Khi nào nghiên cứu sinh dừng học được miễn bồi hoàn kinh phí?
Theo Quyết định 145/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, quy định mở đường miễn trách nhiệm tài chính cho người học gặp biến cố bất khả kháng về thể chất, làm rõ các trường hợp dừng đào tạo không phải hoàn trả ngân sách hỗ trợ.
Mục lục nội dungThu gọn
Nghiên cứu sinh dừng chương trình tiến sĩ được miễn bồi hoàn kinh phí hỗ trợ khi không thể tiếp tục học tập vì lý do sức khỏe hoặc tử vong có xác nhận hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền theo điểm a khoản 2 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.
Chính sách này bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người tham gia đề án đào tạo nhân lực trình độ cao của Thủ đô khi gặp sự kiện bất khả kháng về sức khỏe, đồng thời đặt ra nguyên tắc xử lý tài chính minh bạch cho gia đình và cơ quan quản lý nguồn lực.
Điều kiện miễn bồi hoàn kinh phí do lý do sức khỏe và biến cố cá nhân
Trường hợp người học phải dừng tham gia chương trình đào tạo tiến sĩ vì nguyên nhân thể chất bất khả kháng được quy định cụ thể theo điểm a khoản 2 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND. Quy định xác định rõ hai hoàn cảnh cá nhân được loại trừ nghĩa vụ hoàn trả ngân sách:
- Nghiên cứu sinh suy giảm thể lực, mắc bệnh tật hoặc sự cố y khoa dẫn đến việc không thể tiếp tục theo học chương trình đào tạo tiến sĩ;
- Trường hợp nghiên cứu sinh tử vong trong thời gian tham gia chương trình đào tạo.
Căn cứ pháp lý yêu cầu bắt buộc cả hai trường hợp này phải có văn bản xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền theo điểm a khoản 2 Điều 26. Giấy xác nhận y tế hoặc giấy chứng tử theo đúng thẩm quyền hành chính là căn cứ duy nhất để xác định việc miễn trừ nghĩa vụ tài chính cho người học hoặc thân nhân thừa kế.
Các trường hợp khách quan khác không phải trả lại tiền hỗ trợ
Bên cạnh biến cố sức khỏe, người học còn được miễn trách nhiệm hoàn trả ngân sách trong hai nhóm trường hợp khách quan khác được nêu chi tiết tại các điểm b và c khoản 2 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND.
Trường hợp thứ nhất xảy ra khi nghiên cứu sinh phải thay đổi định hướng nghiên cứu do bài toán lớn của Thành phố đã được giải quyết trước khi kết thúc thời gian đào tạo tiêu chuẩn theo điểm b khoản 2 Điều 26. Ngoài ra, nếu kết quả nghiên cứu không đạt yêu cầu do gặp rủi ro khoa học thuộc các trường hợp quy định tại Điều 35 và Điều 36 Nghị định 267/2025/NĐ-CP, người học cũng được miễn trừ nếu có bằng chứng đã tuân thủ đầy đủ quy định về học tập, nghiên cứu và phòng ngừa rủi ro.
Trường hợp thứ hai liên quan đến tiến độ đào tạo: nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình chậm hơn thời gian tiêu chuẩn nhưng tổng thời gian đào tạo không vượt quá 72 tháng tính từ ngày quyết định công nhận nghiên cứu sinh có hiệu lực đến ngày cơ sở đào tạo ban hành quyết định công nhận trình độ tiến sĩ, đồng thời không vi phạm các nghĩa vụ phải bồi hoàn theo quy định tại khoản 1 Điều 26.
| Trường hợp áp dụng | Căn cứ quy định | Điều kiện xác nhận và bằng chứng |
|---|---|---|
| Sức khỏe hoặc tử vong | Điểm a khoản 2 Điều 26 | Có xác nhận bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền về tình trạng dừng học hoặc tử vong. |
| Thay đổi định hướng hoặc rủi ro nghiên cứu | Điểm b khoản 2 Điều 26 | Bài toán lớn đã được giải quyết trước hạn; hoặc rủi ro theo Điều 35, Điều 36 Nghị định 267/2025/NĐ-CP kèm bằng chứng tuân thủ quy trình nghiên cứu. |
| Kéo dài thời gian bảo vệ đồ án | Điểm c khoản 2 Điều 26 | Tổng thời gian từ khi công nhận nghiên cứu sinh đến khi có quyết định công nhận tiến sĩ không quá 72 tháng và không phạm khoản 1 Điều 26. |
Nguyên tắc xác định mức tiền thu hồi và thẩm quyền của Quỹ
Đối với các trường hợp không thuộc diện được miễn, nghĩa vụ tài chính được phân định rành mạch theo từng mức độ vi phạm hoặc mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo khoản 3 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND.
Theo điểm a khoản 3 Điều 26, trường hợp thuộc diện xử lý theo khoản 1 Điều 16 Nghị quyết số 57/2026/NQ-HĐND thì số tiền bồi hoàn bằng toàn bộ tổng kinh phí đã được cấp phát. Đối với trường hợp vi phạm quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 16 Nghị quyết số 57/2026/NQ-HĐND, điểm b khoản 3 Điều 26 quy định người học bồi hoàn khoản kinh phí đã cấp cho nội dung tương ứng.
Cơ quan trực tiếp thực thi việc thu hồi là Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố Hà Nội theo khoản 4 Điều 26. Quỹ có trách nhiệm xác định chính xác số tiền cần thu hồi kèm minh chứng đầy đủ và ban hành quyết định thu hồi chính thức. Trong trường hợp cần thiết, Quỹ được phép thành lập hội đồng tư vấn hoặc lấy ý kiến chuyên gia tư vấn, tổ chức tư vấn độc lập trước khi ra quyết định.
Tình huống minh họa về thời hạn đào tạo và giải quyết bồi hoàn
Một nghiên cứu sinh tham gia chương trình đào tạo phục vụ bài toán lớn của Thủ đô gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện luận án. Thời gian đào tạo thực tế vượt quá mốc tiêu chuẩn của khóa học.
Nếu nghiên cứu sinh bảo vệ thành công và cơ sở đào tạo ban hành quyết định công nhận trình độ tiến sĩ vào tháng thứ 70 kể từ ngày quyết định công nhận nghiên cứu sinh có hiệu lực, người học này không bị thu hồi chi phí theo điểm c khoản 2 Điều 26 vì tổng thời hạn chưa vượt quá 72 tháng và không vi phạm các điều kiện tại khoản 1 Điều 26.
Ngược lại, nếu nghiên cứu sinh tự ý dừng đào tạo mà không có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền về tình trạng sức khỏe theo điểm a khoản 2 Điều 26, cá nhân sẽ bị Quỹ ban hành quyết định thu hồi toàn bộ hoặc một phần kinh phí hỗ trợ theo khoản 3 và khoản 4 Điều 26.
Nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng và trách nhiệm cần thực hiện
- Nghiên cứu sinh gặp sự cố sức khỏe: Phải yêu cầu cơ quan y tế hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp văn bản xác nhận chính thức về tình trạng bệnh lý làm mất khả năng tiếp tục chương trình tiến sĩ theo điểm a khoản 2 Điều 26.
- Gia đình và người thừa kế của nghiên cứu sinh: Trong trường hợp nghiên cứu sinh tử vong, thân nhân cần cung cấp trích lục khai tử hoặc văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền cho cơ sở đào tạo và Quỹ để thực hiện thủ tục miễn hoàn trả.
- Cơ sở đào tạo: Lưu trữ hồ sơ, phối hợp lập bằng chứng chứng minh người học đã tuân thủ quy định học tập, nghiên cứu và các biện pháp phòng ngừa rủi ro theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 26.
- Quỹ quản lý kinh phí: Kiểm tra hồ sơ minh chứng, thành lập hội đồng tư vấn hoặc lấy ý kiến chuyên môn độc lập khi cần thiết trước khi ban hành văn bản miễn trừ hoặc quyết định thu hồi kinh phí theo khoản 4 Điều 26.
Câu hỏi thường gặp
Nghiên cứu sinh tử vong có bị yêu cầu bồi hoàn kinh phí đào tạo không?
Không. Căn cứ điểm a khoản 2 và điểm c khoản 3 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND, trường hợp nghiên cứu sinh tử vong có văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền sẽ được miễn bồi hoàn hoàn toàn kinh phí hỗ trợ.
Rủi ro trong quá trình nghiên cứu khoa học có được miễn nghĩa vụ tài chính?
Được miễn bồi hoàn nếu rủi ro nghiên cứu thuộc phạm vi quy định tại Điều 35, Điều 36 Nghị định số 267/2025/NĐ-CP, đồng thời nghiên cứu sinh và cơ sở đào tạo phải có bằng chứng đã tuân thủ đầy đủ các quy định về học tập, nghiên cứu và phòng ngừa rủi ro theo điểm b khoản 2 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND.
Thời gian kéo dài đào tạo tối đa là bao lâu để không phải bồi hoàn?
Theo điểm c khoản 2 Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND, tổng thời gian đào tạo tính từ ngày quyết định công nhận nghiên cứu sinh có hiệu lực đến ngày có quyết định công nhận trình độ tiến sĩ không được vượt quá 72 tháng.
Khuyến nghị cho người học và thân nhân
Quy định tại Điều 26 Quyết định 145/2026/QĐ-UBND đã thiết lập hành lang bảo vệ rõ ràng cho người học gặp trở ngại bất khả kháng. Khi phát sinh các lý do về thể chất hoặc biến cố sức khỏe không thể duy trì việc học tập, nghiên cứu sinh và người nhà cần chủ động thu thập hồ sơ y khoa, văn bản chứng minh từ cơ quan chức năng có thẩm quyền để xuất trình cho Quỹ.
Người học cần đối chiếu cụ thể các mốc thời gian và điều kiện bảo lưu, thời hạn tối đa 72 tháng hoặc phối hợp cơ sở đào tạo lập tài liệu tuân thủ quy chuẩn nghiên cứu nhằm đảm bảo trọn vẹn quyền lợi miễn trừ nghĩa vụ tài chính theo quy định.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức