Hồ Sê San 4A phải xả tối thiểu 195 m3/s hạ lưu trong suốt mùa cạn
Quyết định 2224/QĐ-TTg quy định quy trình vận hành liên hồ chứa sông Sê San, bắt buộc duy trì dòng chảy sau hồ Sê San 4A không nhỏ hơn 195 m3/s trong mùa cạn và lệnh điều hành xả lũ báo trước 04 giờ.
Mục lục nội dungThu gọn
Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Sê San ban hành kèm theo Quyết định 2224/QĐ-TTg ngày 13 tháng 11 năm 2026 xác lập khung pháp lý điều tiết nguồn nước cho 9 công trình thủy điện. Văn bản điều chỉnh trực tiếp quyền và nghĩa vụ xả nước của các đơn vị quản lý đập, đồng thời bảo đảm an toàn dân sinh vùng hạ du thuộc địa bàn hai tỉnh Quảng Ngãi và Gia Lai. Điểm mấu chốt trong chế độ dòng chảy mùa khô là yêu cầu vận hành đối với trạm bậc thang cuối cùng nhằm xả tối thiểu 195 m3/s về hạ lưu.
Mốc 195 m3/s: Trách nhiệm dòng chảy mùa cạn sau hồ Sê San 4A
Theo khoản 3 Điều 16, các hồ chứa trên lưu vực sông Sê San có trách nhiệm phối hợp vận hành xả nước để bảo đảm ổn định dòng chảy, tuyệt đối không gây biến động đột ngột ở khu vực hạ du. Quy định xác định ngưỡng khống chế lưu lượng trung bình ngày xả về hạ lưu sau công trình thủy điện Sê San 4A không được nhỏ hơn 195 m³/s. Đây là chỉ số pháp lý bắt buộc duy trì trong toàn bộ khung thời gian mùa cạn kéo dài từ ngày 01 tháng 12 đến ngày 30 tháng 6 năm sau theo phân định tại Điều 2.
Chỉ huy vận hành xả nước phải bám sát kịch bản nguồn nước lưu vực do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố theo khoản 7 Điều 16. Chế độ xả đáy và phát điện của các bậc thang phía trên gồm PleiKrông, Ialy, Sê San 3, Sê San 3A và Sê San 4 phải được tính toán nhịp nhàng để hồ Sê San 4A luôn có đủ nguồn nước xả liên tục qua đập tràn và tổ máy.
Mốc 3,3 đến 5,8 m3/s: Nghĩa vụ xả liên tục của thủy điện Thượng Kon Tum
Theo khoản 1 Trang 17, nhà máy thủy điện Thượng Kon Tum chịu ràng buộc khắt khe về trách nhiệm trả nước về dòng chính sông Đắk Nghé. Cụ thể, công trình phải thực hiện xả nước liên tục về hạ du với lưu lượng nằm trong dải từ 3,3 m³/s đến 5,8 m³/s mà không được phép ngắt quãng dòng chảy trong bất kỳ khoảng thời gian vận hành thông thường nào.
Quy định xả liên tục này bảo đảm đời sống dân sinh, duy trì hệ sinh thái lòng dẫn và ngăn chặn nguy cơ cạn kiệt cục bộ phía hạ lưu sông Đắk Nghé khi tổ máy vận hành chuyển nước sang lưu vực khác. Các hồ chứa thủy điện nhỏ liền kề như Đăk Bla 1 và Đăk Bla cũng phải tuân thủ việc xả trả dòng chảy tối thiểu sau công trình theo khoản 2 Trang 17.
Mốc 20 m3/s, 100 m3/s, 120 m3/s và trần giảm 50% ngày nghỉ lễ
Theo khoản 3 Trang 17, các hồ chứa lớn phía trên giữ vai trò tạo nguồn và phải đáp ứng định mức lưu lượng xả trung bình ngày cụ thể:
- Hồ PleiKrông: Xả nước về hạ du với lưu lượng trung bình ngày không nhỏ hơn 20 m³/s.
- Hồ Ialy: Xả nước về hạ du với lưu lượng trung bình ngày không nhỏ hơn 100 m³/s.
- Hồ Sê San 4: Xả nước về hạ du với lưu lượng trung bình ngày không nhỏ hơn 120 m³/s.
- Hồ Sê San 3 và Sê San 3A: Theo khoản 4 Trang 17, tổng lưu lượng xả trung bình ngày phải tương đương lưu lượng đến hồ với sai số cho phép dao động trong phạm vi +/-20%.
Quy trình vận hành cũng mở ra cơ chế linh hoạt nhằm điều tiết nhu cầu phụ tải điện năng quốc gia vào thời gian tiêu thụ thấp điểm. Đoạn dưới khoản 3 Trang 17 cho phép Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia chủ trì, phối hợp Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cùng các đơn vị liên quan thống nhất giảm lưu lượng và thời gian xả của hồ PleiKrông, Ialy, Sê San 4 vào thứ Bảy, Chủ nhật và các dịp nghỉ lễ, tết. Tuy nhiên, mức cắt giảm tối đa không được vượt quá 50% định mức thông thường.
| Tên công trình | Lưu lượng xả tối thiểu ngày thường | Mức xả tối thiểu cho phép ngày lễ, tết (giảm tối đa 50%) | Vị trí quy định |
|---|---|---|---|
| Hồ Thượng Kon Tum | 3,3 m³/s đến 5,8 m³/s (liên tục) | Không áp dụng cơ chế giảm 50% | Khoản 1 Trang 17 |
| Hồ PleiKrông | 20 m³/s | 10 m³/s | Khoản 3 Trang 17 |
| Hồ Ialy | 100 m³/s | 50 m³/s | Khoản 3 Trang 17 |
| Hồ Sê San 4 | 120 m³/s | 60 m³/s | Khoản 3 Trang 17 |
| Hồ Sê San 4A | 195 m³/s | Duy trì ổn định hạ du | Khoản 3 Điều 16 |
Mốc 04 giờ: Thời hạn phát lệnh vận hành hạ thấp mực nước đón lũ và xả lũ
Theo điểm b khoản 1 Điều 25, Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Quảng Ngãi giữ thẩm quyền quyết định phương án điều tiết và ban hành lệnh vận hành hồ. Mốc thời gian luật định nêu rõ: lệnh vận hành hạ thấp mực nước đón lũ và lệnh xả lũ phải được ban hành trước ít nhất 04 giờ tính đến thời điểm chính thức thực hiện lệnh. Khoảng thời gian 04 giờ là yêu cầu kỹ thuật tiên quyết nhằm bảo đảm an toàn cho các hoạt động sản xuất, giao thông thủy và tính mạng người dân ven sông.
Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 25, ngay khi ban hành lệnh vận hành, Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Quảng Ngãi phải gửi thông báo khẩn cấp tới Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Gia Lai, các xã có nguy cơ ngập lụt, Cục Khí tượng Thủy văn, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ, đơn vị điều độ hệ thống điện quốc gia và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các Bộ quản lý ngành. Theo khoản 2 Điều 25, phía tỉnh Gia Lai khi nhận tin có trách nhiệm chỉ đạo chuyển tiếp lệnh ngay xuống cấp xã hạ du để triển khai phương án phòng hộ.
Mốc 03 ngày: Quyền chủ động tích nước cuối mùa lũ khi không nhận được lệnh
Theo khoản 1 Trang 14, trong chế độ tích nước cuối mùa lũ, nếu sau thời hạn 03 ngày kể từ khi gửi đề xuất mà chủ hồ chưa nhận được văn bản trả lời của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi, đơn vị quản lý hồ được quyền chủ động thực hiện chế độ vận hành tích nước theo phương án quy định tại điểm c khoản 2 Điều 7. Ngay sau khi kích hoạt cơ chế chủ động này, chủ hồ phải gửi văn bản báo cáo lập tức đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân và Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Quảng Ngãi.
Bên cạnh đó, khoản 2 Trang 14 quy định trường hợp có dự báo El Niño dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi nắm quyền quyết định cho phép các hồ tích nước sớm hơn và điều chỉnh thời gian, lưu lượng xả để bảo đảm nguồn nước dự trữ cho mùa khô tiếp sau.
Trách nhiệm thi hành đối với các bên liên quan
Quy trình vận hành liên hồ chứa phân định ranh giới trách nhiệm rất rõ nét cho các cơ quan công quyền và chủ thể quản lý hồ thủy điện:
- Chủ đập và đơn vị vận hành nhà máy thủy điện: Chịu trách nhiệm thực hiện thao tác đóng mở cửa van đập tràn và tổ máy theo đúng lệnh điều hành; tuân thủ lưu lượng xả đáy tối thiểu; duy trì số liệu quan trắc và truyền thông tin vận hành liên tục tới cơ quan quản lý. Khi xảy ra tình huống thiên tai bất thường, phải báo cáo người có thẩm quyền để chuyển chế độ ứng phó khẩn cấp theo khoản 3 Trang 14.
- Chính quyền và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự địa phương: Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Quảng Ngãi chủ trì chỉ đạo điều hành vận hành cắt lũ; đồng thời theo khoản 5 Điều 25 phải phối hợp cùng tỉnh Gia Lai và các chủ hồ ban hành Quy chế phối hợp để thông tin vận hành đến tận người dân vùng hạ lưu kịp thời, đầy đủ.
- Cộng đồng dân cư và tổ chức khai thác nước hạ du: Nắm bắt khung xả nước trung bình ngày 195 m³/s sau hồ Sê San 4A để bố trí trạm bơm, tưới tiêu và sản xuất nông nghiệp; thường xuyên cập nhật loa truyền thanh xã khi có lệnh xả lũ để di dời tài sản trước mốc 04 giờ.
Câu hỏi thường gặp về quy trình vận hành liên hồ Sê San
Mùa cạn và mùa lũ trên lưu vực sông Sê San bắt đầu và kết thúc vào ngày nào?
Theo quy định tại Điều 2, mùa lũ trên lưu vực sông Sê San bắt đầu từ ngày 01 tháng 7 và kết thúc vào ngày 30 tháng 11 hàng năm. Mùa cạn bắt đầu từ ngày 01 tháng 12 và kết thúc vào ngày 30 tháng 6 năm sau.
Các hồ thủy điện có được tự ý giảm lưu lượng xả vào các ngày nghỉ cuối tuần không?
Theo khoản 3 Trang 17, chủ hồ không được tự ý giảm xả. Việc giảm lưu lượng xả trong ngày thứ Bảy, Chủ nhật, lễ, tết phải do Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia chủ trì thống nhất với Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, đồng thời mức giảm không được vượt quá trần 50%.
Khi nào các hồ chứa phải chuyển từ chế độ tích nước sang giảm lũ khẩn cấp?
Theo khoản 3 Trang 14, trong quá trình tích nước, nếu diễn biến thời tiết, mưa lũ xuất hiện tình huống quy định tại điểm a, b khoản 2 Điều 7 hoặc khoản 1 Điều 22, các hồ phải lập tức chuyển sang chế độ vận hành giảm lũ cho hạ du hoặc chế độ bảo đảm an toàn công trình.
Kiểm tra hiệu lực áp dụng và thực thi
Các mốc lưu lượng xả tối thiểu và thời hạn ban hành lệnh vận hành là quy chuẩn kỹ thuật có tính pháp lý bắt buộc áp dụng từ ngày 13 tháng 11 năm 2026. Các tổ chức kinh doanh thủy điện, cơ quan phòng chống thiên tai và chính quyền cơ sở cần đối chiếu trực tiếp các điều khoản trong văn bản quy trình để rà soát quy chế phối hợp nội bộ, hiệu chỉnh kế hoạch xả nước định kỳ và bảo đảm an toàn tối đa cho vùng hạ du sông Sê San.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức