Thiếu hụt mấy chỉ số dịch vụ thì bị tính là hộ nghèo Hà Nội?
Theo Quyết định 149/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, cùng mức thu nhập, số chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản bị thiếu hụt quyết định hộ gia đình là hộ nghèo hay hộ cận nghèo.
Mục lục nội dungThu gọn
Hộ gia đình có thu nhập bằng hoặc dưới chuẩn quy định bị tính là hộ nghèo khi thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên theo điểm a và điểm b khoản 1 Điều 3. Trường hợp thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, hộ gia đình được xếp vào diện hộ cận nghèo theo điểm a và điểm b khoản 2 Điều 3.
Quy định số lượng chỉ số thiếu hụt phân định hộ nghèo và hộ cận nghèo
Quy chuẩn xác định mức độ nghèo đa chiều tại địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2027 - 2030 tạo sự phân hóa rõ ràng giữa hai nhóm đối tượng: hộ nghèo và hộ cận nghèo. Căn cứ khoản 1 Điều 3, mức sàn phân định hộ nghèo nằm ở ngưỡng từ 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Ngưỡng số lượng này áp dụng thống nhất cho cả khu vực nông thôn lẫn khu vực đô thị trên toàn địa bàn Thủ đô.
Tại khu vực nông thôn, theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 3, tiêu chuẩn xác định hộ nghèo bao gồm hai điều kiện song hành: thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình từ 3.000.000 đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Đối với hộ gia đình ở cùng khu vực có mức thu nhập từ 3.000.000 đồng/người/tháng trở xuống nhưng thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, điểm a khoản 2 Điều 3 xác định đây là hộ cận nghèo.
Tại khu vực đô thị, điểm b khoản 1 Điều 3 quy định chuẩn hộ nghèo là hộ có thu nhập bình quân đầu người từ 3.500.000 đồng/người/tháng trở xuống kèm theo việc thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Ngược lại, điểm b khoản 2 Điều 3 nêu rõ hộ gia đình đạt mức thu nhập bình quân đầu người từ 3.500.000 đồng/người/tháng trở xuống nhưng mức độ thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản sẽ thuộc diện hộ cận nghèo. Do đó, mốc 03 chỉ số đo lường dịch vụ xã hội cơ bản đóng vai trò là ranh giới pháp lý quyết định phân loại mức độ nghèo.
Phân vùng áp dụng tiêu chí tại xã và phường
Quy chuẩn nghèo đa chiều phân định rõ ràng ranh giới địa bàn nhằm đảm bảo sự phù hợp giữa năng lực kinh tế của từng vùng dân cư. Theo điểm c khoản 1 Điều 2, tiêu chí khu vực nông thôn áp dụng cho các xã, trong khi tiêu chí khu vực đô thị áp dụng cho các phường. Phân định này giúp cơ quan chức năng cơ sở xác định đúng hệ thống chỉ tiêu tương ứng mà không bị nhầm lẫn giữa địa bàn xã và phường.
Tiêu chí thu nhập bình quân được phân định chi tiết theo từng khu vực cụ thể theo khoản 1 Điều 2:
- Khu vực nông thôn (các xã): Thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình là 3.000.000 đồng/người/tháng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2.
- Khu vực đô thị (các phường): Thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình là 3.500.000 đồng/người/tháng theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 2.
Đối với mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản, khoản 2 Điều 2 nêu rõ việc xác định dựa trên tiêu chí mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản (theo điểm b và điểm c khoản 1 Điều 3 Nghị định số 351/NĐ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ). Sự kết hợp giữa tiêu chí thu nhập và số lượng chỉ số thiếu hụt bảo đảm phản ánh đúng thực trạng đời sống của người dân.
Bảng so sánh chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ có mức sống trung bình
Nhằm phục vụ công tác rà soát và nắm bắt quy định, bảng sau đối chiếu đầy đủ các tiêu chí phân loại hộ gia đình theo từng khu vực giai đoạn 2027 - 2030:
| Phân loại hộ | Địa bàn áp dụng (theo điểm c khoản 1 Điều 2) | Tiêu chí thu nhập bình quân đầu người/tháng | Mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản |
|---|---|---|---|
| Hộ nghèo | Khu vực nông thôn (các xã) | Từ 3.000.000 đồng trở xuống (theo điểm a khoản 1 Điều 3) | Thiếu hụt từ 03 chỉ số trở lên (theo điểm a khoản 1 Điều 3) |
| Hộ nghèo | Khu vực đô thị (các phường) | Từ 3.500.000 đồng trở xuống (theo điểm b khoản 1 Điều 3) | Thiếu hụt từ 03 chỉ số trở lên (theo điểm b khoản 1 Điều 3) |
| Hộ cận nghèo | Khu vực nông thôn (các xã) | Từ 3.000.000 đồng trở xuống (theo điểm a khoản 2 Điều 3) | Thiếu hụt dưới 03 chỉ số (theo điểm a khoản 2 Điều 3) |
| Hộ cận nghèo | Khu vực đô thị (các phường) | Từ 3.500.000 đồng trở xuống (theo điểm b khoản 2 Điều 3) | Thiếu hụt dưới 03 chỉ số (theo điểm b khoản 2 Điều 3) |
| Hộ có mức sống trung bình | Khu vực nông thôn (các xã) | Trên 3.000.000 đồng đến 4.500.000 đồng (theo điểm a khoản 3 Điều 3) | Không quy định điều kiện chỉ số thiếu hụt (theo điểm a khoản 3 Điều 3) |
| Hộ có mức sống trung bình | Khu vực đô thị (các phường) | Trên 3.500.000 đồng đến 5.000.000 đồng (theo điểm b khoản 3 Điều 3) | Không quy định điều kiện chỉ số thiếu hụt (theo điểm b khoản 3 Điều 3) |
Tình huống minh họa cách xác định diện hộ
Tình huống 1: Hộ gia đình thường trú tại một xã thuộc thành phố Hà Nội. Mức thu nhập bình quân đầu người của hộ là 3.000.000 đồng/người/tháng. Khi rà soát, hộ này bị xác định thiếu hụt 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Đối chiếu quy định tại điểm a khoản 1 Điều 3, do thu nhập từ 3.000.000 đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số trở lên, hộ gia đình này được xác định là hộ nghèo khu vực nông thôn.
Tình huống 2: Hộ gia đình thường trú tại một phường thuộc thành phố Hà Nội. Mức thu nhập bình quân đầu người của hộ là 3.500.000 đồng/người/tháng. Khi tiến hành đánh giá, hộ gia đình chỉ bị thiếu hụt 02 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản (tức dưới 03 chỉ số). Căn cứ theo điểm b khoản 2 Điều 3, hộ này có mức thu nhập từ 3.500.000 đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt dưới 03 chỉ số nên được phân loại là hộ cận nghèo khu vực đô thị chứ không bị tính là hộ nghèo.
Tình huống 3: Hộ gia đình sinh sống tại xã thuộc thành phố Hà Nội, có mức thu nhập bình quân đầu người đạt 4.000.000 đồng/người/tháng. Mức thu nhập này nằm trong khoảng trên 3.000.000 đồng/người/tháng đến 4.500.000 đồng/người/tháng theo điểm a khoản 3 Điều 3, do đó hộ gia đình này thuộc diện hộ có mức sống trung bình tại khu vực nông thôn.
Đối tượng chịu tác động và trách nhiệm triển khai
Quy chuẩn nghèo đa chiều quy định cụ thể phạm vi và các chủ thể có liên quan theo quy định tại Điều 1:
- Hộ gia đình đăng ký thường trú tại thành phố Hà Nội: Là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của các tiêu chuẩn đo lường nghèo đa chiều, làm căn cứ thụ hưởng các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội giai đoạn 2027 - 2030 theo điểm a khoản 2 Điều 1.
- Các cơ quan, tổ chức, đơn vị tham gia công tác giảm nghèo và an sinh xã hội: Có trách nhiệm áp dụng đúng các tiêu chí thu nhập và mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản để rà soát, lập danh sách phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo theo điểm b khoản 2 Điều 1.
- Chính quyền địa phương cấp xã, phường: Chịu trách nhiệm phân định rõ chuẩn áp dụng theo địa bàn quy định tại điểm c khoản 1 Điều 2, trong đó các xã áp dụng chuẩn nông thôn và các phường áp dụng chuẩn đô thị, đảm bảo việc xác định chính xác theo khoản 1 và khoản 2 Điều 3.
- Cá nhân có liên quan: Phối hợp cung cấp thông tin trung thực về thu nhập và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản để phục vụ việc xác định diện hộ chính xác theo điểm b khoản 2 Điều 1.
Câu hỏi thường gặp
Thiếu bao nhiêu chỉ số dịch vụ thì hộ gia đình ở phường bị coi là hộ nghèo?
Căn cứ theo điểm b khoản 1 Điều 3, hộ gia đình tại phường (khu vực đô thị) bị coi là hộ nghèo khi có mức thu nhập bình quân đầu người từ 3.500.000 đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
Hộ gia đình ở xã có thu nhập dưới 3.000.000 đồng/người/tháng và thiếu 2 chỉ số dịch vụ thì thuộc diện gì?
Căn cứ theo điểm a khoản 2 Điều 3, hộ gia đình tại xã (khu vực nông thôn) có thu nhập bình quân đầu người từ 3.000.000 đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản (thiếu 2 chỉ số) được xác định là hộ cận nghèo.
Mức thu nhập của hộ có mức sống trung bình tại khu vực nông thôn và đô thị được quy định thế nào?
Theo khoản 3 Điều 3, chuẩn hộ có mức sống trung bình tại khu vực nông thôn có thu nhập bình quân đầu người trên 3.000.000 đồng/người/tháng đến 4.500.000 đồng/người/tháng theo điểm a; tại khu vực đô thị có thu nhập bình quân đầu người trên 3.500.000 đồng/người/tháng đến 5.000.000 đồng/người/tháng theo điểm b.
Kết luận và các điểm cần lưu ý tiếp theo
Số lượng 03 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản là mốc định danh cốt lõi để phân định giữa hộ nghèo và hộ cận nghèo trên toàn địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2027 - 2030 khi mức thu nhập bình quân từ chuẩn quy định trở xuống theo Điều 3. Người dân và cán bộ phụ trách công tác giảm nghèo tại xã, phường cần đối chiếu kỹ mức thu nhập theo địa bàn cư trú (3.000.000 đồng/người/tháng đối với xã và 3.500.000 đồng/người/tháng đối với phường theo điểm a và b khoản 1 Điều 2) cùng số chỉ số thiếu hụt thực tế để xác định diện hộ chính xác.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức