3 thông số kỹ thuật cốt lõi trên phương tiện thủy nội địa cỡ nhỏ
Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD quy định 3 thông số kỹ thuật cốt lõi trên phương tiện thủy nội địa cỡ nhỏ: tối thiểu 2 vách ngang kín nước, tiếp đất vỏ điện lớn hơn 30V-AC hoặc 55V-DC và giảm 50% khối lượng neo khi dùng neo Matrosov.
Mục lục nội dungThu gọn
Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD của Bộ Giao thông vận tải chuẩn hóa các quy chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện thủy nội địa cỡ nhỏ đang hoạt động và đóng mới. Các cơ sở đóng tàu, kỹ sư thiết kế thân vỏ và thợ điện tàu thủy bắt buộc phải nắm rõ ba thông số kỹ thuật then chốt liên quan đến kết cấu vách ngăn kín nước, ngưỡng điện áp an toàn nối đất và tiêu chuẩn tải trọng neo giữ nhằm bảo đảm khả năng kiểm định đăng kiểm.
Quy chuẩn kết cấu vách ngang kín nước trên phương tiện thủy cỡ nhỏ
Vách ngăn kín nước là cơ cấu bảo đảm khả năng chống chìm và giới hạn mức độ ngập nước khi vỏ tàu xảy ra sự cố thủng buồng kín. Theo Mục 8(1) Chương 2 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT trong Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD, số lượng vách ngang kín nước bố trí trên tất cả các phương tiện thủy nội địa cỡ nhỏ không được ít hơn 2 vách, không kể vách đầu và vách đuôi. Điều này đồng nghĩa phương tiện phải có tối thiểu 4 vách ngăn ngang phân chia không gian thân tàu.
Quy chuẩn đặt ra các tiêu chuẩn hình học và cơ học khắt khe đối với kết cấu vách:
- Vách ngang kín nước phải đi từ đáy đến boong mạn khô theo Mục 8(1) Chương 2 Phần 2.
- Vách kín nước không được phép khoét lỗ. Trong trường hợp cần thiết phải khoét lỗ thì phải có biện pháp đặc biệt để đảm bảo tính kín nước của vách theo Mục 8(1) Chương 2 Phần 2.
- Chiều dày vách kín nước không được nhỏ hơn 2,5 mm theo Mục 8(2) Chương 2 Phần 2.
- Mô đun chống uốn của tiết diện nẹp vách có mép kèm không được nhỏ hơn trị số tính theo công thức W = 6,5 al2, trong đó W là mô đun chống uốn tính bằng cm3, a là khoảng cách nẹp vách tính bằng mét (m), l là chiều dài nhịp của nẹp tính bằng mét (m); tại các đầu của nẹp vách phải được xén vát theo Mục 8(3) Chương 2 Phần 2.
Đối với kết cấu liên kết boong và khoang hàng, Mục 8(3) Chương 2 Phần 2 quy định chiều rộng miệng lỗ khoét ở boong không được lớn hơn 0,85 lần chiều rộng B của phương tiện tại nơi khoét lỗ. Trường hợp gia cường đặc biệt để tăng độ cứng vững boong thì cho phép khoét rộng hơn 0,85B nhưng khoảng cách từ mép lỗ khoét đến mép boong không được nhỏ hơn 0,2 m. Tấm thành miệng khoang hàng phải bẻ mép với chiều rộng mép bẻ không nhỏ hơn 8 lần chiều dày tấm thành theo Mục 8(4) Chương 2 Phần 2.
Ngưỡng điện áp bắt buộc nối đất bảo vệ vỏ thiết bị và cáp điện
Hệ thống điện tàu thủy vận hành trong môi trường ẩm ướt, rung lắc mạnh và nguy cơ rò điện dẫn tới cháy nổ hoặc giật điện trực tiếp. Điều 8.6 Chương 8 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT trong Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD xác định rõ giới hạn điện áp phải áp dụng biện pháp nối đất bảo vệ.
Cụ thể, vỏ của tất cả các thiết bị điện, cáp điện có điện áp lớn hơn 55 V - DC (dòng điện một chiều) và lớn hơn 30 V - AC (dòng điện xoay chiều) phải được nối đất tin cậy. Biện pháp thi công nối đất bắt buộc thực hiện bằng dây đồng mềm có tiết diện thích hợp hoặc sử dụng lõi nối đất chuyên dụng của cáp điện.
Bên cạnh quy chuẩn nối đất, hệ thống chiếu sáng và truyền dẫn điện phải tuân thủ:
- Phải bảo đảm chiếu sáng liên tục trong buồng máy khi phương tiện hoạt động vào ban đêm theo Điều 8.4.1 Chương 8 Phần 2.
- Mỗi bảng điện chiếu sáng phải có dây dẫn riêng, có thiết bị ngắt mạch, cầu chì bảo vệ, dòng điện cuối mạch chiếu sáng không được lớn hơn 10A theo Điều 8.4.2 Chương 8 Phần 2.
- Bảng điện đèn tín hiệu hành trình phải đặt trong buồng lái hoặc gần vị trí người điều khiển lái theo Điều 8.3.6 Chương 8 Phần 2 và phải được cung cấp điện liên tục suốt quá trình hành trình theo Điều 8.4.3.
- Cáp điện phải đặt theo đường thẳng, cố định chắc chắn vào thân phương tiện theo Điều 8.5.3 Chương 8 Phần 2.
Tiêu chuẩn trang bị neo và cơ chế giảm 50% khối lượng khi dùng neo Matrosov
Quy chuẩn trang bị neo đậu tại Bảng 3/3.2.2-2 Chương 3 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT trong Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD quy định khối lượng neo chuẩn dựa trên số đặc trưng cung cấp Nc (m2) áp dụng khi dòng chảy đạt vận tốc đến 6 km/giờ.
Theo Chú thích 2 Bảng 3/3.2.2-2 Chương 3 Phần 2, khi phương tiện sử dụng loại neo Matrosov, khối lượng của neo được phép giảm 50% so với khối lượng neo tiêu chuẩn quy định trong bảng. Đây là cơ sở kỹ thuật tối ưu hóa tải trọng bản thân của tàu, giảm kích thước tời kéo nhưng vẫn duy trì sức bám giữ luồng lạch theo tiêu chuẩn đăng kiểm.
| Đặc trưng cung cấp Nc (m2) | Khối lượng neo chuẩn phương tiện có động cơ (kg) | Khối lượng neo Matrosov sau khi giảm 50% (kg) | Chiều dài xích neo quy định (m) |
|---|---|---|---|
| 15 | 10 | 5 | 25 |
| 20 | 15 | 7,5 | 25 |
| 25 | 20 | 10 | 25 |
| 30 | 25 | 12,5 | 25 |
| 40 | 30 | 15 | 25 |
| 50 | 40 | 20 | 30 |
| 75 | 50 | 25 | 30 |
| 100 | 75 | 37,5 | 40 |
| 125 | 100 | 50 | 50 |
| 150 | 150 | 75 | 50 |
Bên cạnh quyền giảm khối lượng neo Matrosov, Chú thích 1 Bảng 3/3.2.2-2 quy định cho phép khối lượng neo của các phương tiện chạy ngang sông giảm đến 20% so với trọng lượng chuẩn.
Quy cách liên kết và thiết bị nâng hạ neo kèm theo gồm:
- Đường kính xích neo được chọn theo Bảng 3/3.2.2-3 (ví dụ neo 25 kg dùng xích đường kính 5 mm; neo 40 kg và 50 kg dùng xích 6 mm; neo 75 kg dùng xích 8 mm; neo 100 kg dùng xích 9 mm; neo 150 kg dùng xích 11 mm). Khi dùng xích neo đúc thay thế xích neo hàn thì đường kính xích được giảm 12% theo Chú thích 2 Bảng 3/3.2.2-3.
- Phương tiện có trang bị neo khối lượng từ 50 kg trở lên bắt buộc phải đặt tời đứng hoặc tời nằm bảo đảm chắc chắn để kéo neo theo Mục 3.3.1-1 Chương 3 Phần 2.
- Phải có thiết bị hãm giữ neo khi hành trình nhằm triệt tiêu khả năng tự thả rơi tự do theo Mục 3.3.1-2 Chương 3 Phần 2.
- Phương tiện thô sơ và phương tiện dài dưới 10 m phải có tối thiểu 1 neo bờ với dây neo dài không nhỏ hơn 10 m theo Mục 3.2.2-4 Chương 3 Phần 2.
Yêu cầu kỹ thuật đồng bộ tại buồng máy và vùng mũi phương tiện
Hệ thống kết cấu thân tàu không chỉ phụ thuộc vào vách kín nước mà phải liên kết chặt chẽ với cơ cấu chịu lực buồng máy và vùng mũi tàu:
Tại buồng máy, theo Mục 9 Chương 2 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT, khoảng cách sườn buồng máy không được lớn hơn khoảng cách sườn ở giữa phương tiện. Đà ngang đáy phải đặt tại mỗi mặt sườn. Chiều dày bệ máy lấy không nhỏ hơn chiều dày sống chính đáy. Nếu phương tiện không có buồng máy riêng biệt thì các điều kiện này áp dụng trực tiếp tại vị trí bệ đặt máy chính.
Tại vùng mũi phương tiện, theo Mục 10 Chương 2 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT:
- Khoảng cách sườn vùng mũi không được lớn hơn 500 mm. Chiều dày tấm thành đà ngang đáy vùng mũi phải lớn hơn chiều dày tấm thành đà ngang đáy vùng giữa phương tiện 1 mm theo Mục 10(1).
- Kích thước sống chính đáy không được nhỏ hơn đà ngang đáy và phải hàn gắn với sống mũi theo Mục 10(2).
- Các sườn khỏe đặt cách nhau không quá 2 khoảng sườn; mô đun chống uốn của sườn khỏe và sườn thường vùng mũi tăng thêm 25% so với vùng giữa phương tiện theo Mục 10(3).
- Sống mạn mũi phải kết thúc ở sống mũi và liên kết bằng mã nằm theo Mục 10(4).
Trang bị cứu sinh và chằng buộc kèm theo trên phương tiện
An toàn kỹ thuật phương tiện cỡ nhỏ đòi hỏi trang bị đủ thiết bị cứu sinh và phương tiện chằng buộc định vị:
- Mục 3.4.1 Chương 3 Phần 2 quy định 100% phao áo cứu sinh cho thuyền viên và người được chở; trang bị phao tròn mỗi bên mạn 1 chiếc; tàu chở khách bổ sung thêm 10% phao áo cho trẻ em.
- Phương tiện thô sơ và phương tiện dưới 10 m được phép thay thế phao áo bằng dụng cụ nổi tương đương có kiểu được duyệt theo Mục 3.4.2 Chương 3 Phần 2.
- Thiết bị chằng buộc phải có cột buộc dây bố trí ở cả mũi và đuôi liên kết chắc chắn vào thân tàu. Số lượng dây buộc trang bị là 2 sợi, chiều dài mỗi sợi không nhỏ hơn 10 m theo Mục 3.3.2 Chương 3 Phần 2. Lực đứt cáp thép dây buộc tính theo công thức Fd = 0,147Nc + 24,5 (kN).
Nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng và danh mục việc cần thực hiện
Quy định tại Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD tác động trực tiếp tới các đơn vị sau:
- Cơ sở thiết kế thân vỏ tàu thủy: Bố trí đủ tối thiểu 2 vách ngang kín nước (ngoài vách đầu, vách đuôi); tính toán mô đun chống uốn nẹp vách theo công thức W = 6,5 al2; tính toán trọng lượng neo Matrosov giảm 50% theo Bảng 3/3.2.2-2 khi lập bảng tính trang bị.
- Thợ kỹ thuật và đơn vị thi công điện tàu: Tiến hành nối đất vỏ thiết bị điện và cáp điện xoay chiều trên 30V-AC, một chiều trên 55V-DC; tuyệt đối cách ly bình ắc quy khỏi buồng động cơ xăng và két nhiên liệu tối thiểu 100 mm; không đi cáp trần dưới sàn buồng máy.
- Xưởng đóng tàu và chủ phương tiện: Lắp đặt tời kéo neo khi trọng lượng neo từ 50 kg trở lên; bố trí chốt hãm xích neo; cấp đủ số lượng phao cứu sinh (100% phao áo cá nhân, 10% phao trẻ em cho tàu khách, phao tròn 2 bên mạn).
Câu hỏi thường gặp về thông số kỹ thuật tàu cỡ nhỏ
Phương tiện thủy nội địa cỡ nhỏ phải bố trí bao nhiêu vách ngang kín nước?
Theo Mục 8(1) Chương 2 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT, phương tiện thủy nội địa cỡ nhỏ phải có không ít hơn 2 vách ngang kín nước, không tính vách đầu và vách đuôi. Vách phải kéo dài từ đáy tới boong mạn khô và có chiều dày tối thiểu 2,5 mm.
Khi nào vỏ thiết bị điện trên tàu bắt buộc phải nối đất?
Theo Điều 8.6 Chương 8 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT, nối đất vỏ thiết bị và cáp điện là bắt buộc khi hệ thống có điện áp lớn hơn 55 V - DC đối với điện một chiều hoặc lớn hơn 30 V - AC đối với điện xoay chiều. Việc nối đất thực hiện bằng dây đồng mềm hoặc lõi nối đất của cáp.
Neo Matrosov được giảm trừ khối lượng bao nhiêu phần trăm?
Theo Chú thích 2 Bảng 3/3.2.2-2 Chương 3 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT, phương tiện trang bị neo Matrosov được giảm 50% khối lượng neo so với giá trị khối lượng neo tiêu chuẩn tương ứng với số đặc trưng cung cấp Nc.
Tàu có tải trọng neo bao nhiêu thì bắt buộc lắp đặt tời kéo neo?
Theo Mục 3.3.1-1 Chương 3 Phần 2 QCVN 25:2015/BGTVT, phương tiện có khối lượng neo từ 50 kg trở lên bắt buộc phải trang bị một tời đứng hoặc một tời nằm để kéo neo an toàn.
Kiểm tra tính tương thích kỹ thuật trước khi đăng kiểm
Ba thông số kỹ thuật cốt lõi gồm số lượng vách ngang kín nước, ngưỡng điện áp nối đất và khối lượng neo Matrosov là điều kiện tiên quyết trong hồ sơ kiểm tra lần đầu và kiểm tra chu kỳ của Đăng kiểm. Chủ tàu và các đơn vị thi công cần đối chiếu trực tiếp kích thước thực tế của vỏ tàu, hệ thống mạng điện và trang thiết bị neo với Văn bản hợp nhất 131/2026/VBHN-TT-BXD để bảo đảm điều kiện cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật phương tiện thủy nội địa.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức