Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Từ 30/4/2027, thu thập ADN vào căn cước phải kèm vân tay và ảnh khuôn mặt

Theo Thông tư 183/2026/TT-BCA của Bộ Công an, từ ngày 30/4/2027, quy trình lấy mẫu sinh phẩm nhận dạng bắt buộc đồng bộ thêm đặc điểm vân tay, khuôn mặt và dữ liệu dân cư nhằm bảo đảm tính xác thực danh tính.

Mục lục nội dungThu gọn

Bộ Công an vừa ban hành Thông tư 183/2026/TT-BCA ngày 30 tháng 10 năm 2026 kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sinh trắc học ADN nhận dạng cá thể người (ký hiệu QCVN 18: 2026/BCA). Đáng chú ý, hoạt động thu thập ADN vào căn cước từ ngày 30 tháng 4 năm 2027 sẽ áp dụng quy trình kiểm soát chặt chẽ, buộc phải gắn liền mẫu sinh học với dữ liệu nhận diện số của chính người được lấy mẫu.

Mốc hiệu lực và bước thay đổi cốt lõi từ ngày 30/4/2027

Căn cứ theo Điều 2 Thông tư 183/2026/TT-BCA, thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 30 tháng 4 năm 2027. Văn bản ban hành kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sinh trắc học ADN nhận dạng cá thể người, số hiệu QCVN 18: 2026/BCA theo quy định tại Điều 1 Thông tư 183/2026/TT-BCA.

Điểm mấu chốt của quy định mới nằm ở khâu liên kết giữa mẫu sinh học với hồ sơ công dân. Trước đây, việc xét nghiệm mẫu có thể thực hiện tách rời, nhưng theo chuẩn mới, dữ liệu sinh trắc học ADN khi thu thập để phục vụ nhận dạng cá thể phải được đồng bộ hoàn toàn với hệ thống định danh do cơ quan quản lý hành chính vận hành.

Ba loại mẫu sinh phẩm được phép thu nhận

Theo Mục 2.3.1 QCVN 18: 2026/BCA, quy trình phân tích nhận dạng chỉ chấp nhận 3 loại mẫu xét nghiệm cụ thể sau đây:

  • Mẫu máu: Thu nhận theo quy chuẩn kỹ thuật y tế phục vụ xét nghiệm.
  • Mẫu lông - tóc: Bắt buộc phải là mẫu còn bao gốc để đảm bảo lượng tế bào phân tích.
  • Mẫu niêm mạc miệng: Phải được thu bằng dụng cụ thu mẫu chuyên dụng.

Các cơ sở thu mẫu và người dân có nhu cầu tích hợp dữ liệu cần lưu ý chỉ các dạng mẫu nêu trên mới đáp ứng điều kiện đầu vào của quy chuẩn kỹ thuật theo Mục 2.3.1 QCVN 18: 2026/BCA.

Quy định bắt buộc khi thu thập ADN vào căn cước

Để ngăn chặn nhầm lẫn, làm giả hoặc đánh tráo mẫu sinh phẩm, khâu thu mẫu chịu sự ràng buộc nghiêm ngặt về nhận dạng số. Cụ thể, theo Mục 2.3.2 QCVN 18: 2026/BCA, đơn vị phân tích phải có quy trình thu mẫu đảm bảo giải pháp xác thực quy định bởi Bộ Công an (giải pháp do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội xây dựng).

Giải pháp xác thực này bao gồm việc thu thập thêm các đặc điểm sinh trắc khác như vân tay, khuôn mặt, thông tin dân cư... Đồng thời, mẫu sau khi lấy phải được mã hóa theo quy định trên hệ thống để đảm bảo tính xác thực trực tiếp giữa mẫu xét nghiệm với người được thu mẫu (theo Mục 2.3.2 QCVN 18: 2026/BCA tham chiếu Phụ lục A).

Tiêu chuẩn đối với hóa chất và vật tư phòng xét nghiệm

QCVN 18: 2026/BCA đặt ra các rào cản kỹ thuật khắt khe nhằm tránh nhiễm tạp chất ADN ngoại lai trong suốt quá trình xử lý, phân tích tại phòng thử nghiệm.

Phân loại vật tư, hóa chấtYêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuậtCăn cứ quy chuẩn
Hóa chất trong quy trình phân tíchNên sử dụng hóa chất có nhãn chứng nhận ISO 18385 hoặc nhãn FUO (Forensic Use Only - nhãn riêng phục vụ giám định pháp lý).Mục 2.2.6.1 QCVN 18: 2026/BCA
Hóa chất khác, vật tư tiêu hao đồ nhựa dùng một lầnTối thiểu có nhãn chất lượng "DNA/RNA free"; tùy công đoạn có thể yêu cầu nhãn "Steriled", "PCR grade", "DNase free".Mục 2.2.6.2 QCVN 18: 2026/BCA
Hóa chất, vật tư mới hoặc thay đổi quy trìnhPhải xác nhận chất lượng hoặc đánh giá thực nghiệm bằng mẫu đối chứng dương và mẫu đối chứng âm, thể hiện rõ trong hồ sơ quy trình.Mục 2.2.6.3 QCVN 18: 2026/BCA
Hóa chất, vật tư có thời hạn sử dụng ngắnThiết lập hồ sơ quản lý (vận chuyển, phân phối, bảo quản, sử dụng) và phân phối theo nguyên tắc "Nhập trước – Xuất trước".Mục 2.2.6.4 QCVN 18: 2026/BCA

Ngoài ra, cơ sở thử nghiệm phải thiết lập hoặc áp dụng chính sách, thủ tục lựa chọn mua sắm trang thiết bị, hóa chất, vật tư tiêu hao và các dịch vụ kỹ thuật liên quan như hiệu chuẩn, kiểm định, lắp đặt, tháo gỡ theo Mục 2.2.6.6 QCVN 18: 2026/BCA. Việc xử lý sự cố và xử lý hóa chất hết hạn sử dụng phải thực hiện đúng quy định pháp luật liên quan theo Mục 2.2.6.5 QCVN 18: 2026/BCA.

Quy chuẩn vận chuyển và lưu trữ mẫu sinh phẩm

Quá trình lưu thông mẫu từ nơi thu nhận về phòng phân tích phải duy trì tính nguyên vẹn tuyệt đối. Theo Mục 2.3.3.1 và Mục 2.3.3.2 QCVN 18: 2026/BCA, đơn vị phải có quy trình vận chuyển mẫu, bảo đảm không gây ô nhiễm môi trường và không gây hại cho nhân viên.

Vật chứa bảo quản mẫu phải phù hợp đặc tính sinh học của từng mẫu. Trường hợp có nhiều nội dung trong một hộp đóng gói, tên, tính chất và các thông tin liên quan phải được đánh dấu rõ ràng trên bao bì ngoài cùng theo Mục 2.3.3.3 QCVN 18: 2026/BCA. Mẫu phải được vận chuyển an toàn nhằm giữ trọn tính toàn vẹn và ổn định theo Mục 2.3.3.4 QCVN 18: 2026/BCA; quy trình và thông tin bảo quản ảnh hưởng đến kết quả thử nghiệm phải được bàn giao cụ thể cho người phụ trách vận chuyển theo Mục 2.3.3.5 QCVN 18: 2026/BCA.

Đối với việc lưu trữ nội bộ, Mục 2.3.4.1 QCVN 18: 2026/BCA quy định đơn vị được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận phải có phòng Lưu trữ mẫu sinh phẩm chuyên biệt để lưu trữ và điều phối mẫu bảo mật, an toàn. Phòng thử nghiệm khi nhận mẫu điều phối phải bố trí một người chuyên trách nhận mẫu theo Mục 2.3.4.2 QCVN 18: 2026/BCA.

Mẫu tiếp nhận phải được ghi chép đầy đủ vào sổ đăng ký mẫu, hồ sơ công việc hoặc hệ thống máy tính với các trường thông tin: tên mẫu, mã định danh, số lượng, trạng thái, nơi gửi, nơi nhận, thời gian tiếp nhận (theo Mục 2.3.4.2 QCVN 18: 2026/BCA). Mọi sai lệch hoặc điều kiện bất thường so với mô tả ban đầu đều phải ghi nhận cụ thể theo Mục 2.3.4.3 QCVN 18: 2026/BCA.

Ai bị ảnh hưởng và danh sách việc cần thực hiện

Theo Thông tư 183/2026/TT-BCA, hai nhóm đối tượng chính chịu tác động trực tiếp bao gồm:

  • Công dân có nhu cầu tích hợp dữ liệu sinh trắc học ADN: Cần chuẩn bị phối hợp thu thập bổ sung dấu vân tay, chụp ảnh khuôn mặt và xác thực thông tin dân cư tại chỗ cùng lúc với việc lấy mẫu máu, niêm mạc miệng hoặc lông-tóc còn gốc.
  • Các đơn vị phân tích, phòng thử nghiệm, xét nghiệm ADN:
    • Phải rà soát và thiết lập hệ thống thu mẫu tương thích với giải pháp xác thực của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (theo Mục 2.3.2).
    • Đầu tư vật tư tiêu hao đạt chuẩn DNA/RNA free, hóa chất chuẩn ISO 18385 hoặc FUO, thiết lập quy trình đánh giá mẫu đối chứng dương và đối chứng âm (theo Mục 2.2.6.1, Mục 2.2.6.2, Mục 2.2.6.3).
    • Bố trí phòng Lưu trữ mẫu sinh phẩm riêng biệt và phân công nhân sự chuyên trách tiếp nhận mẫu (theo Mục 2.3.4.1, Mục 2.3.4.2).
    • Thiết lập hồ sơ quản lý xuất nhập kho theo quy tắc Nhập trước – Xuất trước (theo Mục 2.2.6.4).

    Tình huống minh họa quy trình tiếp nhận và quản lý mẫu

    Giả định một đơn vị phân tích nhận đợt mẫu mới phục vụ nhận dạng cá thể người theo tiêu chuẩn QCVN 18: 2026/BCA:

    Bước đầu, đơn vị chỉ nhận các loại mẫu nằm trong danh mục cho phép gồm mẫu máu, mẫu niêm mạc miệng thu bằng dụng cụ chuyên dụng, hoặc mẫu lông-tóc còn nguyên bao gốc theo Mục 2.3.1. Quá trình lấy mẫu gắn kèm bước lấy vân tay, nhận diện khuôn mặt và tra cứu dữ liệu dân cư, sau đó mã hóa trực tiếp trên phần mềm theo Mục 2.3.2.

    Khi mẫu vận chuyển đến nơi, người chuyên trách nhận mẫu của phòng thử nghiệm kiểm tra tính nguyên vẹn bên ngoài bao bì theo Mục 2.3.3.3 và nhập đầy đủ thông tin: tên mẫu, mã định danh, số lượng, trạng thái, nơi gửi, nơi nhận, thời gian nhận vào sổ đăng ký hoặc hệ thống quản lý theo Mục 2.3.4.2. Toàn bộ vật tư nhựa dùng phân tích đợt mẫu này phải bảo đảm dán nhãn tối thiểu DNA/RNA free theo Mục 2.2.6.2.

    Câu hỏi thường gặp

    Mẫu tóc rụng không còn chân tóc có được chấp nhận phân tích không?

    Không. Căn cứ theo Mục 2.3.1 QCVN 18: 2026/BCA, mẫu lông - tóc bắt buộc phải còn bao gốc mới đáp ứng điều kiện loại mẫu xét nghiệm được phép sử dụng.

    Vật tư đồ nhựa sử dụng một lần trong xét nghiệm cần nhãn chất lượng gì?

    Theo Mục 2.2.6.2 QCVN 18: 2026/BCA, vật tư tiêu hao đồ nhựa dùng một lần tối thiểu phải có nhãn chất lượng "DNA/RNA free". Tùy từng công đoạn, có thể yêu cầu thêm các nhãn "Steriled", "PCR grade" hoặc "DNase free".

    Hóa chất xét nghiệm ADN có bắt buộc nhãn ISO 18385 không?

    Theo Mục 2.2.6.1 QCVN 18: 2026/BCA, quy chuẩn khuyến nghị nên sử dụng hóa chất có nhãn chứng nhận ISO 18385 hoặc nhãn FUO (Forensic Use Only) dành riêng cho giám định pháp lý.

    Đơn vị nào xây dựng giải pháp xác thực thu mẫu?

    Theo Mục 2.3.2 QCVN 18: 2026/BCA, giải pháp xác thực gồm vân tay, khuôn mặt và thông tin dân cư do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thuộc Bộ Công an xây dựng.

    Trách nhiệm tổ chức thi hành và hướng xử lý tiếp theo

    Theo Điều 3 Thông tư 183/2026/TT-BCA, Cục trưởng Cục Công nghiệp an ninh chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện. Thủ trưởng các đơn vị thuộc cơ quan Bộ, Giám đốc Công an tỉnh, thành phố và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành văn bản này.

    Từ nay đến mốc ngày 30/4/2027, các cơ quan thu mẫu và đơn vị xét nghiệm cần chủ động rà soát cơ sở vật chất, hệ thống kho bãi lưu trữ, quy trình bảo quản hóa chất và chuẩn bị sẵn hạ tầng kết nối với giải pháp xác thực của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội nhằm đảm bảo quy trình vận hành đồng bộ khi quy chuẩn chính thức có hiệu lực.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm