Pallet gỗ, sắn lát và phụ phẩm: Diện kiểm dịch thực vật doanh nghiệp cần biết

Nhiều tổ chức kinh doanh vận tải, đóng gói và sản xuất thường cho rằng kiểm dịch thực vật chỉ áp dụng đối với nông sản tươi sống như rau củ, quả tươi hay cây giống. Tuy nhiên, quy định pháp luật hiện hành xác định phạm vi kiểm soát rộng hơn rất nhiều. Hàng loạt vật tư đóng gói vận tải, phụ phẩm nông nghiệp và nguyên liệu thô phục vụ sản xuất công nghiệp đều thuộc diện kiểm soát nghiêm ngặt.

Nhận diện các nhóm vật thể kiểm dịch trọng yếu

Văn bản hợp nhất 109/2026/VBHN-TT-BNNMT hợp nhất các quy định về danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật đang áp dụng hiện nay. Theo danh mục này, kiểm dịch thực vật bao trùm cả thực vật, sản phẩm thực vật và các vật thể liên quan trong chuỗi cung ứng.

Đối với hoạt động vận chuyển, lưu kho và đóng gói, theo điểm đ khoản 2 Điều 1, sản phẩm thực vật thuộc diện kiểm dịch bao gồm: "Gỗ tròn, gỗ xẻ, pallet gỗ, mùn cưa, mùn dừa;". Như vậy, pallet gỗ dùng làm bao bì, kệ đỡ hàng hóa xuất nhập khẩu hay mùn cưa chèn lót hàng đều chịu sự giám sát trực tiếp, không phân biệt là hàng hóa chính hay chỉ là vật liệu phụ trợ đóng gói.

Đối với ngành chế biến phụ phẩm nông nghiệp và nguyên liệu thức ăn, theo điểm b khoản 2 Điều 1, danh mục vật thể kiểm dịch bao gồm: "Các loại tấm, cám, khô dầu, sắn lát, sợi tự nhiên dạng thô, xơ thực vật;". Đây là những mặt hàng nông sản thô và phụ phẩm chế biến thường xuyên lưu thông với khối lượng lớn.

Đặc biệt, theo điểm e khoản 2 Điều 1, quy định xác định rõ diện kiểm soát đối với: "Nguyên liệu làm thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc thực vật (trừ thức ăn ở dạng thành phẩm đã đóng gói kín và ghi nhãn);". Điểm ngoại trừ duy nhất ở nhóm này là thức ăn chăn nuôi đã đạt trạng thái thành phẩm, hoàn thiện khâu đóng gói kín và dán nhãn theo quy định.

Tác động và rủi ro tuân thủ đối với chuỗi logistics

Quy định kiểm soát này đặt ra nghĩa vụ pháp lý trực tiếp cho các nhà máy thức ăn chăn nuôi, đơn vị gia công pallet và doanh nghiệp dịch vụ kho vận. Nếu thiếu chứng thư kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu hoặc trạm kiểm soát, lô hàng có thể bị tạm dừng thông quan, phát sinh chi phí lưu kho bãi, làm đứt gãy tiến độ cấp nguyên liệu cho dây chuyền chế biến.

Rủi ro tuân thủ thường phát sinh từ cách hiểu chưa đầy đủ về tình trạng bao bì và bao gói sản phẩm. Đơn cử, các lô hàng thức ăn chăn nuôi dạng rời, dạng xá hoặc chỉ đóng trong bao bì tạm chưa bảo đảm độ kín và nhãn mác hoàn chỉnh đều phải chịu kiểm dịch theo điểm e khoản 2 Điều 1. Tương tự, việc tái sử dụng pallet gỗ cũ, pallet chưa qua kiểm dịch đóng gói cùng hàng công nghiệp thông thường cũng khiến toàn bộ kiện hàng bị vướng thủ tục kiểm dịch thực vật.

Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng còn phải lưu ý các sản phẩm thực vật khác được kiểm soát theo Điều 1: củ, quả, hạt, hoa, lá, thân, cành, gốc, rễ, vỏ cây (theo điểm a khoản 2); bột nguồn gốc thực vật, tinh bột sắn (theo điểm c khoản 2); cọng thuốc lá, bông thô, phế liệu bông, rơm, rạ và thực vật thủy sinh trừ rong, tảo, thực vật thủy sinh biển (theo điểm d khoản 2); giá thể trồng cây có nguồn gốc thực vật (theo điểm g khoản 2); các loại nấm trừ nấm muối, đông lạnh, đóng hộp, nấm men (theo khoản 3); kén tằm, gốc rũ kén tằm (theo khoản 4); cùng các loại côn trùng, nhện, nấm bệnh, cỏ dại trừ dạng tiêu bản (theo khoản 5).

Gợi ý biện pháp chuẩn bị cho doanh nghiệp

Để giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh, các đơn vị liên quan cần chủ động rà soát quy trình quản lý vật tư và nguyên liệu:

• Kiểm soát pallet và vật liệu chèn lót: Doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu cần phân loại riêng pallet gỗ, mùn cưa theo điểm đ khoản 2 Điều 1 để thực hiện thủ tục kiểm dịch đầy đủ trước khi thông quan hoặc giao nhận.
• Rà soát quy cách hàng thức ăn chăn nuôi: Nhà máy sản xuất cần phân định rõ giữa nguyên liệu thực vật thô (buộc kiểm dịch theo điểm e khoản 2 Điều 1) và thức ăn thành phẩm đã đóng gói kín kèm ghi nhãn để chuẩn bị hồ sơ hải quan chính xác.
• Cập nhật hợp đồng cung ứng phụ phẩm: Các hợp đồng mua bán tấm, cám, khô dầu, sắn lát thô (theo điểm b khoản 2 Điều 1) cần ràng buộc trách nhiệm cung cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật giữa các bên mua bán và đơn vị vận chuyển.

Việc nắm vững danh mục vật thể và kiểm soát chặt chẽ bao bì vận tải là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì dòng chảy hàng hóa liên tục và tuân thủ đúng quy định pháp luật.