Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Mục tiêu KHCN Công Thương đến 2030: Hỗ trợ 200 doanh nghiệp công nghệ cao

Văn bản 2841/QĐ-BCT của Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo 2026 - 2030, đặt mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 200 doanh nghiệp công nghệ, đào tạo 1.000 lượt đơn vị và duy trì mức tăng năng suất lao động 7,5%/năm.

Mục lục nội dungThu gọn

Quyết định 2841/QĐ-BCT ngày 28 tháng 10 năm 2026 của Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030 đang đặt ra những yêu cầu chuyển mình căn bản đối với mạng lưới cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học cùng toàn thể cộng đồng doanh nghiệp trong ngành. Văn bản này đã chính thức có hiệu lực thi hành, xác lập khung định hướng trung hạn với hàng loạt chỉ tiêu định lượng cụ thể. Trọng tâm chiến lược là đưa KHCN Công Thương trở thành động lực then chốt nhằm thúc đẩy năng suất, làm chủ các nhóm sản phẩm chiến lược và tái cấu trúc sản xuất theo hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Mục tiêu năng suất và tái cơ cấu tăng trưởng công nghiệp đến năm 2030

Theo Mục II.2.b, kế hoạch đặt ra chỉ tiêu cốt lõi là góp phần duy trì tốc độ tăng năng suất lao động công nghiệp bình quân 7,5%/năm. Cùng với đó, nâng mức đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng công nghiệp lên mức khoảng 55%. Những con số này thể hiện sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình tăng trưởng phụ thuộc vào thâm dụng vốn và lao động cơ bắp sang dựa vào tri thức, công nghệ và năng lực tối ưu hóa quy trình quản trị sản xuất.

Để đạt được chỉ tiêu tăng trưởng năng suất lao động 7,5%/năm và mức TFP 55%, các ngành sản xuất truyền thống như dệt may, da giày, chế biến thực phẩm, khai khoáng bắt buộc phải rà soát, đổi mới dây chuyền công nghệ và tự động hóa quy trình. Chỉ tiêu này cũng gắn liền với việc nâng tỷ trọng các sản phẩm công nghệ cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn và củng cố vững chắc năng lực xuất khẩu của toàn ngành công nghiệp trước các rào cản kỹ thuật của thị trường quốc tế.

Quy định tại Mục II.2.b tác động trực tiếp đến các tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp sản xuất công nghiệp. Điều kiện đặt ra không đơn thuần là tăng sản lượng, mà là tối ưu hóa hiệu suất trên từng đơn vị lao động. Việc nâng cao tỷ trọng TFP đồng nghĩa các doanh nghiệp phải chủ động tham gia đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo và chuẩn hóa kỹ năng số cho lực lượng lao động hiện có.

Hỗ trợ 200 doanh nghiệp làm chủ công nghệ và chuyển đổi mô hình sản xuất

Tại Mục II.2.d, định hướng xác định rõ nguyên tắc lấy doanh nghiệp làm trung tâm đổi mới sáng tạo. Chỉ tiêu then chốt được đặt ra là hỗ trợ tối thiểu 200 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ tiên tiến; đồng thời triển khai đồng bộ các mục tiêu của Chương trình sản xuất thông minh, chuyển đổi số, Chương trình năng suất chất lượng và các chương trình đổi mới công nghệ.

Văn bản đặt ra yêu cầu phải tăng tỷ lệ nhiệm vụ ứng dụng có doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt hàng ban đầu đến khâu tiếp nhận kết quả cuối cùng. Quy định này giải quyết tình trạng nghiên cứu khoa học rời rạc, thiếu tính ứng dụng, bảo đảm mọi đề tài nghiên cứu đều gắn chặt với nhu cầu từ thực tiễn dây chuyền chế tạo.

Đi cùng với việc ứng dụng công nghệ là yêu cầu nâng cao hiệu quả thương mại hóa quy định tại Mục II.2.đ. Các nhiệm vụ khoa học công nghệ phải chủ yếu xuất phát từ thực tiễn, có địa chỉ tiếp nhận rõ ràng. Chỉ tiêu bắt buộc gồm: tối thiểu 50% kết quả có khả năng chuyển giao; tối thiểu 30% kết quả được chuyển giao hoặc thương mại hóa; và tối thiểu 20% kết quả nghiên cứu phù hợp được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Phát triển 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược của ngành

Theo nội dung tại Trang 7 và Mục III.2.a, việc phát triển công nghệ chiến lược được tổ chức danh mục nhiệm vụ thống nhất theo ba bài toán lớn, bao gồm 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, Quyết định số 808/QĐ-TTg và Kế hoạch triển khai tại Quyết định số 2159/QĐ-BCT ngày 04 tháng 9 năm 2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Ba bài toán lớn bao gồm: bảo đảm an ninh năng lượng và hiện đại hóa hệ thống điện - nhiên liệu xanh, thông minh, tự chủ; tự chủ công nghiệp, nâng tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao; hiện đại hóa thương mại bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy.

Trọng tâm tập trung vào các nhóm sản phẩm công nghệ cao: pin và BESS; hydrogen, amoniac, SAF và nhiên liệu sinh học; thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS); thiết bị điện cao áp, HVDC/FACTS, máy điện; trí tuệ nhân tạo (AI) và bản sao số; nền tảng sản xuất thông minh; robot; công nghệ biển; chế biến sâu dầu khí, khoáng sản, đất hiếm; vật liệu tiên tiến và hóa chất tinh khiết; đường sắt; công nghệ sinh học công nghiệp; logistics số và truy xuất nguồn gốc.

Theo Trang 7, mỗi nhóm sản phẩm phải xác định rõ doanh nghiệp dẫn dắt, viện hoặc trường phối hợp, tiêu chuẩn mục tiêu, tỷ lệ nội địa hóa theo cấu phần, kế hoạch thử nghiệm tại hiện trường và khách hàng đầu tiên. Kế hoạch cũng cho phép hỗ trợ mua thiết kế, sáng chế, phần mềm và công cụ kiểm thử khi cần thiết để phục vụ giải mã, làm chủ và cải tiến công nghệ, hình thành chuỗi liên tục từ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, chứng nhận đến ứng dụng thương mại.

Nhiệm vụ / Chỉ tiêu trọng tâm Mức chỉ tiêu giai đoạn 2026 - 2030 Căn cứ quy định
Duy trì tốc độ tăng năng suất lao động công nghiệp Bình quân 7,5%/năm Mục II.2.b
Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) Khoảng 55% Mục II.2.b
Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ tiên tiến Tối thiểu 200 doanh nghiệp Mục II.2.d
Tỷ lệ kết quả nghiên cứu có khả năng chuyển giao Tối thiểu 50% Mục II.2.đ
Tỷ lệ kết quả được chuyển giao hoặc thương mại hóa Tối thiểu 30% Mục II.2.đ
Tỷ lệ kết quả nghiên cứu đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ Tối thiểu 20% Mục II.2.đ
Đào tạo doanh nghiệp về sản xuất thông minh, chuyển đổi số Tối thiểu 1.000 lượt doanh nghiệp Mục II.2.e
Đào tạo chuyên gia tư vấn Tối thiểu 100 chuyên gia Mục II.2.e
Đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số Tối thiểu 500 doanh nghiệp Mục II.2.e
Hỗ trợ triển khai giải pháp chuyển đổi số Tối thiểu 200 doanh nghiệp Mục II.2.e
Tỷ lệ chi sự nghiệp khoa học cho công nghệ chiến lược Tối thiểu 15% tổng chi sự nghiệp khoa học Mục IV.2, Trang 12

Đào tạo 1.000 lượt doanh nghiệp và lộ trình chuyển đổi số sản xuất thông minh

Nhằm thúc đẩy hiện đại hóa hạ tầng điều hành và phương thức chế tạo, Mục II.2.e đề ra nhóm nhiệm vụ đồng bộ: hoàn thiện khung kiến trúc, bộ chỉ số và công cụ đánh giá; đào tạo tối thiểu 1.000 lượt doanh nghiệp, 100 chuyên gia tư vấn; đánh giá mức độ sẵn sàng cho tối thiểu 500 doanh nghiệp và hỗ trợ triển khai giải pháp cho tối thiểu 200 doanh nghiệp theo Quyết định số 2708/QĐ-BCT.

Hoạt động đánh giá mức độ sẵn sàng cho tối thiểu 500 đơn vị là căn cứ kỹ thuật để phân loại doanh nghiệp theo mức độ ứng dụng công nghệ, từ đó tư vấn giải pháp chuyển đổi số thích hợp thay vì triển khai dàn trải. 200 doanh nghiệp được lựa chọn hỗ trợ triển khai giải pháp sẽ được trang bị hệ thống điều hành sản xuất hiện đại, ứng dụng bản sao số, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa.

Bên cạnh đó, việc đào tạo 100 chuyên gia tư vấn tạo dựng đội ngũ chuyên môn nội ngành chuyên sâu, giúp duy trì năng lực hỗ trợ kỹ thuật lâu dài cho các nhà máy, hạn chế việc phụ thuộc vào chuyên gia quốc tế trong bảo trì, vận hành và nâng cấp hệ thống điều khiển tự động.

Cơ chế tài chính và nguyên tắc phân bổ ngân sách nghiên cứu phát triển

Theo Mục IV.2, Trang 12, phương thức phân bổ ngân sách nhà nước được cải tổ triệt để: dành tối thiểu 15% tổng chi sự nghiệp khoa học cho nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược theo định hướng của Kế hoạch tổng thể quốc gia. Quy định này bảo đảm tập trung nguồn vốn công vào các lĩnh vực then chốt, tránh tình trạng chia nhỏ kinh phí cho các đề tài quy mô nhỏ, kém hiệu quả.

Nguyên tắc bố trí nguồn lực được xác định rõ: ngân sách nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, doanh nghiệp và xã hội cùng đầu tư. Mức độ hỗ trợ gắn chặt với mức rủi ro của từng khâu nghiên cứu:

  • Nhiệm vụ nghiên cứu sớm: Nhà nước có thể hỗ trợ kinh phí chủ yếu để bảo đảm an toàn cho các bước nghiên cứu ban đầu.
  • Nhiệm vụ thí điểm, trình diễn quy mô pilot: bắt buộc doanh nghiệp phải tham gia đồng tài trợ nguồn lực.
  • Nhiệm vụ mở rộng quy mô, thương mại hóa: huy động vốn của doanh nghiệp và thị trường là chính, trừ các trường hợp đặc thù theo quy định pháp luật.
  • Chuyển tiếp nguồn vốn: ưu tiên xem xét, bố trí ngân sách để chuyển tiếp sang giai đoạn hoàn thiện công nghệ, sản xuất thử nghiệm, thương mại hóa đối với các nhiệm vụ có kết quả tốt và có doanh nghiệp cam kết phối hợp hoặc tiếp nhận.

Ngoài ra, theo Mục IV.1, việc quản lý nhiệm vụ chuyển sang cơ chế theo dõi chặt chẽ theo các bước: xác nhận bài toán và thị trường; xác nhận giải pháp, nguyên mẫu; xác nhận thử nghiệm - tiêu chuẩn; xác nhận thương mại hóa, nhân rộng. Cơ quan quản lý sẽ kịp thời điều chỉnh, hợp nhất hoặc chấm dứt những nhiệm vụ không đạt ngưỡng. Hồ sơ nhiệm vụ công nghệ bắt buộc phải xác định mức độ sẵn sàng công nghệ, mức độ sẵn sàng sản xuất (TRL/MRL) ban đầu và mục tiêu; mỗi nhiệm vụ có một mã định danh duy nhất để tránh cộng trùng kết quả và kinh phí.

Tình huống thực tế trong việc triển khai giải pháp công nghệ chiến lược

Một tình huống cụ thể minh họa cho việc vận hành các quy định tại Văn bản 2841/QĐ-BCT trong quản lý đề tài khoa học công nghệ ngành Công Thương:

Doanh nghiệp cơ khí chế tạo phối hợp cùng một viện nghiên cứu chuyên ngành nộp hồ sơ đăng ký nhiệm vụ phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng pin và BESS – thuộc một trong 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược theo danh mục tại Trang 7. Nhiệm vụ này được cấp mã định danh duy nhất và đăng ký theo dõi toàn trình trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo quy định tại Mục II.2.i.

Tại giai đoạn nghiên cứu sớm, hồ sơ xác định rõ mức độ TRL/MRL ban đầu theo Mục IV.1 và được ngân sách sự nghiệp khoa học nhà nước hỗ trợ kinh phí nghiên cứu thiết kế theo tỷ lệ của Mục IV.2, Trang 12. Khi chuyển sang giai đoạn phát triển nguyên mẫu và xây dựng dây chuyền thử nghiệm bán công nghiệp (pilot) theo Mục II.2.c, cơ quan quản lý thẩm định việc doanh nghiệp cam kết vốn đối ứng đồng tài trợ. Hồ sơ đồng thời xác định rõ khách hàng đầu tiên tiếp nhận hệ thống và thỏa thuận bảo hộ tài sản trí tuệ bảo đảm đạt chỉ tiêu tối thiểu 20% theo Mục II.2.đ. Nếu việc thử nghiệm tại hiện trường không vượt qua tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm định, nhiệm vụ sẽ bị xem xét dừng triển khai, không được cấp kinh phí chuyển tiếp sang giai đoạn thương mại hóa.

Đối tượng chịu tác động và hành động cần thực hiện ngay

Các nhóm chủ thể chịu sự điều chỉnh của kế hoạch cần chủ động thực hiện ngay các công việc cụ thể:

  • Các doanh nghiệp công nghiệp, thương mại: Rà soát năng lực sản xuất hiện tại, nộp hồ sơ tham gia chương trình đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số để thuộc nhóm 500 đơn vị được khảo sát; chủ động đăng ký tham gia các lớp bồi dưỡng cho 1.000 lượt doanh nghiệp; chuẩn bị nguồn lực tài chính đối ứng để phối hợp cùng các viện nghiên cứu phát triển 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược theo Mục II.2.e và Trang 7.
  • Các viện nghiên cứu, trường đại học trực thuộc ngành: Rà soát danh mục nhiệm vụ, loại bỏ các đề tài nhỏ lẻ, phân tán; tái cấu trúc nghiên cứu gắn liền với doanh nghiệp dẫn dắt; đầu tư nâng cao năng lực hệ thống phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025; nâng tỷ lệ cán bộ nghiên cứu có trình độ sau đại học đạt tối thiểu 50%, trong đó tiến sĩ đạt trên 10% theo quy định tại Mục II.2.h.
  • Đơn vị quản lý nhiệm vụ và cơ quan cấp kinh phí: Thực hiện quản lý 100% nhiệm vụ toàn trình trên Nền tảng số theo Mục II.2.i; dành tối thiểu 15% tổng chi sự nghiệp khoa học cho công nghệ chiến lược; áp dụng chuẩn đánh giá TRL/MRL và cơ chế sandbox đối với các công nghệ, sản phẩm mới theo Mục III.2.a và Mục IV.1.

Câu hỏi thường gặp

Quyết định 2841/QĐ-BCT có hiệu lực thi hành từ thời điểm nào?

Theo Điều 2 Quyết định 2841/QĐ-BCT, văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký, tức ngày 28 tháng 10 năm 2026. Do đó, hiện nay các quy định và chỉ tiêu trong kế hoạch đang được áp dụng trực tiếp trong toàn ngành.

Có bao nhiêu nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược được ưu tiên triển khai?

Theo Trang 7 và Mục III.2.a của văn bản, có 22 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược được xác định triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030, tổ chức theo ba bài toán lớn dưới sự điều phối của Quyết định số 808/QĐ-TTg và Quyết định số 2159/QĐ-BCT.

Ngân sách nhà nước dành bao nhiêu tỷ lệ chi cho nghiên cứu công nghệ chiến lược?

Theo Mục IV.2, Trang 12 của Kế hoạch, cơ quan quản lý bắt buộc phải dành tối thiểu 15% tổng chi sự nghiệp khoa học của ngành cho nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược theo định hướng Kế hoạch tổng thể quốc gia.

Chỉ tiêu đánh giá và hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp cụ thể là gì?

Theo quy định tại Mục II.2.e, kế hoạch đặt mục tiêu đào tạo tối thiểu 1.000 lượt doanh nghiệp, 100 chuyên gia tư vấn; đánh giá mức độ sẵn sàng cho tối thiểu 500 doanh nghiệp và hỗ trợ triển khai giải pháp cho tối thiểu 200 doanh nghiệp theo Quyết định số 2708/QĐ-BCT.

Hướng dẫn tra cứu và các bước tiếp theo

Quyết định 2841/QĐ-BCT đã xác lập khung định hướng trung hạn cho giai đoạn 2026 - 2030 với các điều kiện và chỉ tiêu định lượng bắt buộc. Các cơ sở nghiên cứu, trường đại học cùng các doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp danh mục 22 nhóm sản phẩm chiến lược và hệ thống tiêu chí TRL/MRL trong văn bản chính thức để xây dựng đề xuất nhiệm vụ phù hợp quy chuẩn phân bổ ngân sách. Trong trường hợp cần làm rõ quy trình phê duyệt cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) hoặc các thỏa thuận chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, đơn vị nên tham vấn ý kiến chuyên môn từ Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số hoặc các cơ quan tư vấn pháp lý chuyên ngành.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm