Thông tin giám sát quỹ tín dụng nhân dân: phương thức gửi và xử lý sai sót

Văn bản hợp nhất 116/2026/VBHN-TT-NHNN ngày 23/10/2026 tập hợp Thông tư 18/2025/TT-NHNN và nội dung sửa đổi tại Thông tư 55/2026/TT-NHNN về hệ thống thông tin phục vụ giám sát quỹ tín dụng nhân dân và tổ chức tài chính vi mô. Theo văn bản hợp nhất, thông tư sửa đổi có hiệu lực từ ngày 26/11/2026; khi áp dụng cần kiểm tra thời điểm và phạm vi hiệu lực từng quy định.

Nhóm thông tin được cung cấp

Theo Điều 3, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành danh mục thông tin, báo cáo cung cấp cho hệ thống thông tin giám sát theo từng thời kỳ. Thông tin do quỹ tín dụng nhân dân và tổ chức tài chính vi mô cung cấp bao gồm các nhóm về nhận diện khách hàng vay, khách hàng gửi tiền, người liên quan của khách hàng vay, hoạt động cho vay, nhân sự, thành viên, biện pháp bảo đảm tiền vay, xử lý nợ xấu nội bảng, thông tin ngoại bảng và báo cáo tài chính.

Ngoài ra, hệ thống tiếp nhận thông tin do các đơn vị Ngân hàng Nhà nước cung cấp và thông tin từ các hệ thống do các đơn vị này quản lý theo Điều 3. Đối tượng áp dụng được liệt kê tại Điều 2, bao gồm quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.

Phương thức gửi và trường hợp gián đoạn

Quỹ tín dụng nhân dân gửi thông tin, báo cáo qua hệ thống thông tin giám sát; tổ chức tài chính vi mô gửi qua hệ thống báo cáo thống kê của Ngân hàng Nhà nước theo hướng dẫn của Cục Công nghệ thông tin.

Nếu hệ thống của quỹ tín dụng nhân dân gặp sự cố làm gián đoạn việc gửi, quỹ thông báo sự cố và gửi thông tin, báo cáo bằng văn bản cho Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực. Văn bản hợp nhất quy định thêm phương thức gửi qua chức năng hệ thống khi quỹ có khả năng xây dựng báo cáo và kết nối mạng. Sau khi khắc phục, quỹ thông báo bằng văn bản và gửi thông tin, báo cáo theo phương thức quy định chậm nhất trong 24 giờ.

Tra soát báo cáo

Đối với quy trình kiểm tra tự động tại khoản 2 Điều 6, hệ thống kiểm tra các quy tắc dữ liệu và gửi thông báo điện tử cho quỹ khi phát hiện sai sót. Trong ba ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo, quỹ kiểm tra, chỉnh sửa và gửi lại thông tin, báo cáo theo yêu cầu. Các trường hợp áp dụng quy trình kiểm duyệt khác cần đối chiếu khoản 3 Điều 6.

Nguồn tra cứu

Bài viết tóm tắt một số nội dung tại Điều 2–4 và Điều 6 của Văn bản hợp nhất 116/2026/VBHN-TT-NHNN. Văn bản hợp nhất phục vụ tra cứu; danh mục báo cáo, điều kiện và hiệu lực cần được kiểm tra trong các thông tư gốc và sửa đổi. Hồ sơ văn bản của Chính phủ.

Thời hạn gửi báo cáo và quy tắc ngày nghỉ

Điều 5 không ghi từng thời hạn trong thân thông tư mà dẫn tới Danh mục thông tin, báo cáo cung cấp cho Hệ thống thông tin giám sát, trong đó quy định chi tiết định kỳ và hạn gửi của từng loại báo cáo. Điểm đáng chú ý là quy tắc ngày nghỉ: nếu ngày cuối của thời hạn trùng ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết hoặc cuối tuần thì thời hạn được chuyển sang ngày làm việc ngay sau đó. Quỹ tín dụng nhân dân nên theo dõi danh mục này thay vì dựa vào thông tin cũ, vì danh mục do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành theo từng thời kỳ.

Hai đường xử lý báo cáo của quỹ tín dụng nhân dân

Điều 6 chia thành hai quy trình tùy loại thông tin, báo cáo. Với tổ chức tài chính vi mô, quy trình thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước về chế độ báo cáo thống kê. Với quỹ tín dụng nhân dân, có hai trường hợp:

• Báo cáo kiểm tra tự động: sau khi nhận, hệ thống tự động kiểm tra công thức tính toán, tính chính xác, tính hợp lý và việc tuân thủ quy tắc dữ liệu. Nếu đạt, báo cáo được cập nhật vào cơ sở dữ liệu để khai thác; nếu sai sót, hệ thống gửi thông báo điện tử cho quỹ. Trong 03 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo, quỹ phải kiểm tra, chỉnh sửa và gửi lại.
• Báo cáo không áp dụng kiểm tra tự động: trong 03 ngày làm việc kể từ hết hạn gửi, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực kiểm duyệt; nếu có sai sót thì gửi thông báo tra soát điện tử. Quỹ có 03 ngày làm việc để chỉnh sửa và gửi lại, sau đó chi nhánh kiểm duyệt ngay và cập nhật vào cơ sở dữ liệu.

Khóa tự động và mở khóa

Trong 06 ngày làm việc kể từ ngày hết thời hạn gửi báo cáo, hệ thống tự động khóa việc gửi. Sau khi bị khóa, quỹ muốn gửi tiếp phải có đề nghị bằng văn bản; Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực xem xét lý do chậm nộp và quyết định có mở khóa hay không. Ngoài ra, nếu trong quá trình khai thác phát hiện sai sót, chi nhánh gửi thông báo tra soát điện tử và mở khóa việc gửi, nêu rõ nguyên nhân quỹ phải gửi lại; quỹ phải gửi lại trong 03 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo. Như vậy sai sót phát hiện muộn vẫn có đường sửa, nhưng người lập báo cáo nên chuẩn bị chứng từ để giải trình.

Yêu cầu đối với hệ thống thông tin của quỹ

Điều 7 đặt ba yêu cầu: lưu giữ, bổ sung cơ sở dữ liệu nghiệp vụ và quản lý đầy đủ thông tin theo pháp luật và quy định nội bộ; bảo đảm khả năng sẵn sàng kết nối và cung cấp thông tin, báo cáo theo Điều 3; và, riêng với quỹ tín dụng nhân dân, hệ thống phải kết nối với Hệ thống thông tin giám sát theo tiêu chuẩn kỹ thuật do Ngân hàng Nhà nước ban hành. Quỹ có hệ thống nghiệp vụ còn hạn chế vẫn cần xác định rõ cách bảo đảm kết nối hoặc đường gửi thay thế đã nêu ở trên.

Hai văn bản nội bộ điều hành hệ thống

Điều 9 quy định Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Quy chế quản lý, khai thác, sử dụng Hệ thống thông tin giám sát. Quy chế tối thiểu gồm giới thiệu tổng quan và các cấu phần, phạm vi và đối tượng áp dụng, nguyên tắc chung, an toàn hệ thống thông tin, cách khai thác theo từng cấu phần và các bước xử lý nghiệp vụ, trách nhiệm các đơn vị. Cục Công nghệ thông tin ban hành Quy trình quản trị, vận hành, tối thiểu gồm tổng quan hạ tầng kỹ thuật, trách nhiệm của người sử dụng, vận hành và quản trị, nguyên tắc chung, quy trình vận hành, quy trình xử lý sự cố và bảo mật thông tin, báo cáo.

Vai trò của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực

Văn bản hợp nhất giao chi nhánh khu vực nhiều nhiệm vụ trực tiếp với quỹ. Chi nhánh đề xuất Thống đốc, qua Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, việc bổ sung, sửa đổi hoặc bãi bỏ thông tin, báo cáo, công thức kiểm tra, sản phẩm đầu ra và cách tính; thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện thông tư của quỹ; thực hiện trách nhiệm cung cấp thông tin; phối hợp xây dựng quy chế và quy trình nêu trên.

Một nhiệm vụ được bổ sung theo Thông tư 55/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 26/11/2026, liên quan trực tiếp tới người gửi tiền. Chi nhánh yêu cầu quỹ tín dụng nhân dân thông báo cho khách hàng gửi tiền, công khai tại trụ sở, phòng giao dịch và trên trang thông tin điện tử nếu có; đồng thời phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã để thông tin, tuyên truyền trên phương tiện truyền thông của xã về việc khách hàng gửi tiền có thể tra cứu thông tin liên quan đến tiền gửi theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.

Ý nghĩa đối với người gửi tiền và quỹ

Với người gửi tiền, điểm đáng chú ý là việc quỹ phải công khai cách tra cứu thông tin tiền gửi. Với quỹ tín dụng nhân dân, các mốc 03 ngày làm việc để sửa sai sót và 06 ngày làm việc trước khi hệ thống khóa là hai điểm cần đưa vào lịch kiểm soát nội bộ. Do đây là văn bản hợp nhất chỉ để tra cứu, quỹ nên đối chiếu từng khoản có chú thích sửa đổi với Thông tư 55/2026/TT-NHNN và thông tư gốc 18/2025/TT-NHNN trước khi áp dụng.