Thủ tục ủy quyền khiếu nại: Cá nhân bắt buộc phải công chứng văn bản
Theo Văn bản hợp nhất 03/VBHN-ND-TTCP, văn bản ủy quyền khiếu nại của cá nhân bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực; tuyệt đối không ủy quyền một nội dung cho nhiều người.
Mục lục nội dungThu gọn
Căn cứ quy định tại Văn bản hợp nhất 03/VBHN-ND-TTCP, cá nhân khi không tự mình khiếu nại mà giao quyền cho người khác thì thủ tục ủy quyền khiếu nại bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt hình thức văn bản và điều kiện công chứng, chứng thực. Việc nắm rõ các yêu cầu về tính pháp lý của hồ sơ đại diện giúp người khiếu nại, luật sư và người đại diện tránh rủi ro bị cơ quan có thẩm quyền từ chối thụ lý hồ sơ.
Hình thức và điều kiện có hiệu lực của văn bản ủy quyền khiếu nại
Hình thức của văn bản đại diện khiếu nại được quy định cụ thể tại khoản 3 Điều 5. Theo đó, việc đại diện thực hiện khiếu nại bắt buộc phải lập thành văn bản. Đối với chủ thể là cá nhân khiếu nại, văn bản ủy quyền khiếu nại bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực. Đây là điều kiện tiên quyết để hồ sơ ủy quyền có giá trị pháp lý trước cơ quan tiếp nhận khiếu nại.
Đối với chủ thể là cơ quan, tổ chức thực hiện việc khiếu nại, theo khoản 2 và khoản 3 Điều 5, việc khiếu nại thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật. Người đại diện của cơ quan, tổ chức được ủy quyền cho luật sư hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại. Khác với cá nhân, văn bản ủy quyền của tổ chức phải do người có thẩm quyền của tổ chức ký và đóng dấu của tổ chức đó (nếu có). Toàn bộ nội dung văn bản ủy quyền của cả cá nhân và tổ chức phải thực hiện đúng theo Mẫu số 02 ban hành kèm theo nghị định.
Chủ thể được nhận ủy quyền và người đại diện theo pháp luật
Quy định tại khoản 1 Điều 5 xác định rõ các chủ thể mà người khiếu nại có thể giao quyền đại diện. Cụ thể, người khiếu nại có thể tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho các đối tượng sau:
- Luật sư thực hiện việc khiếu nại theo quy định;
- Trợ giúp viên pháp lý tham gia đại diện khiếu nại;
- Người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại.
Đối với trường hợp đặc biệt, khi người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì không áp dụng việc ủy quyền thông thường. Khoản 1 Điều 5 quy định người đại diện theo pháp luật của những đối tượng này sẽ trực tiếp thực hiện việc khiếu nại. Việc xác định ai là người đại diện theo pháp luật được dẫn chiếu thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự.
Checklist làm ngay: Các bước hoàn thiện văn bản ủy quyền khiếu nại
Nhằm đảm bảo hồ sơ khiếu nại được tiếp nhận thông suốt, người khiếu nại và người đại diện cần thực hiện đầy đủ các bước theo danh sách kiểm tra sau:
- Bước 1: Xác định đúng chủ thể nhận ủy quyền. Căn cứ khoản 1 và khoản 2 Điều 5, người được ủy quyền phải là luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc cá nhân khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Tuyệt đối không giao quyền cho người mất năng lực hành vi dân sự hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.
- Bước 2: Soạn thảo nội dung theo chuẩn biểu mẫu. Căn cứ khoản 3 Điều 5, nội dung văn bản ủy quyền bắt buộc phải tuân thủ đúng Mẫu số 02 ban hành kèm theo nghị định. Cần ghi nhận cụ thể, rõ ràng phạm vi, thẩm quyền và nội dung đại diện.
- Bước 3: Thực hiện công chứng hoặc chứng thực. Căn cứ khoản 3 Điều 5, đối với cá nhân khiếu nại, bắt buộc mang văn bản ủy quyền đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực chữ ký/hợp đồng. Đối với tổ chức, người có thẩm quyền ký tên và đóng dấu pháp nhân (nếu có).
- Bước 4: Kiểm tra tính phân tách nội dung ủy quyền. Căn cứ khoản 3 Điều 5, rà soát để đảm bảo không ủy quyền một nội dung cho từ hai người trở lên cùng thực hiện.
- Bước 5: Nộp kèm tài liệu chứng minh tư cách (nếu có). Căn cứ khoản 4 Điều 5, nếu thuộc trường hợp thừa kế quyền khiếu nại, người đại diện phải nộp kèm giấy tờ hợp pháp chứng minh quyền thừa kế của mình trước cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.
Nguyên tắc phân định phạm vi ủy quyền và điều cấm tuyệt đối
Khoản 3 Điều 5 đặt ra ranh giới pháp lý rất nghiêm ngặt về số lượng người được nhận ủy quyền nhằm tránh sự chồng chéo, xung đột ý chí trong quá trình tham gia giải quyết vụ việc. Cụ thể, pháp luật cho phép:
- Người khiếu nại được ủy quyền khiếu nại cho 01 người duy nhất thực hiện toàn bộ nội dung;
- Người khiếu nại được ủy quyền cho nhiều người, nhưng bắt buộc phải về các nội dung ủy quyền khác nhau.
Ngược lại, điều cấm tuyệt đối được xác lập rõ tại khoản 3 Điều 5: Người khiếu nại không được ủy quyền một nội dung cho nhiều người thực hiện. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại sẽ từ chối công nhận tư cách đại diện nếu phát hiện một nội dung khiếu nại cụ thể được giao đồng thời cho hai cá nhân trở lên cùng đứng tên giải quyết độc lập.
| Tiêu chí so sánh | Trường hợp cho phép | Trường hợp cấm thực hiện |
|---|---|---|
| Số lượng người đại diện | 01 người thực hiện một hoặc toàn bộ nội dung. | Từ 02 người trở lên cùng nhận một nội dung vụ việc. |
| Ủy quyền cho nhiều người | Được phép, nhưng bắt buộc mỗi người đảm nhận nội dung tách biệt. | Nghiêm cấm nhiều người cùng đại diện cho 01 nội dung khiếu nại duy nhất. |
| Hậu quả pháp lý | Văn bản ủy quyền hợp lệ, được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. | Vi phạm khoản 3 Điều 5, không được công nhận tư cách đại diện. |
Quy định chuyển giao quyền khiếu nại khi người khiếu nại chết
Thực tế phát sinh nhiều vụ việc kéo dài dẫn đến trường hợp người khiếu nại chết trong quá trình giải quyết. Khoản 4 Điều 5 đã dự liệu và quy định giải pháp xử lý chặt chẽ: người khiếu nại đang thực hiện việc khiếu nại bị chết mà quyền, nghĩa vụ của người đó được thừa kế theo quy định của pháp luật thì người thừa kế có quyền khiếu nại.
Để xác lập quyền tiếp tục vụ việc, người thừa kế khi khiếu nại phải xuất trình với cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại giấy tờ để chứng minh quyền thừa kế của mình. Sau khi hoàn tất chứng minh, người thừa kế có hai lựa chọn:
- Tự mình đứng tên tiếp tục thực hiện khiếu nại;
- Ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thực hiện việc khiếu nại.
Trường hợp có nhiều người cùng thừa kế, khoản 4 Điều 5 cho phép những người thừa kế đó có quyền ủy quyền cho một trong những người thừa kế hoặc ủy quyền cho luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ đại diện thực hiện việc khiếu nại.
Lộ trình hiệu lực của quy định công chứng văn bản ủy quyền khiếu nại
Hiện nay, tại thời điểm tháng 11/2026, quy định bắt buộc văn bản ủy quyền của cá nhân phải công chứng hoặc chứng thực đang có hiệu lực thi hành đầy đủ theo Nghị định số 155/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2026). Tất cả các hồ sơ khiếu nại nộp trong giai đoạn hiện tại nếu thiếu dấu công chứng hoặc chứng thực đều bị coi là không hợp lệ.
Tuy nhiên, các bên tham gia cần chủ động cập nhật mốc thời gian chuyển tiếp đã được ấn định. Theo khoản 2 Điều 21 Nghị định số 155/2026/NĐ-CP, quy định về công chứng văn bản ủy quyền khiếu nại của cá nhân tại khoản 3 Điều 5 sẽ chính thức hết hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2027. Đến mốc thời điểm này, yêu cầu công chứng bắt buộc đối với cá nhân sẽ chấm dứt, người dân và luật sư cần bám sát để áp dụng đúng quy trình thủ tục tương ứng với từng giai đoạn.
Ai chịu ảnh hưởng và việc cần làm ngay lúc này
Các đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của quy định bao gồm:
- Cá nhân là người khiếu nại: Bắt buộc phải đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã để công chứng, chứng thực văn bản ủy quyền theo Mẫu số 02. Phải phân định rành mạch nội dung nếu ủy quyền cho nhiều người.
- Cơ quan, tổ chức khiếu nại: Phải kiểm soát chữ ký của người đại diện có thẩm quyền và con dấu pháp nhân trên văn bản ủy quyền; kiểm tra năng lực hành vi dân sự của người nhận ủy quyền trước khi bàn giao hồ sơ.
- Luật sư, trợ giúp viên pháp lý: Cần chủ động hướng dẫn thân chủ lập văn bản theo đúng Mẫu số 02, tiến hành công chứng/chứng thực đầy đủ và rà soát kỹ phạm vi đại diện, không nhận ủy quyền trùng lặp nội dung với người đại diện khác trong cùng một vụ việc.
Câu hỏi thường gặp
Cá nhân ủy quyền khiếu nại cho luật sư có bắt buộc phải công chứng văn bản không?
Có. Căn cứ khoản 3 Điều 5, văn bản ủy quyền khiếu nại của cá nhân bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực, bất kể người được ủy quyền là luật sư, trợ giúp viên pháp lý hay cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ khác.
Có được ủy quyền cho hai luật sư cùng tham gia giải quyết một nội dung khiếu nại không?
Không. Căn cứ khoản 3 Điều 5, người khiếu nại được ủy quyền cho nhiều người về các nội dung ủy quyền khác nhau nhưng tuyệt đối không được ủy quyền một nội dung cho nhiều người thực hiện.
Người thừa kế khi tham gia khiếu nại thay người đã chết cần xuất trình giấy tờ gì?
Căn cứ khoản 4 Điều 5, người thừa kế khi thực hiện quyền khiếu nại bắt buộc phải xuất trình với cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại giấy tờ để chứng minh quyền thừa kế của mình trước khi tự mình khiếu nại hoặc ủy quyền cho người khác.
Lưu ý quan trọng khi lập hồ sơ ủy quyền
Việc ủy quyền khiếu nại hành chính đòi hỏi tính chuẩn xác tuyệt đối về mặt hình thức và thẩm quyền. Người khiếu nại, người đại diện theo ủy quyền cần chủ động kiểm tra kỹ năng lực hành vi dân sự của bên nhận đại diện, hoàn tất thủ tục công chứng, chứng thực theo đúng quy định hiện hành tại khoản 3 Điều 5 và áp dụng chuẩn biểu mẫu quy định. Trong quá trình áp dụng, người dân và tổ chức cần thường xuyên đối chiếu văn bản gốc và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu để đảm bảo quyền lợi hợp pháp không bị gián đoạn hay đình trệ do vi phạm thủ tục đại diện.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức