn thời hạn hợp đồng.
  • Nhà đầu tư trúng thầu: Được bảo đảm quyền thực hiện dự án theo đúng giá điện và thời hạn đề xuất trong hồ sơ dự thầu đã trúng. Không bị phụ thuộc vào các vòng đàm phán bổ sung kéo dài sau khi có thông báo trúng thầu.
  • Cơ quan xét duyệt dự án: Chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Một số dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch đã phê duyệt được bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, chuyển thẳng sang thủ tục chấp thuận nhà đầu tư theo quy định tại Điều 1.

Bảng so sánh cơ chế xử lý hợp đồng dự án nguồn điện

Luật mới tạo ra sự khác biệt căn bản giữa cơ chế cũ và cơ chế mới áp dụng từ ngày 01/6/2027 đối với các dự án nguồn điện và cơ chế mua bán điện:

Tiêu chí so sánh Thực trạng trước sửa đổi Quy định theo Luật 820/TTr-CP
Thương thảo giá hợp đồng sau thầu Đàm phán kéo dài nhiều vòng, giá có thể bị ép giảm Nghiêm cấm đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư (Điều 1)
Thời hạn hợp đồng mua bán điện Bên mua và bên bán tự thỏa thuận, hay bị cắt ngắn Giao kết bắt buộc theo đúng thời hạn nêu trong hồ sơ dự thầu trúng thầu (Điều 1)
Thủ tục đầu tư dự án theo quy hoạch Phải qua thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư Chuyển trực tiếp sang thủ tục chấp thuận nhà đầu tư (Điều 1)
Đầu tư lưới điện truyền tải Nhà nước thực hiện toàn bộ khâu truyền tải Mở phương thức đối tác công tư (PPP), Nhà nước giữ độc quyền lưới truyền tải quan trọng (Điều 1)
Định giá nguồn điện nền (LNG) Chưa có cơ chế định giá công suất riêng biệt Bổ sung giá công suất thanh toán cho khả năng sẵn sàng phát điện (Điều 1)
Thị trường chứng chỉ năng lượng Chưa có khung pháp lý tài sản độc lập Xác nhận chứng chỉ REC là tài sản của tổ chức, cá nhân, giao dịch theo cơ chế thị trường (Điều 1)

Tình huống thực tế và bài học từ các dự án tồn đọng

Tính cấp thiết của quy định cấm đàm phán lại thể hiện rõ qua các số liệu thống kê được Bộ Công Thương báo cáo trước Quốc hội. Điển hình, tính đến tháng 9/2026, toàn hệ thống vẫn còn 46 dự án điện tái tạo chuyển tiếp chưa chốt được giá bán điện chính thức do vướng mắc trong khâu đàm phán kéo dài giữa bên mua và chủ đầu tư.

Ở mảng điện nền, Quy hoạch điện VIII xác định danh mục gồm 18 dự án điện LNG nhưng tiến độ triển khai trên thực tế gặp nhiều vướng mắc lớn liên quan đến cơ chế hợp đồng mua bán điện dài hạn và phương án thu hồi vốn cố định. Quy định mới tại Điều 1 định nghĩa rõ giá công suất là giá thanh toán cho khả năng sẵn sàng phát điện, sẵn sàng cung cấp dịch vụ truyền tải hoặc công suất của hệ thống lưu trữ điện. Việc này nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện và giúp nhà đầu tư thu hồi chi phí đầu tư cố định của dự án.

Tuy nhiên, hỗ trợ pháp lý gắn liền với nguyên tắc phân định trách nhiệm. Luật xác lập rõ nguyên tắc Nhà nước tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế thu hồi đầy đủ chi phí hợp lý và có mức lợi nhuận hợp lý, nhưng không chấp nhận việc chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư sang phía Nhà nước hoặc tính dồn vào chi phí của người tiêu dùng. Hợp đồng mua bán điện phải tuân thủ nghiêm ngặt hồ sơ dự thầu trúng thầu ban đầu.

Ai chịu tác động và những việc cần thực hiện ngay

Các đối tượng tham gia thị trường điện lực cần rà soát toàn bộ quy trình công việc để bảo đảm tính tương thích khi luật có hiệu lực:

  • Các doanh nghiệp đầu tư nguồn điện:
    • Tính toán kỹ lưỡng phương án tài chính, giá dự thầu và thời hạn hợp đồng ngay từ bước lập hồ sơ dự thầu. Do không thể đàm phán lại, mọi sai sót trong định giá dự thầu sẽ không có cơ hội thương lượng điều chỉnh sau khi đã mở thầu.
    • Chuẩn bị hồ sơ theo diện chấp thuận nhà đầu tư đối với các dự án đã nằm trong quy hoạch được phê duyệt để rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị đầu tư.
    • Chủ động đăng ký và quản lý chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) cho từng 01 MWh điện năng phát ra để tham gia giao dịch tài sản theo quy định mới.
    • Rà soát, chuẩn hóa mẫu hợp đồng mua bán điện thương mại bám sát các tiêu chí mời thầu.
    • Chấm dứt việc đưa ra các yêu cầu đàm phán lại về giá điện hoặc thời hạn hợp đồng sau khi có kết quả đấu thầu.
    • Xây dựng quy trình tiếp nhận và giao kết hợp đồng tự động hóa theo kết quả trúng thầu đã công bố.
    • Thực hiện phân cấp, giao UBND cấp tỉnh thực hiện thẩm định, phê duyệt phương án an toàn đối với các công trình hồ đập thủy điện liên tỉnh theo thẩm quyền được phân cấp tại Điều 1.
    • Chuẩn bị danh mục các công trình lưới điện truyền tải cấp bách trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu tư theo pháp luật về xây dựng.

    Câu hỏi thường gặp về hợp đồng mua bán điện trúng thầu

    Bên mua điện có được yêu cầu giảm giá nếu giá thị trường biến động sau đấu thầu không?

    Theo Điều 1, bên mua điện bắt buộc phải giao kết hợp đồng trên cơ sở giá điện và thời hạn hợp đồng đã nêu trong hồ sơ dự thầu trúng thầu, nghiêm cấm mọi hành vi đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư.

    Nhà đầu tư có được xin nâng giá điện sau khi đã trúng thầu không?

    Không. Nguyên tắc cấm đàm phán lại có giá trị ràng buộc cả hai bên. Giá điện và thời hạn hợp đồng trong hồ sơ trúng thầu là cam kết cố định không thể thay đổi sau khi kết quả thầu đã được phê duyệt.

    Quy định cấm đàm phán lại bắt đầu có hiệu lực từ ngày nào?

    Theo Điều 2, toàn bộ các quy định tại Điều 1 về hợp đồng mua bán điện và thủ tục lựa chọn nhà đầu tư sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/6/2027.

    Chứng chỉ năng lượng tái tạo REC được quy định thế nào trong luật mới?

    Theo Điều 1, chứng chỉ REC là chứng nhận điện tử xác nhận thuộc tính năng lượng tái tạo của 01 MWh điện năng. Chứng chỉ này được công nhận là tài sản hợp pháp của tổ chức, cá nhân được cấp và được phép giao dịch theo cơ chế thị trường.

    Trách nhiệm tuân thủ trước mốc hiệu lực 01/6/2027

    Lệnh cấm đàm phán lại hợp đồng mua bán điện sau trúng thầu là bước ngoặt pháp lý nhằm bảo vệ tính nghiêm minh của công tác đấu thầu, giảm thiểu chi phí thủ tục cho doanh nghiệp và đẩy nhanh tiến độ các công trình năng lượng. Các chủ đầu tư nguồn điện và đơn vị mua điện cần chủ động đối chiếu văn bản, rà soát lại phương án tài chính dự thầu và chuẩn bị quy trình giao kết hợp đồng chuẩn xác trước thời điểm luật chính thức có hiệu lực vào ngày 01/6/2027.

Ảnh minh họa AI: chấp thuận chủ trương đầu tư, góc không gian và đời sống
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Cấm đàm phán lại kết quả lựa chọn nhà đầu tư điện | Góc Luật