Bãi bỏ toàn bộ 54 Thông tư và 02 Quyết định ngành tài chính
Thông tư 158/2026/TT-BTC chính thức bãi bỏ toàn bộ 54 Thông tư và 02 Quyết định trong lĩnh vực tài chính, áp dụng từ ngày 15/12/2020. Cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và cá nhân cần rà soát lại căn cứ pháp lý để dừng viện dẫn các văn bản đã hết hiệu lực thi hành.
Mục lục nội dungThu gọn
Bộ Tài chính đã ban hành quy định chấm dứt hiệu lực hàng loạt văn bản quản lý chuyên ngành. Quyết định bãi bỏ 54 Thông tư cùng 02 Quyết định áp dụng đối với cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân liên quan trên toàn quốc kể từ ngày 15/12/2020. Đến nay, toàn bộ các quy định tại danh mục này đã hết giá trị thi hành. Các đơn vị chịu tác động cần dừng áp dụng các quy chuẩn cũ, chuyển đổi toàn diện sang khung khổ pháp lý hiện hành nhằm tránh sai phạm trong quản lý ngân sách, thủ tục hành chính và vận hành nghiệp vụ.
Bối cảnh và phạm vi bãi bỏ 54 Thông tư cùng các quyết định
Việc rà soát, xử lý và làm sạch hệ thống văn bản pháp luật là nhiệm vụ thường xuyên nhằm loại bỏ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội. Theo Điều 1, cơ quan quản lý bãi bỏ toàn bộ 54 Thông tư và 02 Quyết định đã được ban hành trong nhiều giai đoạn trước đây. Các văn bản này từng giữ vai trò điều chỉnh nhiều mặt nghiệp vụ nhưng nay đã hoàn thành sứ mệnh hoặc được thay thế bởi các quy chuẩn mới.
Phạm vi bãi bỏ trải rộng qua nhiều nhóm lĩnh vực quản lý nhà nước thuộc thẩm quyền ngành tài chính. Cụ thể, danh mục bao gồm các hướng dẫn về hoạt động bảo hiểm xây dựng, bảo hiểm tương hỗ nông nghiệp, cơ chế tài chính dự án sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), quản lý kinh phí phòng chống tham nhũng, điều hành ngân sách nhà nước, chế độ thanh toán tiền nghỉ phép của cán bộ, công chức, viên chức, cũng như các đề án hỗ trợ an sinh xã hội và chuyển giao khoa học công nghệ.
Hệ quả pháp lý trực tiếp của việc bãi bỏ toàn bộ danh mục văn bản này là các đơn vị sử dụng ngân sách, doanh nghiệp và người dân không còn quyền viện dẫn các nội dung hướng dẫn nghiệp vụ tại những thông tư, quyết định bị bãi bỏ để làm căn cứ thực hiện nhiệm vụ hay giải quyết quyền lợi.
Chấm dứt hiệu lực các quy định về bảo hiểm và nghĩa vụ liên quan
Trong nhóm lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, nhiều văn bản hướng dẫn nghiệp vụ đặc thù đã chính thức dừng áp dụng. Theo khoản 1 Điều 1, Thông tư số 76/2003/TT-BTC ngày 04 tháng 8 năm 2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn về bảo hiểm trong đầu tư và xây dựng bị bãi bỏ toàn bộ. Doanh nghiệp tham gia hoạt động xây dựng và các nhà thầu thi công không tiếp tục căn cứ vào quy trình, biểu mẫu hay cơ chế bảo hiểm quy định tại văn bản năm 2003 này.
Tương tự, mô hình tổ chức trong nông nghiệp cũng có sự thay đổi về căn cứ pháp lý. Theo khoản 4 Điều 1, Thông tư số 52/2005/TT-BTC ngày 20 tháng 6 năm 2005 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn việc thành lập, tổ chức và hoạt động của tổ chức bảo hiểm tương hỗ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp bị bãi bỏ toàn bộ. Các hợp tác xã, tổ chức nghề nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp khi triển khai dịch vụ bảo vệ tương trợ phải tuân theo khung pháp luật mới về kinh doanh bảo hiểm.
Đối với trách nhiệm bảo vệ an toàn và môi trường trong các lĩnh vực có rủi ro cao, theo khoản 11 Điều 1, Thông tư số 13/2012/TT-BTC ngày 07 tháng 02 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về bảo hiểm bắt buộc bảo hiểm nghề nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm dân sự và bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại về môi trường đối với tổ chức, cá nhân tiến hành công việc bức xạ bị bãi bỏ. Các cơ sở nghiên cứu hạt nhân, cơ sở y tế và doanh nghiệp công nghiệp có nguồn bức xạ cần rà soát lại việc tham gia các loại hình bảo hiểm theo đúng luật chuyên ngành thay thế.
Thay đổi cơ chế tài chính đối với dự án ODA, môi trường và ngân sách
Hoạt động điều hành ngân sách và quản lý các nguồn viện trợ nước ngoài ghi nhận nhiều quy định cũ bị chấm dứt. Theo khoản 2 Điều 1, Thông tư số 108/2003/TT-BTC ngày 07 tháng 11 năm 2003 hướng dẫn cơ chế tài chính áp dụng đối với các dự án vệ sinh môi trường sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) bị bãi bỏ toàn bộ. Cùng nội dung này, theo khoản 5 Điều 1, Thông tư số 08/2008/TT-BTC ngày 29 tháng 01 năm 2008 sửa đổi, bổ sung Thông tư số 108/2003/TT-BTC về xử lý rác thải sinh hoạt và chất thải rắn đô thị cũng chấm dứt giá trị thực hiện.
Đối với việc quản lý tổng thể các hiệp định vay nước ngoài, theo khoản 22 Điều 1, Thông tư số 111/2016/TT-BTC ngày 30 tháng 6 năm 2016 quy định về quản lý tài chính đối với các chương trình, dự án sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài bị bãi bỏ. Ban quản lý các dự án ODA phải cập nhật quy trình rút vốn, thanh toán và hạch toán theo hệ thống văn bản pháp luật hiện hành về quản lý nợ công và điều hành đầu tư công.
Về công tác chấp hành ngân sách nhà nước qua các thời kỳ, các hướng dẫn bổ sung về điều hành tài khóa đã được dọn dẹp triệt để. Theo khoản 9 Điều 1, Thông tư số 107/2008/TT-BTC ngày 18 tháng 11 năm 2008 hướng dẫn bổ sung một số điểm về quản lý, điều hành ngân sách nhà nước và theo khoản 15 Điều 1, Thông tư số 196/2013/TT-BTC ngày 18 tháng 12 năm 2013 sửa đổi, bổ sung văn bản trên đều chính thức bị bãi bỏ. Việc lập kế hoạch tài chính trung hạn cũng dừng căn cứ vào hướng dẫn cũ khi theo khoản 26 Điều 1, Thông tư số 69/2017/TT-BTC ngày 07 tháng 7 năm 2017 hướng dẫn lập kế hoạch tài chính 05 năm và kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm không còn hiệu lực.
Bãi bỏ quy định thanh toán chế độ nghỉ phép và hỗ trợ an sinh xã hội
Một trong những điểm tác động diện rộng đến đội ngũ cán bộ tại cơ quan công quyền là chế độ thanh toán nghỉ phép. Theo khoản 10 Điều 1, Thông tư số 141/2011/TT-BTC ngày 20 tháng 10 năm 2011 quy định về chế độ thanh toán tiền nghỉ phép hàng năm đối với cán bộ, công chức, viên chức, lao động hợp đồng làm việc trong các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập chính thức bị bãi bỏ. Đi kèm theo đó, theo khoản 16 Điều 1, Thông tư số 57/2014/TT-BTC ngày 06 tháng 5 năm 2014 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 141/2011/TT-BTC cũng bị bãi bỏ toàn bộ.
Bộ phận kế toán và tổ chức cán bộ tại các đơn vị sự nghiệp công lập và cơ quan hành chính không được tiếp tục lập dự toán hoặc làm thủ tục thanh toán tiền phương tiện, phụ cấp tiền tàu xe đi nghỉ phép dựa trên hai thông tư nói trên. Mọi chế độ liên quan đến quyền lợi nghỉ hàng năm của người lao động trong khu vực công phải căn cứ vào Bộ luật Lao động và các văn bản điều chỉnh tiền lương, chế độ tài chính nội bộ mới.
Nhiều chính sách hỗ trợ giảm nghèo và đối tượng chính sách xã hội thuộc các giai đoạn cụ thể cũng chấm dứt cơ chế tài chính đặc thù. Cụ thể gồm các văn bản sau:
- Theo khoản 13 Điều 1: Bãi bỏ Thông tư số 98/2013/TT-BTC ngày 24 tháng 7 năm 2013 hướng dẫn quản lý, cấp phát, thanh toán, quyết toán vốn hỗ trợ người có công với cách mạng về nhà ở.
- Theo khoản 17 Điều 1: Bãi bỏ Thông tư số 190/2014/TT-BTC ngày 11 tháng 12 năm 2014 quy định thực hiện chính sách hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và hộ chính sách xã hội.
- Theo khoản 18 Điều 1: Bãi bỏ Thông tư số 18/2015/TT-BTC ngày 03 tháng 02 năm 2015 hướng dẫn hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt khu vực miền Trung.
- Theo khoản 20 Điều 1: Bãi bỏ Thông tư số 205/2015/TT-BTC ngày 23 tháng 12 năm 2015 về cơ chế tài chính hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ giai đoạn 2015-2020.
- Theo khoản 28 Điều 1: Bãi bỏ Thông tư số 105/2017/TT-BTC ngày 05 tháng 10 năm 2017 hướng dẫn chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2017-2020.
Xử lý các văn bản về khoa học công nghệ, bảo trì đường bộ và báo cáo
Công tác quản lý tài sản hình thành từ ngân sách và các quỹ tài chính phục vụ khoa học công nghệ cũng được làm sạch hệ thống văn bản căn cứ. Theo khoản 27 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 88/2017/TT-BTC ngày 22 tháng 8 năm 2017 về đào tạo, bồi dưỡng nhân lực khoa học và công nghệ; theo khoản 29 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 142/2017/TT-BTC ngày 29 tháng 12 năm 2017 về cơ chế tự chủ tài chính cho tổ chức khoa học công nghệ công lập. Đồng thời, theo khoản 30 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 63/2018/TT-BTC ngày 30 tháng 7 năm 2018 và theo khoản 33 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 10/2019/TT-BTC ngày 20 tháng 02 năm 2019 về xác định giá trị tài sản từ nhiệm vụ khoa học công nghệ.
Trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông, theo khoản 25 Điều 1, Thông tư số 60/2017/TT-BTC ngày 15 tháng 6 năm 2017 hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán kinh phí quản lý, bảo trì đường bộ bị bãi bỏ toàn bộ. Cơ quan quản lý đường bộ và các đơn vị nhà thầu bảo dưỡng thường xuyên phải tuân thủ trình tự thanh toán theo chế độ ngân sách mới.
Ngoài ra, các văn bản về chế độ báo cáo định kỳ và phối hợp thủ tục liên bộ cũng bị chấm dứt. Điển hình, theo khoản 24 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 02/2017/TT-BKHĐT ngày 18 tháng 4 năm 2017 về cơ chế phối hợp thủ tục đăng ký đầu tư và đăng ký doanh nghiệp cho nhà đầu tư nước ngoài; theo khoản 32 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 08/2018/TT-BKHĐT ngày 27 tháng 12 năm 2018 về chế độ báo cáo định kỳ.
Tình huống minh họa về tra cứu pháp lý thực tế
Một đơn vị sự nghiệp công lập tiến hành giải quyết hồ sơ chi trả phụ cấp cho công chức đi nghỉ phép trong năm. Cán bộ phụ trách dự thảo chứng từ chi theo biểu mẫu quy định tại Thông tư số 141/2011/TT-BTC ngày 20 tháng 10 năm 2011 và Thông tư sửa đổi số 57/2014/TT-BTC ngày 06 tháng 5 năm 2014. Khi nộp hồ sơ, Kho bạc Nhà nước từ chối thanh toán vì theo khoản 10 và khoản 16 Điều 1, hai văn bản này đã bị bãi bỏ toàn bộ từ ngày 15/12/2020 theo khoản 1 Điều 2. Do đó, kế toán bắt buộc phải hủy bỏ biểu mẫu cũ, rà soát lại quy chế chi tiêu nội bộ và lập hồ sơ theo quy định pháp lý đang có hiệu lực.
Nhóm đối tượng chịu tác động và hành động cần thực hiện
Theo khoản 2 Điều 2, trách nhiệm thi hành văn bản thuộc về Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ Tài chính cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Các chủ thể chịu tác động cần chủ động triển khai các bước xử lý cụ thể:
- Cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập: Rà soát quy chế chi tiêu nội bộ, chấm dứt việc trích dẫn Thông tư số 141/2011/TT-BTC và Thông tư số 57/2014/TT-BTC khi giải quyết chế độ nghỉ phép năm; cập nhật các quy định mới về lập dự toán và thanh quyết toán vốn ngân sách.
- Ban quản lý dự án và chủ đầu tư: Ngừng áp dụng Thông tư số 108/2003/TT-BTC, Thông tư số 111/2016/TT-BTC trong quản lý tài chính các nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi; thực hiện đúng quy định nợ công và đầu tư công hiện hành.
- Doanh nghiệp bảo hiểm và tổ chức liên quan: Loại bỏ các văn bản hướng dẫn cũ như Thông tư số 76/2003/TT-BTC, Thông tư số 13/2012/TT-BTC khỏi hệ thống điều khoản hợp đồng nghiệp vụ và quy trình bồi thường.
- Cơ quan tư pháp và cơ quan tiến hành tố tụng: Lưu ý việc bãi bỏ Thông tư số 30/2020/TT-BTC ngày 17 tháng 4 năm 2020 theo khoản 37 Điều 1 khi thực hiện trình tự, thủ tục thành lập Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự.
Câu hỏi thường gặp về việc bãi bỏ văn bản
Thông tư này bãi bỏ tổng cộng bao nhiêu văn bản quy phạm pháp luật?
Theo Điều 1, quyết định này bãi bỏ toàn bộ 54 Thông tư và 02 Quyết định do cơ quan có thẩm quyền ban hành trong lĩnh vực tài chính và các lĩnh vực liên quan.
Quy định thanh toán tiền nghỉ phép tại Thông tư 141/2011/TT-BTC còn áp dụng không?
Không. Căn cứ khoản 10 Điều 1, Thông tư số 141/2011/TT-BTC ngày 20 tháng 10 năm 2011 và Thông tư sửa đổi số 57/2014/TT-BTC ngày 06 tháng 5 năm 2014 (theo khoản 16 Điều 1) đều đã bị bãi bỏ toàn bộ.
Thời điểm chính thức có hiệu lực thi hành của văn bản là khi nào?
Theo khoản 1 Điều 2, văn bản có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 12 năm 2020. Mọi điều khoản quy định tại danh mục bãi bỏ đã hết hiệu lực trên thực tế.
Kết luận và các bước xử lý tiếp theo
Việc thanh lọc đồng loạt 54 Thông tư và 02 Quyết định đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác rà soát, hoàn thiện thể chế tài chính quốc gia. Toàn bộ các quy định nêu trên đã chấm dứt hiệu lực thi hành từ ngày 15/12/2020. Các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và người dân cần nghiêm túc đối chiếu văn bản gốc, kiểm tra hiệu lực văn bản viện dẫn trong các hồ sơ tài chính và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu để đảm bảo mọi hoạt động tuân thủ chặt chẽ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức