Học trong trường chuyên theo dự thảo mới: lớp theo khối, chọn 2 môn chuyên sâu cuối học kỳ I lớp 10

Vào trường chuyên rồi, học sinh sẽ học như thế nào nếu không còn lớp chuyên Toán, chuyên Lý cố định? Dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên gửi kèm Công văn 7941/BGDĐT-GDPT trả lời câu hỏi này bằng một lộ trình ba bước: học chung theo khối, trải nghiệm và chọn môn học chuyên sâu, rồi học tại lớp chuyên theo môn học từ lớp 11.

Bài viết phân tích Điều 8, Điều 16 và Điều 18 dự thảo, kèm ví dụ tổ hợp môn và những điểm còn cần làm rõ. Xem toàn văn tại hồ sơ văn bản.

Bước 1: Học kỳ I lớp 10, học chung theo khối

Học sinh trúng tuyển vào cùng khối được xếp vào lớp chuyên theo khối, tối đa 35 em. Các em học đầy đủ Chương trình giáo dục phổ thông và nội dung giáo dục nâng cao theo khối do Bộ trưởng ban hành. Trong học kỳ I, nhà trường tổ chức dự án học tập nhập môn theo khối, có giảng viên, nhà khoa học của đại học hợp tác tư vấn, để học sinh khám phá sở thích, năng lực và định hình ngành nghề.

Môn học bắt buộc và môn lựa chọn theo từng khối

• Bắt buộc với mọi khối: Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Lịch sử, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, Nội dung giáo dục địa phương.
• Khối Khoa học tự nhiên: 4 môn lựa chọn là Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học.
• Khối Khoa học xã hội: Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học và 1 môn chọn trong Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ.
• Khối Ngoại ngữ: giống khối xã hội; Ngoại ngữ 2 là môn tự chọn, nhà trường khuyến khích khi đủ điều kiện.

Mọi học sinh học nghệ thuật và thể chất, được chọn loại hình nghệ thuật, môn thể thao phù hợp nhưng không được miễn. Dự thảo nhiều lần nhắc nguyên tắc: các môn thuộc khối không mặc nhiên trở thành môn bắt buộc bổ sung ngoài chương trình phổ thông.

Bước 2: Cuối học kỳ I lớp 10, chọn 2 môn chuyên sâu

Ngoài môn chuyên bắt buộc của khối (Toán với khối tự nhiên; Ngữ văn với khối xã hội; ngoại ngữ trúng tuyển với khối Ngoại ngữ), mỗi học sinh chọn thêm 02 môn trong khối để học chuyên sâu, phù hợp tổ hợp xét tuyển đại học. Dự thảo nêu ví dụ:

• Toán – Vật lí – Hóa học
• Toán – Hóa học – Sinh học
• Toán – Vật lí – Tin học
• Ngữ văn – Lịch sử – Địa lí

Căn cứ chọn môn gồm nguyện vọng của học sinh và cha mẹ, kết quả học tập, kết quả dự án nhập môn, đánh giá năng lực, năng khiếu ở học kỳ I, tư vấn của giáo viên và giảng viên đại học, và lộ trình phát triển tài năng. Kết quả lựa chọn được ghi vào hồ sơ học tập.

Bước 3: Từ học kỳ II lớp 10 và lớp 11, học chuyên sâu

• Học kỳ II lớp 10: học các chuyên đề định hướng của các môn chuyên sâu đã đăng ký.
• Từ lớp 11: học ổn định nội dung giáo dục nâng cao dành cho môn chuyên tại lớp chuyên theo môn học (tối đa 35 học sinh), gồm học sinh của một hoặc nhiều lớp cùng khối chọn môn đó.
• Nhà trường có thể tổ chức linh hoạt theo lớp ghép, nhóm, liên lớp; không bắt buộc lập lớp độc lập trong mọi trường hợp.

Muốn đổi môn chuyên sâu thì làm thế nào?

Theo Điều 8 khoản 5, học sinh được tư vấn, đánh giá năng lực và kết quả học tập; cần cha mẹ đồng ý; tổ chuyên môn đề xuất; hiệu trưởng quyết định dựa trên khả năng tiếp nhận và phương án bổ sung kiến thức còn thiếu. Việc đổi chỉ thực hiện vào cuối năm lớp 10 hoặc cuối năm lớp 11. Đổi môn trong cùng khối không phải làm thủ tục chuyển lớp, chuyển trường nếu không đổi lớp theo khối (Điều 18 khoản 4).

Muốn chuyển sang khối khác trong cùng trường, hiệu trưởng quyết định vào cuối học kỳ I hoặc cuối năm học, dựa trên nguyện vọng, kết quả, năng lực phù hợp với khối mới và khả năng tiếp nhận của lớp.

Học sinh có năng lực nổi trội và học sinh nội trú

• Học sinh phát triển sớm có thể học vượt lớp trong cấp học; học sinh nổi trội được học sâu, học trước, tham gia học phần ở trình độ cao hơn tại trường hoặc đại học liên kết, ghi nhận trong hồ sơ.
• Học sinh dân tộc thiểu số, hộ nghèo, cận nghèo, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới có nhu cầu nội trú được hỗ trợ ăn, ở như học sinh dân tộc nội trú, bán trú và được ưu tiên chỗ ở ký túc xá.

Câu hỏi thường gặp

Học khối tự nhiên mà muốn thi đại học khối D thì sao? Học sinh vẫn học đủ Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1 theo chương trình phổ thông; môn chuyên sâu chỉ là phần học thêm theo lộ trình đã chọn.

Có bị học quá tải không? Dự thảo yêu cầu không tạo môn bắt buộc ngoài chương trình, không cộng dồn chuyên đề và dự án thành nghĩa vụ vượt quy định, và hiệu trưởng phải kiểm soát tải học tập.

Lời kết

Mô hình mới cho học sinh nửa học kỳ để khám phá trước khi “khóa” môn chuyên sâu, thay vì quyết định từ lớp 9. Thành công phụ thuộc vào chất lượng tư vấn và khả năng xếp thời khóa biểu linh hoạt của từng trường. Phụ huynh nên hỏi trường về kế hoạch tư vấn học kỳ I và danh sách tổ hợp dự kiến ngay khi trường công bố thời điểm áp dụng.