Ba mốc thời gian 2026-2027-2028 trong kế hoạch bảo tồn di sản

Tại Mục III.1.b, kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định số 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xác lập lộ trình ba năm liên tiếp với các mục tiêu cụ thể nhằm tạo chuyển biến căn bản trong công tác bảo tồn, bảo tàng. Đối với lãnh đạo các sở, ban, ngành địa phương cùng ban quản lý các di tích và hệ thống bảo tàng trên cả nước, việc nắm vững ý nghĩa của ba con số 2026, 2027 và 2028 là căn cứ cốt lõi để bố trí nguồn lực, phân bổ nhiệm vụ và giám sát tiến độ thực thi.

Năm 2026: Xử lý ngay các nhiệm vụ cấp bách

Theo Mục III.1.b, năm 2026 được xác định là mốc thời gian dành cho việc triển khai các nhiệm vụ cấp bách. Thời điểm hiện tại đang trong giai đoạn áp dụng các chỉ đạo trọng tâm, đòi hỏi các đơn vị không được trì hoãn.

Các đơn vị quản lý di tích và bảo tàng phải rà soát thực trạng cơ sở vật chất, hồ sơ hiện vật cũng như những nguy cơ xâm hại di sản hiện hữu để xử lý khẩn trương. Cũng theo Mục III.1.a, các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức ở trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch công tác phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương để kích hoạt ngay nguồn lực trong năm 2026.

Năm 2027: Hoàn thành thể chế đặc thù, vượt trội

Mốc thời gian sắp diễn ra tiếp theo là năm 2027. Theo quy định tại Mục III.1.b, các tiêu chí, cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội và nền tảng mới phải cơ bản hoàn thành trong năm 2027.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước và ban lãnh đạo các thiết chế văn hóa, năm 2027 giữ vai trò bản lề về mặt thể chế. Toàn bộ vướng mắc pháp lý kéo dài, khoảng trống chính sách đối với hoạt động bảo tồn, phục chế cũng như cơ chế vận hành chuyên biệt cho hệ thống bảo tàng công lập cần được văn bản hóa và thông qua. Việc hoàn tất nền tảng cơ chế này trong năm 2027 nhằm dỡ bỏ các rào cản hành chính, tạo hành lang thông thoáng cho hoạt động chuyên môn ở giai đoạn tiếp theo.

Năm 2028: Xuất xưởng các kết quả cụ thể, kiểm đếm được

Bước sang năm 2028, kế hoạch chuyển trọng tâm từ xây dựng khung chính sách sang nghiệm thu thực tế. Theo Mục III.1.b, đến năm 2028, các đơn vị phải có những kết quả cụ thể, có thể kiểm đếm, đánh giá.

Ý nghĩa của mốc 2028 là loại trừ tình trạng báo cáo chung chung hoặc các đề án nằm trên giấy. Hiệu quả triển khai của từng ban quản lý di tích, bảo tàng và sở văn hóa địa phương sẽ được đo lường bằng số lượng công trình phục chế đạt chuẩn, số không gian trưng bày được đổi mới, sản phẩm giáo dục di sản hoàn thiện và mức độ hài lòng của công chúng.

Bảng tổng hợp phân kỳ ba mốc trọng tâm

Dưới đây là bảng đối chiếu yêu cầu và trọng tâm chỉ đạo theo từng mốc thời gian được quy định tại Mục III.1.b:

Kiểm điểm định kỳ 06 tháng và phân công trách nhiệm

Đi kèm lộ trình ba mốc thời gian là cơ chế giám sát thực thi nghiêm ngặt, ràng buộc trách nhiệm của từng cá nhân phụ trách đơn vị.

Về phân công đầu mối, theo Mục III.2.a, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tổ chức triển khai, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và tổng hợp kết quả báo cáo cấp có thẩm quyền. Đồng thời, theo Mục III.2.b, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp xây dựng tài liệu, hoạt động giáo dục trải nghiệm gắn với hiện vật, hướng dẫn các Sở Giáo dục và Đào tạo kết nối học sinh, sinh viên với di tích và bảo tàng.

Về nguồn lực thực hiện, Mục III.1.c quy định kinh phí được bố trí từ ngân sách nhà nước theo phân cấp và các nguồn huy động hợp pháp khác. Về con người, các cơ quan chủ quản cần phát huy đội ngũ cán bộ bảo tàng, chuyên gia di sản văn hóa kết hợp với chuyên gia giáo dục và công nghệ để bảo đảm từng mốc 2026, 2027, 2028 đều đạt đúng mục tiêu đã đề ra.