Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Từ 01/01/2027: Thêm nhiều người được trợ giúp pháp lý miễn phí

Luật 05/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 01/01/2027 mở rộng đối tượng nhận trợ giúp pháp lý, đặc biệt bổ sung người lao động có thu nhập thấp và người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn.

Mục lục nội dungThu gọn

Từ ngày 01/01/2027, Luật 05/2026/QH16 chính thức có hiệu lực thi hành, đánh dấu bước thay đổi căn bản trong chính sách an sinh tư pháp. Quy định mới mở rộng đáng kể nhóm đối tượng công dân được hỗ trợ tư vấn, cử người tham gia tố tụng và đại diện pháp lý hoàn toàn không thu tiền, giúp bảo đảm công bằng tiếp cận công lý.

Theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7), danh sách diện được hưởng chính sách được quy định chi tiết thành 14 nhóm, bao quát nhiều hoàn cảnh yếu thế trong đời sống xã hội.

Nhóm đối tượng mới được trợ giúp pháp lý miễn phí

Điểm sửa đổi đáng chú ý tác động trực tiếp tới người lao động và người dân chịu ảnh hưởng bởi biến cố đột xuất. Theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 8), người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại chính thức thuộc diện thụ hưởng chính sách khi vướng vào quy trình giải quyết các vụ án.

Đồng thời, theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 9), người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn được hỗ trợ pháp luật trong các vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi chính sự kiện này.

Hệ thống 14 nhóm người thụ hưởng chính sách

Khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7) phân định chi tiết các đối tượng thụ hưởng bao gồm:

  • Người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 1)).
  • Người thuộc hộ nghèo, người thuộc hộ cận nghèo (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 2)).
  • Người nhiễm chất độc da cam (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 3)).
  • Người khuyết tật (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 4)).
  • Trẻ em (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 5)).
  • Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 6)).
  • Người hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 7)).
  • Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 8)).
  • Người có khó khăn đột xuất do thiên tai hoặc hỏa hoạn giải quyết việc khắc phục hậu quả trực tiếp (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 9)).
  • Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi tham gia tố tụng tư pháp người chưa thành niên (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 10)).
  • Nạn nhân hoặc người đang xác định là nạn nhân mua bán người cùng người dưới 18 tuổi đi cùng (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 11)).
  • Cá nhân bị thiệt hại không thuê người bảo vệ theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 12)).
  • Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 13)).
  • Người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định pháp luật (theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 14)).

Bảng phân loại điều kiện của một số nhóm đối tượng tiêu biểu:

Nhóm đối tượngCăn cứ quy địnhĐiều kiện áp dụng
Người lao động thu nhập thấpKhoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 8)Là người bị buộc tội hoặc người bị hại
Người gặp thiên tai, hỏa hoạnKhoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 9)Có khó khăn đột xuất, vụ việc khắc phục hậu quả trực tiếp
Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổiKhoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 10)Tham gia tố tụng theo Luật Tư pháp người chưa thành niên

Tổ chức bộ máy và bảo đảm nguồn lực thực hiện

Để triển khai diện đối tượng mới, mạng lưới cơ quan trợ giúp pháp lý được tổ chức kiện toàn. Theo khoản 3 Điều 1 (sửa đổi khoản 2 Điều 11), Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có thể có Chi nhánh. Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc, Trung tâm chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của Chi nhánh. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập Chi nhánh căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu thực tế.

Theo khoản 3 Điều 1 (sửa đổi khoản 3 Điều 11), Chính phủ quy định cụ thể tổ chức, hoạt động cũng như trình tự thành lập, giải thể, sáp nhập Chi nhánh.

Về tài chính, theo khoản 1 Điều 1 (sửa đổi khoản 2 Điều 5), kinh phí được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm theo pháp luật ngân sách, đầu tư công, khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Địa phương chưa tự cân đối được ngân sách được ưu tiên bố trí từ số bổ sung cân đối ngân sách để thực hiện các vụ việc phức tạp, điển hình.

Tiêu chuẩn đối với chức danh trợ giúp viên

Chất lượng nhân sự bảo vệ công dân được siết chặt qua tiêu chuẩn nghề nghiệp. Theo khoản 4 Điều 1 (sửa đổi Điều 19), công dân Việt Nam là viên chức của Trung tâm có đủ 3 điều kiện sau có thể trở thành trợ giúp viên pháp lý:

  1. Có phẩm chất đạo đức tốt (theo khoản 4 Điều 1 (sửa đổi Điều 19 khoản 1)).
  2. Có trình độ cử nhân luật trở lên (theo khoản 4 Điều 1 (sửa đổi Điều 19 khoản 2)).
  3. Đã được đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề (theo khoản 4 Điều 1 (sửa đổi Điều 19 khoản 3)).

Tình huống minh họa áp dụng từ năm 2027

Công dân A là công nhân có mức thu nhập thấp, không may bị gây thương tích trong một vụ va chạm giao thông và được xác định tư cách là người bị hại trong vụ án hình sự. Trước đây, A gặp trở ngại tài chính khi cần người đại diện quyền lợi hợp pháp.

Từ ngày 01/01/2027, căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 8), công dân A đáp ứng đủ hai điều kiện: thuộc nhóm người lao động có thu nhập thấp và là người bị hại trong vụ án. Công dân A đủ điều kiện nộp hồ sơ yêu cầu chỉ định người bảo vệ quyền lợi hợp pháp hoàn toàn miễn phí theo quy định.

Đối tượng chịu tác động và hành động cần thực hiện

  • Người dân thuộc 14 nhóm thụ hưởng: Chủ động chuẩn bị giấy tờ chứng minh hoàn cảnh (xác nhận thu nhập, xác nhận nạn nhân hoặc sự cố hỏa hoạn, thiên tai) trước thời điểm luật có hiệu lực ngày 01/01/2027.
  • Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước: Rà soát đội ngũ viên chức đáp ứng đủ tiêu chuẩn cử nhân luật, đào tạo nghề luật sư để bổ nhiệm theo quy định tại Điều 19; xây dựng phương án thành lập Chi nhánh trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
  • Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Lập dự toán ngân sách hằng năm theo khoản 2 Điều 5, rà soát nhu cầu địa phương để ra quyết định thành lập các Chi nhánh.

Câu hỏi thường gặp

Người lao động thu nhập thấp được hỗ trợ pháp lý trong vụ việc nào?

Theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 8), người lao động có thu nhập thấp chỉ được hỗ trợ khi họ giữ tư cách là người bị buộc tội hoặc người bị hại.

Người gặp hỏa hoạn có được hỗ trợ mọi tranh chấp cá nhân không?

Không. Theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi Điều 7 khoản 9), người khó khăn đột xuất do thiên tai hoặc hỏa hoạn chỉ được hỗ trợ trong các vụ việc liên quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả xảy ra từ chính sự kiện này.

Ai có thẩm quyền quyết định thành lập Chi nhánh trợ giúp pháp lý?

Theo khoản 3 Điều 1 (sửa đổi khoản 2 Điều 11), căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu tại địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập Chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.

Kiểm tra hiệu lực và đối chiếu quy định

Quy định mở rộng diện hỗ trợ bảo đảm quyền bình đẳng tiếp cận pháp luật cho người yếu thế. Người dân và các cơ quan tố tụng cần lưu ý mốc áp dụng từ ngày 01/01/2027 để chuẩn bị hồ sơ, đối chiếu chính xác văn bản gốc và liên hệ cơ quan tư pháp địa phương khi cần hướng dẫn chi tiết.

Ảnh minh họa AI: trợ giúp pháp lý, góc thao tác thực tế
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm