Bộ trưởng được quyết định mua bất động sản khẩn cấp ở nước ngoài
Văn bản hợp nhất 02/2026/VBHN-NĐ-BNG xác lập thẩm quyền cho Bộ trưởng quyết định, chịu trách nhiệm mua bất động sản tại nước ngoài theo thủ tục khẩn cấp khi phát sinh ngoài hạn mức trung hạn.
Mục lục nội dungThu gọn
Quy định phân cấp quản lý tài sản nhà nước ở nước ngoài có chuyển biến lớn. Căn cứ khoản 6 Điều 6, người đứng đầu ngành ngoại giao và các bộ chủ quản được giao quyền quyết định trực tiếp việc mua bất động sản khẩn cấp phục vụ nhiệm vụ đối ngoại.
Khung thẩm quyền mua bất động sản khẩn cấp ngoài kế hoạch trung hạn
Theo khoản 6 Điều 6, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cùng Bộ trưởng các Bộ có cơ quan ở nước ngoài nắm quyền quyết định, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc mua sắm nhà đất phục vụ cơ quan đại diện theo thủ tục đặc biệt. Cơ chế áp dụng khi xuất hiện nhu cầu đột xuất nằm ngoài danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn đã duyệt.
Quy định tại khoản 5 Điều 6 trao quyền cho tư lệnh ngành tự quyết định, tự chịu trách nhiệm toàn bộ các khâu từ chuẩn bị, tổ chức thực hiện đến kết thúc dự án. Phân cấp này giảm bớt các tầng nấc phê duyệt trung gian, tạo tính chủ động trước biến động của thị trường bất động sản sở tại.
Gắn liền phân cấp là chế độ trách nhiệm cá nhân. Người ra quyết định phải giải trình về tính cấp bách, hiệu quả kinh tế và tính chuẩn xác của hồ sơ mua sắm trước các cơ quan kiểm toán, giám sát.
Phân loại công trình đặc thù và nguyên tắc quản trị dự án
Theo khoản 2 Điều 6, danh mục dự án đầu tư xây dựng của cơ quan đại diện bao gồm:
- Trụ sở làm việc của cơ quan đại diện Việt Nam;
- Nhà ở của cán bộ, công chức, nhân viên ngoại giao;
- Nhà riêng của người đứng đầu cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài;
- Các công trình xây dựng khác thuộc cơ quan đại diện.
Tất cả nhóm tài sản trên xác định thuộc loại công trình đặc thù theo khoản 2 Điều 6. Khoản 4 Điều 6 quy định trong toàn bộ tiến trình triển khai đầu tư xây dựng, Bộ Ngoại giao có nghĩa vụ phối hợp chặt chẽ cùng Bộ Công an bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn theo quy định pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.
Đối với hoạt động sửa chữa, cải tạo, xây mới hạng mục công trình phụ trợ bằng nguồn chi thường xuyên, khoản 9 Điều 6 dẫn chiếu định mức xem xét, quyết định theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 4 Nghị định số 104/2026/NĐ-CP ngày 31 tháng 3 năm 2026 của Chính phủ.
Quy chuẩn lập tổng mức đầu tư, định mức dự phòng phí
Theo điểm a khoản 11 Điều 6, tổng mức đầu tư xây dựng bước thiết kế cơ sở ưu tiên xác định theo quy chuẩn pháp luật nước sở tại. Khi quốc gia sở tại thiếu dữ liệu căn cứ, chủ đầu tư được xác định chi phí dựa trên các nguồn sau:
- Báo giá từ nhà thầu địa phương (khuyến khích thu thập từ hai báo giá trở lên);
- Chứng thư thẩm định giá chuyên nghiệp;
- Suất vốn đầu tư xây dựng công bố;
- Dữ liệu chi phí của các công trình có tính chất tương tự tại địa bàn sở tại sau khi tính yếu tố trượt giá.
Điểm b khoản 11 Điều 6 quy định dự toán bước thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công cũng căn cứ luật nước sở tại, báo giá nhà thầu địa phương hoặc chứng thư thẩm định giá. Báo giá chỉ áp dụng tương ứng cho phần việc, thiết bị, gói dịch vụ xác định.
Quy chuẩn trần và sàn dự phòng phí theo điểm c khoản 11 Điều 6 phân định tách bạch:
| Loại dự phòng phí | Hạn mức khống chế | Căn cứ xác định chi tiết |
|---|---|---|
| Dự phòng phát sinh khối lượng | Tối đa 10% | Quy mô công việc thực tế theo điểm c khoản 11 Điều 6 |
| Dự phòng yếu tố trượt giá | Tối thiểu 5% | Mức sàn hoặc tính theo tỷ lệ lạm phát thực tế tại địa bàn theo điểm c khoản 11 Điều 6 |
Điểm d khoản 11 Điều 6 yêu cầu dự toán tính đúng, tính đủ mọi khoản chi phát sinh từ yếu tố địa bàn nước ngoài, gồm: vé máy bay, di chuyển, lưu trú quốc tế, phí dịch thuật tài liệu chuyên ngành và thù lao thuê chuyên gia bản địa thẩm định, hỗ trợ.
Cơ chế xác định và xử lý chênh lệch tỷ giá ngoại tệ
Công tác quản lý tài chính dự án chịu sự điều chỉnh của nhiều hệ thống tỷ giá quy đổi theo từng nguồn vốn ngân sách. Khoản 10 và khoản 12 Điều 6 thiết lập cơ chế kiểm soát cụ thể:
Đối với chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo khoản 10 Điều 6:
- Tỷ giá quy đổi giữa đồng đô-la Mỹ và tiền bản địa để chốt hạn mức gói thầu: Lấy theo tỷ giá bán đô-la Mỹ ngày làm việc cuối cùng năm liền trước do ngân hàng nơi mở tài khoản niêm yết theo điểm a khoản 10 Điều 6.
- Tỷ giá giữa đô-la Mỹ và đồng Việt Nam để tính dự toán tối đa: Xác định theo tỷ giá lập dự toán ngân sách theo điểm b khoản 10 Điều 6.
Đối với nguồn vốn đầu tư công theo khoản 12 Điều 6:
- Giao kế hoạch vốn đầu năm: Thực hiện tỷ giá quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định số 129/2026/NĐ-CP ngày 06 tháng 4 năm 2026 của Chính phủ theo điểm a khoản 12 Điều 6.
- Điều chỉnh vốn trong năm: Lấy theo tỷ giá hạch toán ngoại tệ do Bộ Tài chính thông báo tại thời điểm giao quyết định theo điểm b khoản 12 Điều 6.
- Xử lý chênh lệch cuối năm: Trường hợp vốn giao quy đổi ngoại tệ thấp hơn vốn thực tế đã giải ngân, cơ quan đại diện điều chỉnh báo cáo tài chính năm sang tiền đô-la Mỹ hoặc tiền sở tại theo số thực chi theo điểm c khoản 12 Điều 6.
- Quyết toán gói thầu: Lấy tỷ giá quy đổi tại Quyết định phê duyệt hoặc điều chỉnh dự toán gói thầu làm căn cứ đối chiếu, bù đắp dự toán tiền Việt Nam còn thiếu và quyết toán vốn theo điểm d khoản 12 Điều 6.
Hạn mức bảo lãnh tạm ứng bắt buộc trong hoạt động đấu thầu
Trách nhiệm lựa chọn nhà thầu thuộc về chủ đầu tư, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả kinh tế và tự giải trình theo khoản 8 Điều 6. Về bảo lãnh tạm ứng, khoản 14 Điều 6 ưu tiên áp dụng luật nước sở tại và hợp đồng kinh tế. Khi luật nước tiếp nhận không quy định, cơ quan phải áp dụng khung hạn mức bắt buộc.
| Loại hình hợp đồng | Giá trị hợp đồng (quy đổi USD) | Ngưỡng tạm ứng phát sinh nghĩa vụ nộp bảo lãnh |
|---|---|---|
| Hợp đồng tư vấn, phi tư vấn | Không quá 300.000 đô-la Mỹ | Tạm ứng lớn hơn 40.000 đô-la Mỹ (theo điểm a khoản 14 Điều 6) |
| Hợp đồng tư vấn, phi tư vấn | Trên 300.000 đô-la Mỹ | Tạm ứng lớn hơn 80.000 đô-la Mỹ (theo điểm a khoản 14 Điều 6) |
| Hàng hóa, xây lắp, sản phẩm công trình | Không quá 2.000.000 đô-la Mỹ | Tạm ứng lớn hơn 120.000 đô-la Mỹ (theo điểm b khoản 14 Điều 6) |
| Hàng hóa, xây lắp, sản phẩm công trình | Trên 2.000.000 đô-la Mỹ | Tạm ứng lớn hơn 200.000 đô-la Mỹ (theo điểm b khoản 14 Điều 6) |
Điểm c khoản 14 Điều 6 quy định bên nhận thầu phải nộp bảo lãnh tạm ứng bằng giá trị và loại tiền tương ứng trước khi cơ quan giải ngân tiền tạm ứng. Nhà thầu Việt Nam ra nước ngoài nhận thầu dự án phải tuân thủ pháp luật Việt Nam theo điểm d khoản 13 Điều 6.
Tình huống minh họa áp dụng hạn mức lập dự toán và tạm ứng
Một cơ quan đại diện triển khai mua sắm, nâng cấp hạng mục kỹ thuật trụ sở làm việc tại địa bàn nước sở tại với các dữ liệu tài chính ghi nhận:
- Hợp đồng tư vấn thiết kế: Giá trị 250.000 đô-la Mỹ. Bên nhận thầu đề nghị tạm ứng 50.000 đô-la Mỹ. Căn cứ điểm a khoản 14 Điều 6, giá trị hợp đồng dưới 300.000 đô-la Mỹ nhưng mức tạm ứng vượt ngưỡng 40.000 đô-la Mỹ. Chủ đầu tư bắt buộc phải thu chứng thư bảo lãnh tạm ứng 50.000 đô-la Mỹ trước khi chuyển tiền.
- Gói thầu xây lắp công trình: Giá trị 2.500.000 đô-la Mỹ. Pháp luật sở tại không có quy định cụ thể về bảo lãnh tạm ứng. Bên thầu đề nghị tạm ứng 250.000 đô-la Mỹ. Căn cứ điểm b khoản 14 Điều 6, gói thầu trên 2.000.000 đô-la Mỹ có khoản tạm ứng vượt mức 200.000 đô-la Mỹ, nhà thầu phải nộp bảo lãnh tạm ứng tương đương 250.000 đô-la Mỹ.
- Dự phòng phí trong tổng mức đầu tư: Khi lập dự toán theo điểm c khoản 11 Điều 6, tỷ lệ dự phòng cho yếu tố phát sinh khối lượng công việc được phê duyệt ở mức trần 10%. Dự phòng trượt giá được xác lập ở mức sàn 5% do lạm phát nước sở tại ổn định.
Ai bị ảnh hưởng và trách nhiệm triển khai
- Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và Bộ trưởng các Bộ có cơ quan nước ngoài: Trực tiếp thẩm định tính cấp thiết, ban hành quyết định mua sắm khẩn cấp ngoài trung hạn; phê duyệt toàn bộ quy trình chuẩn bị, thực hiện dự án theo khoản 5 và khoản 6 Điều 6.
- Thủ trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (chủ đầu tư): Rà soát danh mục định mức tài sản; lựa chọn nhà thầu đủ năng lực theo khoản 8 Điều 6; đối chiếu tỷ giá lập hồ sơ và quyết toán theo khoản 10, khoản 12 Điều 6; quản lý hợp đồng tạm ứng theo khoản 13, khoản 14 Điều 6.
- Cơ quan tài chính, kế toán ngành ngoại giao: Theo dõi biến động tỷ giá ngân hàng niêm yết ngày cuối năm trước và thông báo tỷ giá hạch toán Bộ Tài chính; điều chỉnh báo cáo tài chính năm theo số vốn giải ngân thực tế theo khoản 12 Điều 6.
- Doanh nghiệp, nhà thầu xây dựng đối tác: Cung cấp báo giá chuẩn xác theo điểm a, điểm b khoản 11 Điều 6; đáp ứng phát hành thư bảo lãnh tạm ứng theo đúng ngưỡng quy định tại khoản 14 Điều 6.
Câu hỏi thường gặp
Trường hợp nào được quyết định mua bất động sản khẩn cấp ở nước ngoài?
Bộ trưởng được quyền quyết định theo khoản 6 Điều 6 khi phát sinh nhu cầu khẩn cấp thuộc phạm vi quản lý của cơ quan mình nằm ngoài danh mục đầu tư công trung hạn đã được phê duyệt trước đó.
Ai chịu trách nhiệm về an ninh của công trình cơ quan đại diện?
Theo khoản 4 Điều 6, Bộ Ngoại giao có trách nhiệm chủ trì phối hợp với Bộ Công an thực hiện các biện pháp bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn theo pháp luật bảo vệ bí mật nhà nước.
Khi nào gói thầu xây lắp ở nước ngoài bắt buộc phải nộp bảo lãnh tạm ứng?
Căn cứ điểm b khoản 14 Điều 6, khi pháp luật nước sở tại không có quy định riêng: gói thầu từ 2.000.000 đô-la Mỹ trở xuống có tạm ứng trên 120.000 đô-la Mỹ, hoặc gói thầu trên 2.000.000 đô-la Mỹ có tạm ứng trên 200.000 đô-la Mỹ bắt buộc phải nộp bảo lãnh tạm ứng hợp đồng.
Kết luận và các bước xử lý tiếp theo
Cơ chế trao quyền cho người đứng đầu ngành tại Điều 6 Văn bản hợp nhất số 02/2026/VBHN-NĐ-BNG đã tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục trong việc quản lý, khai thác công trình đối ngoại. Đi đôi với phân quyền là trách nhiệm pháp lý chặt chẽ đối với công tác chỉ định thầu, kiểm soát tỷ giá, dự phòng khối lượng và thu hồi tạm ứng.
Các cơ quan đại diện, ban quản lý dự án và đối tác cung ứng cần chủ động kiểm tra hiệu lực áp dụng, đối chiếu trực tiếp hồ sơ với văn bản gốc và tham khảo tư vấn pháp lý chuyên ngành trước khi ký kết các giao dịch mua sắm, xây dựng ngoài lãnh thổ.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức