Xử lý trách nhiệm cán bộ chậm thi hành bản án hành chính tại Hà Nội
Theo Quyết định 6093/QĐ-UBND, Đoàn kiểm tra liên ngành xem xét và làm rõ trách nhiệm đối với trường hợp chậm thi hành hoặc không thi hành bản án của Tòa án.
Mục lục nội dungThu gọn
Vấn đề chấp hành pháp luật tố tụng hành chính đang bước vào giai đoạn siết chặt kỷ cương khi cơ quan quản lý thành phố đẩy mạnh công tác kiểm tra công vụ đối với các địa phương cơ sở. Đối với các cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp khởi kiện hành chính, việc bản án có hiệu lực pháp luật nhưng bị trì hoãn tổ chức thi hành trên thực tế luôn gây ra nhiều thiệt hại trực tiếp. Trước thực trạng này, việc làm rõ nguyên nhân, xác định sai phạm và tiến hành chậm thi hành bản án hành chính đang được hiện thực hóa thông qua các đợt kiểm tra quy mô trên địa bàn Thủ đô.
Phạm vi và đối tượng áp dụng việc kiểm tra công tác thi hành án
Công tác kiểm tra công vụ đối với việc chấp hành án hành chính được xác định rõ tại địa bàn các đơn vị hành chính cấp cơ sở. Căn cứ theo khoản 1 Điều 1, phạm vi kiểm tra tập trung vào công tác thi hành án hành chính đối với Ủy ban nhân dân các xã, phường gồm: Hà Đông, Dương Nội, Đại Mỗ, Mê Linh, Phúc Thịnh. Danh mục vụ việc cụ thể được đối chiếu trực tiếp theo danh sách bản án, quyết định thuộc phạm vi kiểm tra kèm theo Kế hoạch số 382/KH-UBND ngày 30 tháng 9 năm 2026 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố.
Thời điểm thực hiện hoạt động kiểm tra được ấn định cụ thể theo khoản 2 Điều 1 là vào Quý IV năm 2026. Thời gian này trùng khớp với giai đoạn cao điểm đánh giá công tác quản lý nhà nước cuối năm, buộc các đơn vị được kiểm tra phải chủ động rà soát hồ sơ, không để kéo dài tình trạng chậm trễ.
Chi tiết 4 nhóm nội dung kiểm tra trọng tâm
Quy trình xem xét trách nhiệm đối với hoạt động thi hành án hành chính không thực hiện dàn trải mà tập trung vào các tiêu chí kiểm tra cụ thể. Theo Điều 2, nội dung kiểm tra bao quát toàn bộ tiến trình giải quyết từng vụ án trên thực tế, bao gồm:
| Nhóm nội dung kiểm tra | Căn cứ quy định | Nội dung chi tiết được kiểm tra |
|---|---|---|
| Kết quả thi hành thực tế | Theo khoản 1 Điều 2 | Kiểm tra kết quả tổ chức thi hành đối với từng bản án, quyết định của Tòa án thuộc phạm vi kiểm tra. |
| Đánh giá các bản án chưa thi hành xong | Theo khoản 2 Điều 2 | Nội dung đã thi hành; nội dung còn phải thi hành; khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân; cơ quan, đơn vị chủ trì, cơ quan phối hợp; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; giải pháp, tiến độ và thời hạn dự kiến thi hành xong. |
| Xử lý trách nhiệm cán bộ, người đứng đầu | Theo khoản 3 Điều 2 | Việc thực hiện trách nhiệm của UBND, Chủ tịch UBND, người đứng đầu cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong thi hành án hành chính; việc xem xét, xử lý trách nhiệm đối với trường hợp chậm thi hành, không thi hành hoặc thi hành không đầy đủ, không đúng bản án, quyết định của Tòa án theo thẩm quyền. |
| Chấp hành chế độ thông tin, báo cáo | Theo khoản 4 Điều 2 | Việc thực hiện chế độ báo cáo, thống kê và việc thực hiện các kiến nghị, yêu cầu, văn bản đôn đốc của cơ quan có thẩm quyền về thi hành án hành chính. |
Tại nhóm nội dung thứ hai, đối với các trường hợp bản án chưa được thi hành dứt điểm, cơ quan kiểm tra sẽ bóc tách rành mạch phần việc đã hoàn thành và phần nghĩa vụ còn tồn đọng. Việc xác định nguyên nhân vướng mắc phải đi kèm phân định rõ vai trò của đơn vị chủ trì lẫn đơn vị phối hợp, tuyệt đối không chấp nhận các giải trình mang tính né tránh.
Quy trình xem xét và xử lý trách nhiệm đối với trường hợp chậm thi hành bản án hành chính
Đối với hành vi chậm trễ, không thi hành hoặc thi hành không đúng nội dung phán quyết của Tòa án, quy trình quy trách nhiệm được thực hiện chặt chẽ từ khâu rà soát thực tế cho đến khâu tham mưu quyết định xử lý.
Căn cứ theo khoản 3 Điều 2, trọng tâm giám sát đặt vào:
việc xem xét, xử lý trách nhiệm đối với trường hợp chậm thi hành, không thi hành hoặc thi hành không đầy đủ, không đúng bản án, quyết định của Tòa án theo thẩm quyền.
Về cơ chế thực hiện, theo khoản 1 Điều 5, Đoàn kiểm tra được quyền sử dụng con dấu của Sở Tư pháp để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Đồng thời, theo khoản 2 Điều 5:
Trưởng Đoàn kiểm tra tổ chức thực hiện việc kiểm tra, tổng hợp kết quả, báo cáo Chủ tịch UBND Thành phố; trên cơ sở kết quả kiểm tra, tham mưu Chủ tịch UBND Thành phố xem xét, ban hành Kết luận kiểm tra theo quy định.
Quy trình này bảo đảm các sai phạm phát hiện tại cơ sở được phản ánh trung thực lên cấp có thẩm quyền quản lý cao nhất của địa phương, tạo căn cứ để áp dụng biện pháp kỷ luật hoặc xử lý theo quy định pháp luật.
Nghĩa vụ và trách nhiệm giải trình của đơn vị được kiểm tra
Các địa phương thuộc phạm vi kiểm tra phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về mặt thủ tục và thời hạn giải trình. Theo Điều 6, đơn vị được kiểm tra có quyền và trách nhiệm cụ thể như sau:
- Được nhận Kế hoạch, Quyết định kiểm tra và các yêu cầu của Đoàn kiểm tra theo quy định (theo khoản 1 Điều 6).
- Xây dựng báo cáo theo Đề cương và các Phụ lục kèm theo; cung cấp đầy đủ, kịp thời hồ sơ, tài liệu và giải trình các nội dung có liên quan theo yêu cầu của Đoàn kiểm tra (theo khoản 2 Điều 6).
- Phân công lãnh đạo UBND xã, phường trực tiếp làm việc với Đoàn kiểm tra; phân công cán bộ đầu mối và tạo điều kiện để Đoàn kiểm tra thực hiện nhiệm vụ (theo khoản 3 Điều 6).
- Đối với từng bản án, quyết định chưa thi hành xong, xác định rõ nội dung còn phải thi hành, nguyên nhân, giải pháp, cơ quan phối hợp, người chịu trách nhiệm và lộ trình, tiến độ, thời hạn dự kiến thi hành xong. Trường hợp việc thi hành phụ thuộc vào cơ quan, tổ chức khác, phải kiến nghị rõ nội dung và trách nhiệm phối hợp của từng cơ quan, tổ chức (theo khoản 4 Điều 6).
Quy định tại khoản 4 Điều 6 loại bỏ tình trạng đùn đẩy trách nhiệm sang các cơ quan khác khi chưa xác định cụ thể nội dung phối hợp, buộc đơn vị cơ sở phải lập tiến độ chi tiết bằng văn bản.
Hệ quả pháp lý và việc khắc phục sau kiểm tra
Sau khi kết thúc quá trình làm việc thực địa, trách nhiệm khắc phục hậu quả là bắt buộc. Căn cứ theo khoản 5 Điều 6, đơn vị được kiểm tra phải:
Thực hiện Kết luận kiểm tra; tổ chức khắc phục các tồn tại, hạn chế và thực hiện đầy đủ các kiến nghị, yêu cầu thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của mình được nêu trong Kết luận kiểm tra.
Việc chấp hành sau kiểm tra tiếp tục được đặt dưới sự giám sát thường xuyên. Theo khoản 6 Điều 6, đơn vị phải báo cáo kết quả thực hiện Kết luận kiểm tra theo thời hạn quy định trong Kết luận kiểm tra hoặc khi có yêu cầu của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố. Nếu có hành vi cố tình chây ì, theo khoản 7 Điều 6, đơn vị phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố về việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các yêu cầu, kiến nghị thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của mình được xác định tại Kết luận kiểm tra.
Tình huống minh họa từ dữ liệu kiểm tra thực tế
Để hiểu rõ cách thức vận hành cơ chế kiểm tra, có thể xem xét một tình huống giả định dựa trên đúng các căn cứ kỹ thuật được quy định trong văn bản:
Tại Ủy ban nhân dân phường Dương Nội (thuộc danh mục kiểm tra theo khoản 1 Điều 1), tồn tại một bản án hành chính của Tòa án thuộc danh sách ban hành kèm Kế hoạch số 382/KH-UBND ngày 30 tháng 9 năm 2026 nhưng đến Quý IV năm 2026 vẫn chưa thi hành xong.
Theo khoản 2 Điều 2 và khoản 4 Điều 6, Ủy ban nhân dân phường Dương Nội không thể chỉ báo cáo chung là bản án chưa xong. Lãnh đạo đơn vị phải trực tiếp báo cáo cụ thể: phần việc nào đã hoàn thành, phần việc nào còn phải thi hành, lý do chậm trễ do đâu, phân định rõ ai là người chịu trách nhiệm cá nhân, đồng thời chỉ rõ cơ quan phối hợp nếu việc thi hành phụ thuộc vào cơ quan khác. Toàn bộ nội dung này được lập thành văn bản báo cáo theo Đề cương, kèm lộ trình và thời hạn dự kiến giải quyết dứt điểm.
Đoàn kiểm tra sẽ sử dụng con dấu của Sở Tư pháp theo khoản 1 Điều 5 để tiến hành xác minh tính xác thực của các giải trình này, tổng hợp để Trưởng Đoàn kiểm tra tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành Kết luận kiểm tra theo khoản 2 Điều 5.
Nhóm đối tượng chịu tác động và các công việc cần triển khai ngay
Các chủ thể tham gia vào quy trình thi hành án hành chính cần chủ động thực hiện ngay các công việc chuyên môn tương ứng:
- Đối với Ủy ban nhân dân các xã, phường (Hà Đông, Dương Nội, Đại Mỗ, Mê Linh, Phúc Thịnh): Chủ động rà soát ngay danh sách các bản án thuộc phạm vi áp dụng; chuẩn bị báo cáo theo Đề cương; bố trí lãnh đạo làm việc trực tiếp; hoàn thiện hồ sơ chứng minh tiến độ và giải pháp khắc phục đối với từng vụ việc chưa thi hành xong theo đúng quy định tại Điều 6.
- Đối với Đoàn kiểm tra và cơ quan tư pháp: Triển khai quy trình kiểm tra theo đúng thẩm quyền; sử dụng con dấu Sở Tư pháp theo quy định; thực hiện rà soát khách quan, tổng hợp báo cáo và tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành kết luận theo khoản 2 Điều 5.
- Đối với cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có quyền lợi liên quan: Tiếp tục theo dõi việc thực hiện kết luận kiểm tra của cơ quan hành chính; phối hợp cung cấp thông tin về tình trạng thi hành án khi được cơ quan chức năng yêu cầu; giám sát việc khắc phục tồn tại theo khoản 5 Điều 6.
Câu hỏi thường gặp
Đoàn kiểm tra sử dụng con dấu của cơ quan nào khi thực hiện nhiệm vụ?
Theo khoản 1 Điều 5, Đoàn kiểm tra sử dụng con dấu của Sở Tư pháp để thực hiện các nhiệm vụ được giao.
Ai là người có thẩm quyền ban hành Kết luận kiểm tra công tác thi hành án hành chính?
Theo khoản 2 Điều 5, Trưởng Đoàn kiểm tra tổng hợp kết quả, báo cáo và tham mưu để Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, ban hành Kết luận kiểm tra theo quy định.
Đơn vị được kiểm tra phải báo cáo kết quả thực hiện Kết luận kiểm tra theo thời hạn nào?
Theo khoản 6 Điều 6, đơn vị được kiểm tra có trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện theo thời hạn quy định trong Kết luận kiểm tra hoặc khi có yêu cầu của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố.
Khi bản án chưa thi hành xong do phụ thuộc vào cơ quan khác thì đơn vị xử lý thế nào?
Theo khoản 4 Điều 6, trường hợp việc thi hành phụ thuộc vào cơ quan, tổ chức khác, đơn vị được kiểm tra phải kiến nghị rõ nội dung và trách nhiệm phối hợp của từng cơ quan, tổ chức trong báo cáo của mình.
Khuyến nghị về tuân thủ và tổ chức thực hiện
Việc tăng cường kiểm tra, làm rõ trách nhiệm đối với việc chậm thi hành án hành chính thể hiện sự quyết liệt trong công tác quản trị công vụ. Đối với các cơ quan hành chính cấp xã, phường, việc chấp hành nghiêm túc các bản án của Tòa án là nghĩa vụ bắt buộc, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan.
Các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan cần chủ động kiểm tra hiệu lực văn bản, đối chiếu trực tiếp với các nội dung quy định tại văn bản gốc và tham khảo ý kiến chuyên môn từ cơ quan tư pháp khi gặp khó khăn, vướng mắc trong thực tế, nhằm bảo đảm mọi bản án đã có hiệu lực pháp luật đều được thi hành đầy đủ, đúng hạn.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức