Quyết định 98/2007/QĐ-TTg
Thủ tướng Chính phủ
Quyết định 98/2007/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam, khắc phục tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
Cần đối chiếu hiệu lực: Ngày hiệu lực theo nguồn là 08/08/2007. Góc Luật chưa đối chiếu các văn bản sửa đổi, thay thế; hãy kiểm tra nguồn chính thức trước khi áp dụng.
Tổng quan
- Số hiệu
- 98/2007/QĐ-TTg
- Loại văn bản
- Quyết định
- Cơ quan ban hành
- Thủ tướng Chính phủ
- Ngày ban hành
- 04/07/2007
- Ngày hiệu lực theo nguồn
- 08/08/2007
- Tình trạng
- Đã có hiệu lực theo nguồn
- Lĩnh vực
- Chưa xác minh
- Người ký
- Nguyễn Tấn Dũng
Chưa tải được tệp gốc đã kiểm tra; bạn vẫn có thể xem thông tin và mở nguồn phát hành. Nguồn: dulieuphapluat.vn (không phải cổng chính thức).
Phân tích văn bản
Quyết định 98/2007/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam và khắc phục tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế. Văn bản áp dụng đối với Ngân hàng Nhà nước, các Bộ ngành liên quan, chính quyền địa phương, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và cá nhân. Quyết định có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo (ngày 08/08/2007).
Vì sao đáng chú ý: Quyết định phê duyệt đề án vĩ mô điều chỉnh căn bản chính sách ngoại hối, cơ chế tỷ giá và nguyên tắc thanh toán trong toàn bộ nền kinh tế quốc gia.
Vấn đề chính
- Bãi bỏ thủ tục giấy phép mua và chuyển ngoại tệ cho mục đích cá nhân
Xóa bỏ giấy phép mua, chuyển, mang ngoại tệ của cá nhân ra nước ngoài đối với mục đích học tập, du lịch, chữa bệnh từ năm 2007. Bãi bỏ hạn mức tuyệt đối trên một số khoản chuyển tiền vãng lai và thoái hối của người không cư trú. Cá nhân tiếp cận ngoại tệ phục vụ nhu cầu vãng lai hợp pháp thuận tiện hơn mà không bị rào cản giấy phép. (Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c)
- Nới lỏng kiểm soát các giao dịch vốn và vay nợ nước ngoài
Bãi bỏ quy định doanh nghiệp nhà nước vay nước ngoài phải có ý kiến trước của Ngân hàng Nhà nước từ năm 2007. Cho phép cá nhân là người cư trú được vay trả nợ nước ngoài, đồng thời xem xét cho doanh nghiệp đầu tư gián tiếp ra nước ngoài khi đủ điều kiện. Các rào cản ngoại hối đối với đầu tư trực tiếp của Việt Nam ra nước ngoài cũng được xóa bỏ. (Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c)
- Xóa bỏ chế độ thanh toán trực tiếp bằng ngoại tệ trên lãnh thổ Việt Nam
Quy định nguyên tắc mọi giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam đều phải sử dụng VND, bao gồm cửa hàng miễn thuế, giải thưởng, thuế, phí và lệ phí. Xóa bỏ chế độ thanh toán trực tiếp bằng ngoại tệ và bãi bỏ giấy phép lập bàn thu đổi ngoại tệ để chuyển sang cơ chế kinh doanh có điều kiện. Việc niêm yết, định giá và thanh toán bằng ngoại tệ bị loại bỏ dần. (Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c, Điểm đ)
- Thu hẹp đối tượng vay ngoại tệ và chuyển sang quan hệ mua bán
Quy định thu hẹp đối tượng được phép vay vốn bằng ngoại tệ từ năm 2007, chỉ giải quyết cho vay phục vụ mục đích xuất khẩu. Áp dụng các giải pháp kinh tế chuyển dịch quan hệ huy động - cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng sang quan hệ mua - bán ngoại tệ. Doanh nghiệp phục vụ thị trường nội địa không còn được tiếp cận vốn vay ngoại tệ lãi suất thấp. (Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c)
- Điều hành tỷ giá linh hoạt và phát triển công cụ phái sinh ngoại hối
Áp dụng cơ chế tỷ giá linh hoạt theo rổ tiền tệ và triển khai 5 bước gồm tự do hóa chuyển đổi ngoại tệ mạnh, tự do hóa điểm kỳ hạn, mở rộng nghiệp vụ quyền chọn, nới biên độ giao ngay và thả nổi phí quyền chọn. Cho phép tổ chức, cá nhân tham gia thị trường thuận lợi để phòng ngừa rủi ro biến động giá. (Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm b)
- Kiểm tra, xử lý vi phạm kinh doanh và thanh toán ngoại tệ trái phép
Bộ Công an phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và cơ quan quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, xử phạt các hành vi định giá, niêm yết, thanh toán và kinh doanh ngoại tệ trái phép. Tăng cường chống buôn lậu ngoại tệ và hàng hóa qua biên giới từ năm 2007 nhằm triệt tiêu thị trường ngoại tệ tự do. (Phần 3 Mục II Khoản 5)
Ai chịu ảnh hưởng
- Cá nhân có nhu cầu sử dụng ngoại tệ hợp pháp (du học, chữa bệnh, du lịch)tích cựcCao (4/5)
Được xóa bỏ thủ tục xin cấp giấy phép mua, mang và chuyển ngoại tệ ra nước ngoài, giảm bớt thủ tục hành chính phiền hà.
- Doanh nghiệp xuất nhập khẩutích cựcCao (4/5)
Vẫn được ưu tiên vay vốn ngoại tệ, được tạo điều kiện sử dụng VND trong thanh toán quốc tế và sử dụng các công cụ phái sinh phòng ngừa rủi ro tỷ giá.
- Tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mạihỗn hợpCao (4/5)
Được nới rộng các nghiệp vụ tỷ giá và phái sinh, xóa giấy phép kiều hối, nhưng phải thay đổi toàn bộ mô hình từ cho vay ngoại tệ sang mua bán ngoại tệ và giảm tỷ lệ FCD/M2.
- Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh phục vụ thị trường nội địatiêu cựcTrung bình (3/5)
Bị cắt giảm quyền tiếp cận nguồn vốn vay bằng ngoại tệ vốn có lãi suất thấp hơn VND, buộc phải vay bằng đồng nội tệ.
- Cơ quan công an, quản lý thị trường và Ngân hàng Nhà nướctrung tínhTrung bình (3/5)
Phải tăng cường nhân lực kiểm tra, giám sát, xử phạt các hoạt động niêm yết, định giá, buôn lậu và giao dịch ngoại tệ trái phép.
Mốc thời gian
- Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định 98/2007/QĐ-TTg phê duyệt Đề án.
- Quyết định 98/2007/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành.
- Tổ chức sơ kết tình hình thực hiện Đề án trên toàn quốc.
- Tổ chức tổng kết toàn diện việc thực hiện Đề án.
Câu hỏi liên quan
Cá nhân có cần xin giấy phép Ngân hàng Nhà nước khi mua ngoại tệ đi du học, chữa bệnh không?
Không. Đề án quy định xóa bỏ giấy phép mua, chuyển, mang ngoại tệ của cá nhân ra nước ngoài cho các mục đích học tập, du lịch, chữa bệnh từ năm 2007.
Căn cứ: Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c
Doanh nghiệp nào được phép vay vốn bằng ngoại tệ tại ngân hàng trong nước?
Kể từ năm 2007, đối tượng được phép vay ngoại tệ bị thu hẹp, các tổ chức tín dụng chỉ được cho vay ngoại tệ đối với các nhu cầu phục vụ xuất khẩu.
Căn cứ: Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c
Doanh nghiệp nhà nước đi vay nợ nước ngoài có phải xin ý kiến trước của Ngân hàng Nhà nước?
Không. Quy định yêu cầu doanh nghiệp nhà nước vay nước ngoài phải có ý kiến trước của Ngân hàng Nhà nước chính thức bị xóa bỏ từ năm 2007.
Căn cứ: Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm c
Các cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam có được phép thu tiền bằng ngoại tệ không?
Không. Đề án định hướng thực hiện nguyên tắc mọi giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam đều sử dụng VND, bao gồm cả các cửa hàng miễn thuế.
Căn cứ: Phần 3 Mục II Khoản 1 Điểm đ
Phân tích do AI hỗ trợ từ toàn văn văn bản, cập nhật 14/11/2026. Nội dung chỉ để tham khảo, cần đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.
Bản gốc và đối chiếu nguồn
Chưa tải được tệp gốc đã kiểm tra; bạn vẫn có thể xem thông tin và mở nguồn phát hành. Nguồn: dulieuphapluat.vn (không phải cổng chính thức).
Góc Luật cập nhật hồ sơ lúc 15:53 14/11/2026. Đây là thời điểm hệ thống ghi nhận, không phải ngày ban hành hay ngày hiệu lực.
Dữ liệu thu thập tại nguồn
Quyết định 98/2007/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam, khắc phục tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Số hiệu: 98/2007/QĐ-TTg Cơ quan: Thủ tướng Chính phủ | THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ****** | CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc******** | | --- | --- | | Số: 98/2007/QĐ-TTg | Hà Nội, ngày 04 tháng 07 năm 2007 | QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC PHÊ DUYỆT ĐỀ ÁN NÂNG CAO TÍNH CHUYỂN ĐỔI CỦA ĐỒNG TIỀN VIỆT NAM, KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG ĐÔ LA HOÁ TRONG NỀN KINH TẾ THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ Căn cứ Luật Tổ chức Chính phủ ngày 25 tháng 12 năm 2001; Căn cứ Mục III, phần B.6 Nghị quyết số 01/2005/NQ-CP ngày 14 tháng 01 năm 2005 của Chính phủ về một số giải pháp chủ yếu chỉ đạo thực hiện kế hoạch kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2005; Xét đề nghị của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại tờ trình số 50/TTr-NHNN ngày 14 tháng 5 năm 2007, QUYẾT ĐỊNH : Điều 1. Phê duyệt Đề án nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam, khắc phục tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế kèm theo Quyết định này. Điều 2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Thương mại, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các Bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai Đề án để thực hiện nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam, khắc phục tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế; hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và tổng hợp tình hình thực hiện theo định kỳ hàng năm báo cáo Thủ tướng Chính phủ; tổ chức sơ kết tình hình thực hiện vào cuối năm 2008 và tổng kết việc thực hiện Đề án vào năm 2010. Điều 3. Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Điều 4. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm thi hành Quyết định này./. | Nơi nhận: -Ban Bí thư Trung ương Đảng; - Thủ tướng, các Phó Thủ tướng Chính phủ; - Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc CP; - Văn phòng BCĐTW về phòng, chống tham nhũng; - HĐND, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; - Văn phòng Trung ương và các Ban của Đảng; - Văn phòng Chủ tịch nước; - Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; - Văn phòng Quốc hội; - Toà án nhân dân tối cao; - Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; - Kiểm toán Nhà nước; - UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; - Cơ quan Trung ương của các đoàn thể; - VPCP: BTCN, các PCN, Website Chính phủ, Ban Điều hành 112, Người phát ngôn của Thủ tướng Chính phủ, các Vụ, Cục, đơn vị trực thuộc, Công báo; - Lưu: Văn thư, KTTH (5b). | THỦ TƯỚNG Nguyễn Tấn Dũng | | --- | --- | ĐỀ ÁN NÂNG CAO TÍNH CHUYỂN ĐỔI CỦA ĐỒNG TIỀN VIỆT NAM, KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG ĐÔ LA HOÁ TRONG NỀN KINH TẾ (Ban hành kèm theo Quyết định số 98/2007/QĐ-TTg ngày 04 tháng 7 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ ) Phần 1: TỔNG QUAN VỀ TÍNH CHUYỂN ĐỔI CỦA ĐỒNG TIỀN VÀ HIỆN TƯỢNG ĐÔ LA HOÁ I. TÍNH CHUYỂN ĐỔI CỦA ĐỒNG TIỀN 1. Tính chuyển đổi của đồng tiền Quá trình phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hoá dẫn đến sự ra đời của tiền tệ. Khi hàng hoá được trao đổi ở phạm vi quốc tế thì xuất hiện nhu cầu trao đổi các đồng tiền với nhau. Tiền tệ có ba chức năng là: dự trữ giá trị, phương tiện thanh toán và đơn vị tính toán. Trên thị trường quốc tế, các đồng tiền được trao đổi, mua bán với nhau tuỳ theo nhu cầu phát sinh từ mục đích thanh toán hoặc đầu tư. Đồng tiền có tính chuyển đổi cao được thị trường quốc tế sử dụng cả ba chức năng. Người ta sử dụng làm phương tiện thanh toán theo tập quán quốc tế những đồng tiền mạnh có tính lịch sử do uy tín, vị thế của nền kinh tế. Các đồng tiền đó cũng được sử dụng như các tài sản tài chính và là đơn vị tính toán trên thị trường quốc tế. Như vậy, đồng tiền có tính chuyển đổi cao có đặc điểm là được chấp nhận một cách rộng rãi trong các giao dịch về thanh toán và tiền tệ ở trong nước và quốc tế. Đặc điểm này mang yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, đó là đồng tiền mạnh, có uy tín, được thị trường tin tưởng chấp nhận. Về chủ quan, đó là ý chí của Nhà nước, thông qua quy định về quản lý ngoại hối cho phép dùng đồng nội tệ mua ngoại tệ trong các giao dịch được phép, hoặc được mang ra và chuyển đổi ở thị trường quốc tế. 2. Đánh giá tính chuyển đổi của đồng tiền Tính chuyển đổi của đồng tiền được đánh giá qua tính chuyển đổi trong nước và tính chuyển đổi quốc tế. Tính chuyển đổi trong nước của đồng tiền thể hiện qua việc được ưa thích sử dụng và dễ dàng mua được ngoại tệ với mức giá thị trường. Điều này một mặt phụ thuộc sự ổn định về giá trị và sự thuận tiện khi sử dụng của đồng tiền, mặt khác phụ thuộc vào việc được phép chuyển đổi ra ngoại tệ trong các giao dịch vãng lai, giao dịch vốn và khả năng đáp ứng ngoại tệ của hệ thống ngân hàng. Tính chuyển đổi quốc tế của đồng tiền thể hiện ở mức độ phổ biến được sử dụng làm phương tiện trong các giao dịch thương mại, tài chính quốc tế. Tính chuyển đổi quốc tế là cấp độ cao, chỉ có một số ít đồng tiền mạnh như Đô la Mỹ, Bảng Anh, EURO... đạt được (còn gọi là các đồng tiền tự do chuyển đổi). Đa số các đồng tiền còn lại có tính chuyển đổi thấp hơn, ở mức độ chuyển đổi trong nước. Vì thế, đánh giá tính chuyển đổi của đồng tiền của các nước đang phát triển chủ yếu dựa vào việc đánh giá tính chuyển đổi trong nước. Với các nước này, uy tín, vị thế của đồng nội tệ có thể đánh giá qua chỉ số lạm phát, mức độ đô la hóa nền kinh tế, sự phát triển của các thị trường tài chính, trình độ của hệ thống ngân hàng, mức độ thông thoáng của chính sách quản lý ngoại hối và sự linh hoạt của tỷ giá hối đoái. Với vai trò là các biện pháp hỗ trợ, bảo vệ đồng bản tệ và cán cân thanh toán quốc tế, chính sách quản lý ngoại hối càng nới lỏng, mức độ tự do hoá đối với giao dịch vãng lai, giao dịch vốn càng cao, khả năng đáp ứng ngoại tệ càng lớn thì chứng tỏ đồng bản tệ càng mạnh và do đó tính chuyển đổi của đồng tiền càng cao. 3. Ý nghĩa của việc nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế hiện nay, việc nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế và quá trình hội nhập quốc tế. Với xu hướng tự do hoá thương mại và đầu tư, đồng tiền có tính chuyển đổi cao sẽ liên kết kinh tế trong nước với quốc tế, hỗ trợ, thúc đẩy kinh tế đối ngoại phát triển, thu hút mạnh mẽ các nguồn vốn nước ngoài, nâng cao khả năng cạnh tranh cũng như tạo vị thế cho quốc gia trên thị trường quốc tế. Đồng tiền có tính chuyển đổi cao cũng sẽ làm giảm hiện tượng đô la hóa, qua đó nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ và chính sách tỷ giá. 4. Các yếu tố nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Các phân tích ở trên cho thấy các yếu tố để nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền bao gồm: - Đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá, dịch vụ. Đây là yếu tố cơ bản, là điều kiện khách quan tạo sức mạnh và niềm tin lâu dài vào đồng nội tệ. - Các chính sách về tài chính - tiền tệ phải hướng tới mục tiêu kiểm soát lạm phát và tạo vị thế cho đồng nội tệ. - Chính sách quản lý ngoại hối thông thoáng phù hợp với trình độ phát triển của nền kinh tế, trong đó thực hiện một cơ chế tỷ giá linh hoạt. - Các thị trường tài chính (thị trường tiền tệ, thị trường ngoại hối, thị trường vốn) phải được hình thành, phát triển đồng bộ, hoạt động có hiệu quả. - Hệ thống các định chế tài chính phát triển, thực hiện các giao dịch tiền tệ một cách thuận lợi với chi phí thấp. II. HIỆN TƯỢNG ĐÔ LA HOÁ 1. Khái niệm Khi ngoại tệ được sử dụng rộng rãi trong một quốc gia để thay thế một hay nhiều chức năng của nội tệ thì nền kinh tế đó gọi là bị đô la hóa (ĐLH). 2. Đánh giá mức độ ĐLH Mức độ ĐLH thể hiện qua mức độ sử dụng ngoại tệ để thay thế các chức năng của nội tệ. - ĐLH thay thế tài sản: đánh giá về phương diện này, người ta thường sử dụng tỷ lệ tiền gửi ngoại tệ trên tổng phương tiện thanh toán (FCD/M2). Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), khi tỷ lệ này trên 30% là bị ĐLH trầm trọng. Một số nước trong khu vực châu Á (Thái Lan, Trung Quốc...) được xem là có mức độ ĐLH thấp với tỷ lệ FCD/M2 chỉ từ 1 - 9%. - ĐLH phương tiện thanh toán: là mức độ sử dụng ngoại tệ trong thanh toán. Tuy nhiên, các thanh toán bất hợp pháp bằng ngoại tệ rất khó đánh giá và đây là hiện tượng khá phổ biến đối với những nền kinh tế tiền mặt như Việt Nam. - ĐLH định giá, niêm yết giá: đó là việc niêm yết, quảng cáo và định giá bằng ngoại tệ. ĐLH về phương diện này thường là bất hợp pháp nên cũng khó xác định, nhưng đây lại là vấn đề cơ bản của hiện tượng ĐLH. 3. Nguyên nhân của hiện tượng ĐLH Các nghiên cứu cho thấy nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng ĐLH là sự yếu kém của nền kinh tế, lạm phát cao dẫn đến sự mất giá liên tục làm giảm niềm tin vào đồng nội tệ. Nguyên nhân thứ hai là lợi ích kinh tế thấp và sự bất tiện khi sử dụng đồng nội tệ (về mệnh giá, về hệ thống thanh toán, về khả năng chuyển đổi ra ngoại tệ...). Tuy nhiên, các phân tích cũng đã chỉ ra nguyên nhân thứ ba không kém phần quan trọng, nó không trực tiếp gây ra hiện tượng ĐLH nhưng lại làm trầm trọng thêm hiện tượng này, đó là các chính sách tạo điều kiện cho ĐLH gia tăng (như huy động, cho vay, thu thuế, thanh toán... bằng ngoại tệ). 4. Ảnh hưởng của hiện tượng ĐLH a) Tích cực: Trong những điều kiện cụ thể, ĐLH có thể phát huy những mặt tích cực như tăng cung ngoại tệ, giảm áp lực lạm phát hoặc làm chỗ dựa cho nền kinh tế khi đồng bản tệ quá suy yếu, thể hiện qua các nội dung: - Thúc đẩy phát triển sản xuất hàng hoá theo chiều sâu và thúc đẩy chu chuyển hàng hoá quốc tế: khi được định giá bằng ngoại tệ, hàng hoá và dịch vụ trong nước phải đạt tới chất lượng và giá cả cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đặc biệt đối với những nền kinh tế mở. Do không còn rủi ro tỷ giá, các nhà sản suất trong nước có thể xác định được chính xác hiệu quả kinh doanh khi xuất khẩu hàng hoá và hội nhập nhanh chóng vào nền kinh tế thế giới. - Giảm chi phí sử dụng vốn: ngoại tệ mạnh và ổn định thường có lãi suất thấp hơn nhiều so với đồng nội tệ yếu. Trong điều kiện tỷ giá tương đối ổn định, việc sử dụng vốn ngoại tệ có thể đem lại hiệu quả tài chính cao. - Là phương tiện hữu hiệu để bảo hộ người dân khi có lạm phát. b) Tiêu cực: Nếu lạm dụng, để kéo dài với mức độ cao thì ĐLH sẽ gây tác hại ở thời kỳ sau, đặc biệt khi đồng nội tệ đã phục hồi và nền kinh tế đang phát triển. Cụ thể, ĐLH làm mất chủ quyền về tiền tệ, làm giảm vị thế độc tôn của đồng bản tệ, làm cho thị trường ngoại hối kém phát triển do các quan hệ vay - trả bằng ngoại tệ lấn át các quan hệ mua bán ngoại tệ. Khi đó, các ngân hàng thương mại (NHTM) khó mua được ngoại tệ để đáp ứng nhu cầu thanh toán và Ngân hàng Trung ương (NHTW) cũng khó tăng được dự trữ ngoại hối. Qua các ảnh hưởng trên, ĐLH còn làm giảm khả năng chuyển đổi của đồng tiền, tạo điều kiện cho buôn lậu phát triển, phá hoại sản xuất trong nước. Nhà nước không những thất thu về thuế mà còn mất cả nguồn thu từ việc phát hành đồng nội tệ. Về dài hạn, ĐLH có những tác động tiêu cực đối với tăng trưởng kinh tế bền vững, đặc biệt trong giai đoạn mở rộng hội nhập kinh tế quốc tế do nó làm giảm chất lượng hoạch định và thực thi chính sách tiền tệ, giảm hiệu quả của chính sách tỷ giá, tạo ra nguy cơ đổ vỡ hệ thống ngân hàng vì NHTW không thực hiện được vai trò “Người cho vay cuối cùng” của mình. 5. Mối quan hệ giữa tăng tính chuyển đổi của đồng tiền và khắc phục tình trạng ĐLH trong nền kinh tế Các nội dung trên cho thấy tăng tính chuyển đổi của đồng tiền và hạn chế hiện tượng ĐLH có mối quan hệ chặt chẽ, hữu cơ với nhau, trong đó vị thế của đồng nội tệ có ý nghĩa quyết định. Hai nội dung này đều phụ thuộc vào sức mạnh của nền kinh tế và ý chí của Nhà nước. Tuy có những đặc thù riêng nhưng có một yếu tố chung, tác động đến cả hai nội dung trên, đó là các chính sách của Nhà nước. Chính vì vậy, với định hướng phát triển kinh tế là trung tâm thì các chính sách vẫn phải có giải pháp để nâng dần khả năng chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam và khắc phục tình trạng ĐLH, coi đó là một yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy kinh tế tăng trưởng bền vững. Trong thực hiện, yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp hài hoà giữa các giải pháp để cùng một lúc đạt cả hai mục tiêu trên. Phần 2: THỰC TRẠNG VỀ TÍNH CHUYỂN ĐỔI CỦA ĐỒNG TIỀN VIỆT NAM VÀ TÌNH TRẠNG ĐÔ LA HOÁ Ở VIỆT NAM Như Phần I đã chỉ ra, việc đánh giá tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam (VND) sẽ chủ yếu dựa trên việc đánh giá tính chuyển đổi ở trong nước thông qua phân tích vị thế của VND, chính sách quản lý ngoại hối và khả năng đáp ứng ngoại tệ của hệ thống ngân hàng. Còn việc đánh giá thực trạng ĐLH sẽ căn cứ mức độ sử dụng ngoại tệ thay thế VND trong cả ba chức năng của tiền tệ. Do đặc thù của cơ chế quản lý và biến động của kinh tế thế giới có ảnh hưởng đến Việt Nam, việc đánh giá tính chuyển đổi của VND và mức độ ĐLH sẽ chia thành ba giai đoạn. Hai giai đoạn đầu chỉ đánh giá có tính chất khái quát để tổng kết, rút kinh nghiệm. Đề án tập trung vào giai đoạn hiện nay vì đây chính là thực trạng cần phân tích sâu, là cơ sở để xác định mục tiêu và đề ra giải pháp. I. GIAI ĐOẠN TRƯỚC KHI MỞ CỬA (1988) Việt Nam thực hiện cơ chế quản lý tập trung bao cấp. Nhà nước nắm độc quyền về ngoại thương, ngoại hối. Quy mô nền kinh tế nhỏ, khả năng cạnh tranh của hàng hoá, dịch vụ rất thấp, kinh tế đối ngoại kém phát triển, hệ thống ngân hàng còn sơ khai. Điều lệ quản lý ngoại hối ban hành kèm theo Nghị định số 102/CP ngày 06 tháng 7 năm 1963 của Chính phủ nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân sở hữu, sử dụng ngoại tệ trong nước (kể cả việc cất trữ, mang theo người), mọi giao dịch trong nước phải thực hiện bằng VND. Việc chuyển đổi VND sang ngoại tệ được thực hiện theo kế hoạch với cơ chế đa tỷ giá (tỷ giá mậu dịch, tỷ giá phi mậu dịch) do Nhà nước công bố. Xuất nhập khẩu và thanh toán quốc tế chủ yếu theo các Hiệp định song biên - đa biên, đồng tiền sử dụng trong quan hệ thanh toán đối ngoại thường là đồng Rúp chuyển nhượng và đồng Nhân dân tệ mậu dịch. Vì vậy, khả năng chuyển đổi của VND rất hạn chế. Về cuối giai đoạn xuất hiện dấu hiệu của khủng hoảng kinh tế, VND suy yếu mạnh sau thất bại của chính sách giá - lương - tiền, lạm phát tới 3 con số và liên tục có các đợt tăng giá vàng. Trong dân cư xuất hiện việc mua vàng, ngoại tệ để tích trữ, đầu cơ giá và sử dụng làm phương tiện thanh toán. Tuy nhiên mức độ ĐLH là không đáng kể do độ mở của nền kinh tế còn rất nhỏ. II. GIAI ĐOẠN BẮT ĐẦU MỞ CỬA ĐẾN TRƯỚC KHỦNG HOÀNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ KHU VỰC (1988 - 1997) 1. Tính chuyển đổi của VND Tính chuyển đổi của VND đã được nâng cao đáng kể so với giai đoạn trước do vị thế của VND được phục hồi, chính sách quản lý ngoại hối có sự nới lỏng hơn và khả năng đáp ứng ngoại tệ được cải thiện một bước. Việt Nam chuyển sang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước dần xoá bỏ chế độ độc quyền ngoại thương, đồng thời ban hành nhiều chính sách để thúc đẩy kinh tế phát triển và mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế. Kinh tế tăng trưởng cao và khá ổn định, trung bình gần 8%/năm, lạm phát được kiểm soát ở mức trên dưới 10%, kinh tế đối ngoại phát triển mạnh ở cả xuất nhập khẩu, đầu tư và vay nợ nước ngoài. Cùng với thắng lợi trong việc kiềm chế lạm phát, sự phát triển của hệ thống ngân hàng hai cấp đã khôi phục dần vị thế của VND. Hình thành Trung tâm giao dịch ngoại tệ và sau đó là Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng. Hệ thống thanh toán bắt đầu phát triển, VND được hỗ trợ bởi các ngân phiếu thanh toán có mệnh giá lớn làm cho việc sử dụng thuận tiện hơn. Trong điều kiện tỷ giá tương đối ổn định, lạm phát đã được kiềm chế nên mức lãi suất cao làm cho VND trở nên khá hấp dẫn. Trong giai đoạn này, Nghị định số 161-HĐBT ngày 18 tháng 10 năm 1988 của Hội đồng Bộ trưởng ban hành Điều lệ quản lý ngoại hối của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được ban hành thay thế Nghị định số 102/CP ngày 06 tháng 7 năm 1963 của Chính phủ về Điều lệ quản lý ngoại hối, tiếp sau đó là một loạt các văn bản như Quyết định, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ để sửa đổi, bổ sung Nghị định 161/HĐBT theo hướng nới lỏng hơn. - Giao dịch vãng lai: tổ chức được mua ngoại tệ để thanh toán nhập khẩu, trả lãi khoản vay nước ngoài hoặc chuyển lợi nhuận về nước của Nhà đầu tư nước ngoài theo tỷ giá giao dịch của Ngân hàng. Kiều hối được khuyến khích chuyển ngoại tệ về, được gửi vào ngân hàng và được rút ra bằng ngoại tệ. Công dân Việt Nam khi có nhu cầu về ngoại tệ để đi công tác, học tập, lao động, du lịch chữa bệnh ở nước ngoài được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) xem xét cấp phép cho mua số ngoại tệ cần thiết. - Giao dịch vốn: tổ chức kinh tế được vay nước ngoài và mua ngoại tệ để trả nợ nước ngoài. Nhà đầu tư nước ngoài được phép mua ngoại tệ trong một số trường hợp đặc biệt (xây dựng hạ tầng hoặc sản xuất hàng thay thế nhập khẩu). Tuy nhiên, còn nhiều hạn chế như: nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện chế độ tự cân đối ngoại tệ, việc tiếp cận ngoại tệ phải có giấy phép của NHNN, vay nợ nước ngoài phải được sự chấp thuận của NHNN, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài không được vay ngoại tệ của ngân hàng. - Khả năng đáp ứng ngoại tệ: khả năng đáp ứng ngoại tệ của Hệ thống Ngân hàng được cải thiện hơn do xuất khẩu tăng và nguồn vốn dài hạn nước ngoài vào nhiều qua vay nợ và đầu tư trực tiếp. Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng bắt đầu phát huy tác dụng. Tỷ giá chính thức vẫn do NHNN công bố nhưng linh hoạt hơn do đã áp dụng biên độ tỷ giá. Về cuối giai đoạn, khi khu vực bị khủng hoảng, vay nợ và đầu tư nước ngoài giảm mạnh thì cung - cầu ngoại tệ mất cân đối nghiêm trọng. Mặt khác, do cơ chế tỷ giá còn thiếu linh hoạt, thị trường ngoại tệ kém phát triển, công cụ thị trường còn hạn chế làm chu chuyển ngoại tệ trong nền kinh tế bị ách tắc, khó mua được ngoại tệ nên các tổ chức kinh tế và ngân hàng cũng có xu hướng đầu cơ, găm giữ ngoại tệ. 2. Mức độ đô la hoá Nhìn chung mức độ ĐLH có xu hướng giảm mạnh. Năm 1991, tỷ lệ FCD/M2 lên đến 41,2%, việc thanh toán bằng ngoại tệ hợp pháp và bất hợp pháp tương đối nhiều, việc định giá bằng ngoại tệ và vàng (kể cả đối với các giao dịch nhỏ) trong dân cư khá phổ biến. Nguyên nhân do ảnh hưởng của lạm phát phi mã giai đoạn trước (đến năm 1991 lạm phát vẫn còn tới 67,5 %). Người dân ưa thích sử dụng ngoại tệ còn do lợi ích thực tế của việc sử dụng trong cất trữ, vận chuyển, thanh toán vì mệnh giá VND quá nhỏ, hệ thống thanh toán lại kém phát triển. Đến giai đoạn 1993 -1996, khi lạm phát chỉ ở mức trên dưới 10%, tỷ giá biến động ít, việc nắm giữ VND đã tỏ ra có lợi hơn nên mức độ ĐLH giảm mạnh, tỷ lệ FCD/M2 năm 1997 còn 22,9%. Đồng thời, Chính phủ cũng bắt đầu hạn chế việc thanh toán bằng ngoại tệ, xoá bỏ các điểm bán hàng thu ngoại tệ, tăng cường các bàn đổi ngoại tệ. Tuy nhiên, thị trường ngoại tệ tự do, yết giá và thanh toán ngoại tệ trong dân cư vẫn chưa kiểm soát được do thói quen và các hoạt động kinh tế ngầm, do sự bất tiện khi sử dụng VND vẫn chưa được giải quyết cơ bản. Nhưng cũng phải nhìn nhận rằng, các hoạt động ngoại hối trái phép tồn tại chủ yếu là do chưa được xử lý một cách kiên quyết. Nguyên nhân là thiếu chế tài, thiếu sự phối hợp của các cơ quan quản lý. Cho đến nay, vấn đề này vẫn là một tồn tại chưa được khắc phục. III. GIAI ĐOẠN TỪ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ KHU VỰC ĐẾN NAY Việc đánh giá khả năng chuyển đổi của VND và mức độ ĐLH trong giai đoạn này được chia thành 2 giai đoạn nhỏ hơn, đó là thời gian nền kinh tế chịu ảnh hưởng của khủng hoảng và thời gian phục hồi, lấy lại đà tăng trưởng. 1. Từ 1998 đến 2001 a) Tính chuyển đổi của VND Vị thế của VND tiếp tục được cải thiện tuy có bị ảnh hưởng của khủng hoảng khu vực. Xét theo quy định về quản lý ngoại hối và cơ chế tỷ giá thì khả năng chuyển đổi của VND có bước nâng cao so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, khả năng đáp ứng ngoại tệ trên thực tế có những hạn chế nhất định do cơ chế tỷ giá vẫn còn thiếu linh hoạt, khó dự đoán, do chu chuyển ngoại tệ trong nền kinh tế còn bị ách tắc. Do khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực, mức tăng GDP của Việt Nam giảm mạnh, trung bình chỉ còn 6%/năm. Năm 1998, lạm phát lên đến 9,2% (so với mứ
Lịch sử cập nhật
Góc Luật ghi nhận hồ sơ từ nguồn.