Sàng lọc dị tật trước sinh và sơ sinh được thực hiện thế nào?
Theo Quyết định 2071/QĐ-TTg, hoạt động tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân và sàng lọc trước sinh, sơ sinh được tổ chức thường xuyên nhằm phát hiện sớm nguy cơ khuyết tật, nhất là ở trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi.
Mục lục nội dungThu gọn
Hoạt động sàng lọc dị tật trước sinh và sơ sinh được tổ chức thực hiện thường xuyên tại các tỉnh, thành phố theo hướng dẫn của Bộ Y tế, kết hợp cùng hoạt động tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn nhằm phát hiện sớm một số bệnh tật phổ biến và nguy cơ khuyết tật phù hợp với độ tuổi, nhóm đối tượng, nhất là trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi (theo Mục 13 Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 2071/QĐ-TTg). Quyết định này đã có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành là ngày 30/10/2026 (theo Điều 2 Quyết định 2071/QĐ-TTg), còn văn bản hướng dẫn cụ thể dự kiến hoàn thành vào tháng 01/2027 (theo Mục 13).
Quy định về khám tiền hôn nhân và sàng lọc dị tật trước sinh, sơ sinh
Theo Điều 1 Quyết định 2071/QĐ-TTg ngày 30/10/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 22/9/2026 của Ban Bí thư tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật trong tình hình mới. Trong Kế hoạch này, công tác phòng ngừa và phát hiện sớm nguy cơ khuyết tật được đặt thành các nhiệm vụ triển khai thường xuyên.
Cụ thể, tại Mục 13 Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 2071/QĐ-TTg, các cơ quan chức năng tổ chức tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và sàng lọc một số bệnh tật phổ biến, nguy cơ khuyết tật phù hợp với từng độ tuổi và nhóm đối tượng, đặc biệt chú trọng nhóm trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi.
Bên cạnh hoạt động sàng lọc, Mục 10 Kế hoạch quy định nhiệm vụ tăng cường phòng ngừa khuyết tật, phát hiện sớm, chẩn đoán, can thiệp sớm và phục hồi chức năng. Đối với trường hợp trẻ đã được xác định khuyết tật, Mục 12 yêu cầu thực hiện kịp thời, đầy đủ việc chăm lo, hỗ trợ trẻ em khuyết tật, người nhiễm chất độc da cam và các nhóm người khuyết tật có hoàn cảnh đặc biệt.
Phân công trách nhiệm và lộ trình thực hiện từ nay đến tháng 01/2027
Theo Điều 3 Quyết định 2071/QĐ-TTg, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này. Việc phân công giữa cơ quan hướng dẫn ở trung ương và cơ quan trực tiếp tổ chức thực hiện tại địa phương được quy định cụ thể trong bảng nhiệm vụ của Kế hoạch:
| Nhiệm vụ (Vị trí) | Cơ quan hướng dẫn | Cơ quan thực hiện và phối hợp | Sản phẩm và mốc thời gian | Thời gian hoàn thành |
|---|---|---|---|---|
| Tổ chức tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và sàng lọc một số bệnh tật phổ biến, nguy cơ khuyết tật phù hợp độ tuổi, nhóm đối tượng, nhất là trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi (Mục 13) | Bộ Y tế | Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố (thực hiện); các bộ, cơ quan liên quan (phối hợp) | Văn bản hướng dẫn (tháng 01/2027); Báo cáo kết quả thực hiện (hằng năm) | Hoạt động thường xuyên |
| Tăng cường phòng ngừa khuyết tật, phát hiện sớm, chẩn đoán, can thiệp sớm và phục hồi chức năng (Mục 10) | Bộ Y tế | Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố (thực hiện); các bộ, cơ quan liên quan (phối hợp) | Văn bản hướng dẫn (tháng 01/2027); Báo cáo kết quả thực hiện (hằng năm) | Hoạt động thường xuyên |
| Thực hiện kịp thời, đầy đủ việc chăm lo, hỗ trợ trẻ em khuyết tật, người nhiễm chất độc da cam và các nhóm người khuyết tật có hoàn cảnh đặc biệt (Mục 12) | Bộ Y tế | Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố (thực hiện); các bộ, cơ quan liên quan (phối hợp) | Văn bản hướng dẫn (tháng 12/2026); Báo cáo kết quả thực hiện (hằng năm) | Hoạt động thường xuyên |
Ai bị ảnh hưởng và cần chuẩn bị gì lúc này?
Căn cứ phạm vi nhiệm vụ tại Mục 10, Mục 12, Mục 13 Kế hoạch và Điều 3 Quyết định 2071/QĐ-TTg, các nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp gồm:
- Người chuẩn bị kết hôn: Thuộc nhóm đối tượng được tổ chức tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn (theo Mục 13). Cần theo dõi văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế dự kiến ban hành vào tháng 01/2027 và thông báo triển khai tại địa phương.
- Phụ nữ mang thai: Thuộc đối tượng thực hiện sàng lọc trước sinh nhằm phát hiện sớm nguy cơ khuyết tật và một số bệnh tật phổ biến (theo Mục 13). Cần cập nhật hướng dẫn chuyên môn từ cơ quan y tế địa phương khi văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế được ban hành sắp tới.
- Cha mẹ có con từ sơ sinh đến 6 tuổi: Trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi là nhóm trọng tâm được sàng lọc sơ sinh, sàng lọc bệnh tật phổ biến, nguy cơ khuyết tật (theo Mục 13), đồng thời tiếp cận hoạt động phát hiện sớm, chẩn đoán, can thiệp sớm và phục hồi chức năng (theo Mục 10). Gia đình có trẻ em khuyết tật hoặc thuộc hoàn cảnh đặc biệt cần theo dõi thêm hướng dẫn hỗ trợ dự kiến có vào tháng 12/2026 (theo Mục 12).
- Cơ quan quản lý và chính quyền địa phương: Bộ Y tế chủ trì ban hành văn bản hướng dẫn đúng mốc tháng 12/2026 và tháng 01/2027; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chủ trì thực hiện và phối hợp báo cáo kết quả hằng năm (theo Mục 10, Mục 12, Mục 13 và Điều 3).
Tình huống minh họa áp dụng lộ trình triển khai tại địa phương
Giả sử vào tháng 11/2026, một cặp đôi chuẩn bị kết hôn hoặc gia đình có con trong độ tuổi từ sơ sinh đến 6 tuổi tìm hiểu quy trình thực hiện khám tiền hôn nhân và sàng lọc theo Quyết định 2071/QĐ-TTg.
Khi đối chiếu Điều 2 Quyết định 2071/QĐ-TTg, gia đình xác định được kế hoạch đã có hiệu lực từ ngày 30/10/2026. Tuy nhiên, theo cột Sản phẩm tại Mục 13 Kế hoạch, văn bản hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế có mốc hoàn thành vào tháng 01/2027. Vì vậy, lúc này người dân cần theo dõi văn bản hướng dẫn sắp ban hành của Bộ Y tế vào tháng 01/2027 và kế hoạch tổ chức thực hiện cụ thể của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố nơi cư trú.
Câu hỏi thường gặp về quy định sàng lọc mới
Quyết định 2071/QĐ-TTg đã có hiệu lực chưa?
Đã có hiệu lực. Theo Điều 2 Quyết định 2071/QĐ-TTg, văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành là ngày 30/10/2026.
Khi nào có văn bản hướng dẫn về sàng lọc trước sinh và sơ sinh?
Theo cột Sản phẩm tại Mục 13 và Mục 10 Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 2071/QĐ-TTg, văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế về tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và phòng ngừa, phát hiện sớm, can thiệp sớm khuyết tật có mốc hoàn thành vào tháng 01/2027. Riêng văn bản hướng dẫn chăm lo, hỗ trợ trẻ em khuyết tật tại Mục 12 có mốc vào tháng 12/2026.
Cơ quan nào trực tiếp tổ chức thực hiện hoạt động khám và sàng lọc?
Theo Mục 13 Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 2071/QĐ-TTg, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố là cơ quan chủ trì thực hiện tại địa phương, theo hướng dẫn của Bộ Y tế và có sự phối hợp của các bộ, cơ quan liên quan.
Hoạt động sàng lọc này thực hiện một đợt hay lâu dài?
Hoạt động này được duy trì lâu dài. Theo cột Thời gian hoàn thành tại Mục 13 và Mục 10, nhiệm vụ được xác định là hoạt động thường xuyên và có báo cáo kết quả thực hiện hằng năm.
Tổng kết và việc người dân nên làm tiếp theo
Quyết định 2071/QĐ-TTg đã có hiệu lực từ ngày 30/10/2026, giao Bộ Y tế hướng dẫn và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tổ chức thường xuyên hoạt động tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và tầm soát nguy cơ khuyết tật, nhất là cho trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi (theo Điều 2 và Mục 13). Các văn bản hướng dẫn chuyên môn dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026 (đối với Mục 12) và tháng 01/2027 (đối với Mục 10 và Mục 13).
Để chủ động bảo vệ sức khỏe gia đình, người chuẩn bị kết hôn, phụ nữ mang thai và cha mẹ có con nhỏ nên kiểm tra hiệu lực và đối chiếu toàn văn Quyết định 2071/QĐ-TTg, theo dõi các văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế sắp ban hành trong tháng 12/2026 và tháng 01/2027, đồng thời liên hệ cơ quan y tế địa phương hoặc tham khảo tư vấn pháp lý khi cần thiết.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức