Số liệu thống kê có làm mất quyền lợi của đương sự thi hành án?
Theo Thông tư 05/2026/TT-BTP của Bộ Tư pháp, số liệu thống kê không làm thay đổi, phát sinh hay chấm dứt nghĩa vụ thi hành án của đương sự. Mọi quyền lợi của công dân và doanh nghiệp được bảo đảm căn cứ trên hồ sơ nghiệp vụ và bản án của Tòa án.
Mục lục nội dungThu gọn
Trả lời ngay cho thắc mắc của người dân và doanh nghiệp: Số liệu thống kê hoàn toàn không làm mất, không làm thay đổi hay chấm dứt quyền lợi của đương sự thi hành án. Căn cứ theo khoản 2 Điều 10 Thông tư 05/2026/TT-BTP của Bộ Tư pháp, số liệu thống kê chỉ phục vụ hoạt động quản lý, đánh giá nội bộ của cơ quan nhà nước; các số liệu này không thay thế tài liệu, hồ sơ nghiệp vụ và không làm phát sinh, thay đổi hay làm mất đi bất kỳ quyền, nghĩa vụ pháp lý nào của đương sự trong quá trình thi hành án.
Bản chất pháp lý của số liệu thống kê thi hành án dân sự
Nhiều đương sự thi hành án dân sự thường rơi vào tâm lý lo lắng khi nghe tin cơ quan thi hành án chuyển đổi số liệu lên nền tảng số hoặc khi có thông tin phản ánh về sai sót kỹ thuật trong các bảng biểu báo cáo số liệu định kỳ. Họ băn khoăn liệu một sai sót trong việc ghi nhận số tiền, số việc thi hành án trên hệ thống điện tử có biến một người đã thi hành xong nghĩa vụ thành người còn nợ, hoặc tước đi quyền yêu cầu thi hành án của người được thi hành án hay không.
Để giải tỏa dứt điểm băn khoăn này, khoản 2 Điều 10 Thông tư 05/2026/TT-BTP nêu rõ nguyên tắc cốt lõi: Số liệu thống kê không thay thế tài liệu, hồ sơ nghiệp vụ và không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật. Quy định khẳng định ranh giới tách bạch giữa giá trị quản lý hành chính nội bộ của số liệu thống kê với giá trị pháp lý thực tế của hồ sơ thi hành án.
Mặc dù theo khoản 1 Điều 10 Thông tư 05/2026/TT-BTP, các thông tin, số liệu được thu thập, tổng hợp, lập và cung cấp theo quy định được công nhận là số liệu thống kê chính thức, nhưng tính chất "chính thức" này chỉ có giá trị hiệu lực phục vụ công tác thống kê, quản lý điều hành nội bộ ngành thi hành án dân sự. Hệ thống thống kê không có giá trị tạo lập chứng cứ để buộc một cá nhân phải gánh chịu thêm nghĩa vụ tiền tài, tài sản hoặc tước đoạt quyền lợi hợp pháp mà bản án đã tuyên.
Nguồn số liệu báo cáo và nguyên tắc ưu tiên hồ sơ nghiệp vụ gốc
Để đảm bảo tính chính xác, theo khoản 1 Điều 9 Thông tư 05/2026/TT-BTP, số liệu sử dụng để lập báo cáo thống kê phải được khai thác, tổng hợp từ các nguồn gồm cơ sở dữ liệu về thi hành án dân sự, phương tiện điện tử khác, hồ sơ nghiệp vụ và tài liệu khác có liên quan theo quy định của pháp luật. Hơn nữa, theo khoản 2 Điều 9 Thông tư 05/2026/TT-BTP, số liệu trong báo cáo thống kê bắt buộc phải được hình thành từ kết quả thực hiện nghiệp vụ thi hành án dân sự, bảo đảm có thể kiểm tra, đối chiếu trực tiếp với hồ sơ nghiệp vụ và tài liệu có liên quan.
Quy trình giải quyết xung đột số liệu khi có sai lệch giữa môi trường mạng và hồ sơ giấy được hướng dẫn chặt chẽ theo khoản 3 Điều 9 Thông tư 05/2026/TT-BTP:
- Trường hợp phát hiện số liệu trên hệ thống chưa chính xác hoặc chưa cập nhật đầy đủ: Cơ quan, đơn vị có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu để xác định nguyên nhân chênh lệch; từ đó phải kịp thời cập nhật, điều chỉnh số liệu trên cơ sở dữ liệu, phương tiện điện tử theo hồ sơ nghiệp vụ và tài liệu có liên quan (theo điểm a khoản 3 Điều 9 Thông tư 05/2026/TT-BTP).
- Trường hợp chưa xác định được nguyên nhân hoặc chưa kịp điều chỉnh: Khi lập báo cáo thống kê, cơ quan thực hiện phải căn cứ vào hồ sơ nghiệp vụ, đồng thời ghi chú rõ nội dung chênh lệch và thực hiện điều chỉnh trên cơ sở dữ liệu sau khi có kết quả xác minh (theo điểm b khoản 3 Điều 9 Thông tư 05/2026/TT-BTP).
Nguyên tắc ưu tiên tuyệt đối hồ sơ nghiệp vụ gốc khẳng định quyền lợi của đương sự luôn được bảo vệ an toàn. Cho dù dữ liệu trên môi trường mạng bị lỗi đồng bộ, chậm nhập liệu hoặc xảy ra chênh lệch con số so với thực tế, hồ sơ nghiệp vụ bằng giấy và các chứng từ thu nộp tiền gốc vẫn là căn cứ tối cao để xác lập việc chấp hành nghĩa vụ.
Quy trình khóa sổ báo cáo và nguyên tắc lũy kế dữ liệu
Theo Điều 11 Thông tư 05/2026/TT-BTP, số liệu trong báo cáo thống kê được xác định theo phương pháp lũy kế trong năm báo cáo, bao gồm số phát sinh từ đầu năm báo cáo đến thời điểm chốt số liệu và số năm trước chuyển sang. Phương pháp tính cụ thể đối với từng chỉ tiêu thống kê thực hiện theo hướng dẫn tại biểu mẫu thống kê ban hành kèm theo Thông tư này.
Cơ chế vận hành của hệ thống báo cáo điện tử được cụ thể hóa tại khoản 1 Điều 12 Thông tư 05/2026/TT-BTP như sau:
- Sau thời điểm khóa sổ, hệ thống sẽ tự động xác lập dữ liệu của kỳ báo cáo để phục vụ trích xuất biểu mẫu thống kê.
- Mọi dữ liệu phát sinh hoặc được cập nhật sau thời điểm khóa sổ sẽ được chuyển tiếp và tính vào kỳ báo cáo tiếp theo, trừ trường hợp cơ quan thi hành án tiến hành điều chỉnh số liệu theo quy định tại Điều 13 của Thông tư.
- Trường hợp chưa thực hiện được trên phương tiện điện tử hoặc chưa có dữ liệu điện tử, cơ quan, đơn vị thực hiện chốt số liệu, khóa sổ trên hồ sơ nghiệp vụ hoặc trên biểu mẫu thống kê để lập báo cáo và chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của dữ liệu tại thời điểm khóa sổ.
Theo khoản 2 Điều 12 Thông tư 05/2026/TT-BTP, việc ghi chép, lập và trình bày báo cáo thống kê phải thực hiện đúng hướng dẫn tại biểu mẫu và bản giải thích biểu mẫu, bảo đảm thống nhất với phương pháp tính lũy kế và tuân thủ đúng kỳ báo cáo, thời điểm khóa sổ, thời hạn gửi báo cáo.
Các trường hợp và thủ tục điều chỉnh số liệu thống kê khi có thay đổi bản án
Để đảm bảo số liệu phản ánh trung thực thực tế và không xâm phạm quyền lợi của các bên, Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP quy định rõ các tình huống và thủ tục sửa đổi số liệu thống kê sau khi đã gửi báo cáo.
Các trường hợp được phép điều chỉnh số liệu
Theo khoản 5 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP, số liệu báo cáo thống kê sau khi đã gửi chỉ được xem xét điều chỉnh khi có sai sót làm ảnh hưởng đến tính đầy đủ, chính xác của số liệu trong các trường hợp sau:
| STT | Trường hợp điều chỉnh | Căn cứ tại Thông tư 05/2026/TT-BTP |
|---|---|---|
| 1 | Sai sót do sự cố kỹ thuật của hệ thống phương tiện điện tử | Điểm a Khoản 5 Điều 13 |
| 2 | Sai sót trong việc cập nhật, đồng bộ, nhập hoặc xử lý dữ liệu thống kê | Điểm b Khoản 5 Điều 13 |
| 3 | Phát hiện sai sót sau khi đã gửi báo cáo | Điểm c Khoản 5 Điều 13 |
| 4 | Có thay đổi về căn cứ pháp lý của việc thi hành án như bản án, quyết định của Tòa án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền làm thay đổi nội dung nghĩa vụ thi hành án, dẫn đến phải điều chỉnh số liệu thống kê | Điểm d Khoản 5 Điều 13 |
| 5 | Trường hợp khác theo quy định của pháp luật có liên quan | Điểm đ Khoản 5 Điều 13 |
Điểm d khoản 5 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP là căn cứ quan trọng bảo đảm tính thống nhất: khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có sự thay đổi (chẳng hạn qua thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm làm giảm bớt hoặc thay đổi nghĩa vụ thi hành án), cơ quan thi hành án dân sự phải chủ động điều chỉnh số liệu thống kê tương ứng với nghĩa vụ pháp lý mới được xác lập.
Yêu cầu và thủ tục thực hiện điều chỉnh số liệu
Theo khoản 6 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP, việc điều chỉnh số liệu báo cáo thống kê phải đáp ứng 3 yêu cầu bắt buộc:
- Có thông báo hoặc đề nghị điều chỉnh, nêu rõ nội dung, phạm vi và nguyên nhân điều chỉnh (theo điểm a khoản 6 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP).
- Có tài liệu, căn cứ chứng minh nguyên nhân điều chỉnh; trường hợp do lỗi kỹ thuật của hệ thống phải có xác nhận hoặc thông báo của cơ quan quản lý, vận hành hệ thống (theo điểm b khoản 6 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP).
- Việc điều chỉnh phải được lưu vết, ký số và bảo đảm trách nhiệm giải trình (theo điểm c khoản 6 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP).
Nếu việc điều chỉnh phát sinh do sự cố hệ thống, theo khoản 7 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP, hồ sơ đề nghị điều chỉnh phải kèm theo xác nhận của cơ quan quản lý, vận hành hệ thống về thời gian, phạm vi và ảnh hưởng của sự cố, cùng tài liệu đối chiếu xác định số liệu đúng sau khi khôi phục mạng.
Cơ chế xử lý khi xảy ra sự cố kỹ thuật hệ thống
Khoản 1 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP giải thích rõ: sự cố hệ thống trong thực hiện báo cáo thống kê là tình trạng phương tiện điện tử phục vụ công tác thống kê không thể vận hành hoặc vận hành không ổn định, dẫn đến không thể cập nhật dữ liệu, trích xuất hoặc gửi báo cáo theo quy định. Việc gặp sự cố hoàn toàn không làm gián đoạn hay triệt tiêu các thủ tục thi hành án thực địa.
Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP, khi có sự cố, cơ quan thi hành án phải kịp thời thông báo cho cơ quan quản lý, vận hành để được hướng dẫn xử lý (trừ trường hợp sự cố diện rộng đã được thông báo chính thức). Trong thời gian xảy ra sự cố, việc lập và gửi báo cáo thống kê được thực hiện bằng phương thức khác theo hướng dẫn của cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp hoặc Bộ Quốc phòng. Sự cố hệ thống không làm thay đổi thời hạn nhận báo cáo, trừ khi được cấp có thẩm quyền xem xét chấp thuận căn cứ trên xác nhận thời gian sự cố (theo khoản 8 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP).
Theo khoản 4 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP, ngay sau khi hệ thống mạng được khôi phục, cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm:
- Cập nhật đầy đủ dữ liệu nghiệp vụ phát sinh trong thời gian xảy ra sự cố;
- Rà soát, đối chiếu số liệu thống kê;
- Trường hợp phát hiện sai sót số liệu so với báo cáo đã gửi thì thực hiện đề nghị điều chỉnh theo quy định.
Quy trình kiểm tra, thẩm tra số liệu thống kê cũng được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 14 Thông tư 05/2026/TT-BTP, bao gồm việc rà soát, đối chiếu, kiểm chứng tính đầy đủ, chính xác, hợp lý của số liệu trong quá trình lập, tổng hợp báo cáo; đồng thời kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về lập, tổng hợp, ký số.
Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?
Các nhóm đối tượng chịu tác động từ Thông tư 05/2026/TT-BTP cần nắm rõ vai trò và các hành động pháp lý cần thiết:
- Người phải thi hành án và người được thi hành án: Không cần hoang mang trước các thông tin thống kê số liệu định kỳ. Đương sự chỉ cần lưu giữ cẩn thận các văn bản nghiệp vụ thực tế như bản án, quyết định thi hành án, biên lai thu nộp tiền, giấy xác nhận kết quả thi hành án và biên bản làm việc của Chấp hành viên. Các tài liệu này là căn cứ duy nhất quyết định quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp.
- Cơ quan thi hành án dân sự các cấp: Chấp hành nghiêm ngặt nguyên tắc đối chiếu số liệu báo cáo với hồ sơ nghiệp vụ. Khi phát hiện chênh lệch do lỗi nhập liệu, sự cố mạng hoặc do bản án được xét xử lại, cán bộ nghiệp vụ phải thực hiện quy trình điều chỉnh số liệu có lưu vết, ký số và báo cáo giải trình theo đúng khoản 6 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP.
- Cơ quan quản lý, vận hành hệ thống: Chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn dữ liệu, ban hành thông báo sự cố kịp thời theo khoản 9 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP bao gồm thời điểm phát sinh, kết thúc sự cố, phạm vi ảnh hưởng và hướng dẫn tạm thời.
Câu hỏi thường gặp
Số liệu thống kê có thay thế được biên lai thu tiền thi hành án không?
Không. Căn cứ khoản 2 Điều 10 Thông tư 05/2026/TT-BTP, số liệu thống kê không thay thế tài liệu, hồ sơ nghiệp vụ và không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của đương sự. Biên lai thu tiền và các chứng từ trong hồ sơ nghiệp vụ mới là tài liệu chứng minh đương sự đã thực hiện nghĩa vụ.
Khi Tòa án thay đổi bản án thì số liệu thống kê được xử lý thế nào?
Căn cứ điểm d khoản 5 Điều 13 Thông tư 05/2026/TT-BTP, khi có thay đổi về căn cứ pháp lý của việc thi hành án như bản án, quyết định của Tòa án làm thay đổi nội dung nghĩa vụ thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự có căn cứ pháp lý để thực hiện điều chỉnh số liệu thống kê báo cáo theo đúng nội dung nghĩa vụ mới.
Nếu số liệu trên phần mềm thi hành án khác với hồ sơ giấy thì căn cứ vào đâu?
Căn cứ điểm b khoản 3 Điều 9 Thông tư 05/2026/TT-BTP, trường hợp chưa xác định được nguyên nhân chênh lệch hoặc chưa kịp điều chỉnh thì việc lập báo cáo thống kê phải căn cứ vào hồ sơ nghiệp vụ, đồng thời ghi chú rõ nội dung chênh lệch và thực hiện điều chỉnh dữ liệu điện tử sau khi có kết quả xác minh.
Kết luận
Tóm lại, toàn bộ quy định tại Thông tư 05/2026/TT-BTP của Bộ Tư pháp đều nhằm chuẩn hóa công tác kỹ thuật, thống kê và báo cáo nội bộ trong hệ thống cơ quan thi hành án dân sự. Dữ liệu trên hệ thống báo cáo hoàn toàn không có giá trị thay thế hồ sơ nghiệp vụ hay làm thay đổi nội dung nghĩa vụ của người phải thi hành án. Để bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình, người dân và doanh nghiệp nên tập trung quản lý hồ sơ chứng từ nghiệp vụ gốc, kiểm tra văn bản quyết định thi hành án và tham khảo tư vấn pháp lý chuyên sâu từ cơ quan thi hành án có thẩm quyền khi phát sinh vướng mắc.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức