Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Tạm ứng vốn đầu tư công tối đa 30%: Cấm dùng sai mục đích, để quá hạn

Theo Báo cáo 908/BC-BTC của Bộ Tài chính, chủ đầu tư và nhà thầu bị nghiêm cấm để phát sinh tạm ứng quá hạn, bắt buộc duy trì bảo lãnh và thu hồi kịp thời.

Mục lục nội dungThu gọn

Quản lý tạm ứng vốn đầu tư công đang đối mặt yêu cầu siết chặt kỷ cương tài chính khi số dư đọng chưa thanh toán ghi nhận quy mô lớn. Báo cáo của cơ quan chức năng chỉ rõ hàng loạt chế tài bắt buộc: kiểm soát trần giải ngân ban đầu, duy trì giá trị bảo lãnh ngân hàng xuyên suốt và triệt để thu hồi tiền quá hạn.

Khung quy định mức tạm ứng vốn đầu tư công và nguyên tắc áp dụng

Theo Mục 7, các hợp đồng triển khai xây lắp ghi nhận thực tế đều thỏa thuận trần tạm ứng chạm ngưỡng cao nhất cho phép. Cụ thể, "các hợp đồng đều được thỏa thuận mức tạm ứng tối đa là 30% giá trị hợp đồng theo quy định của pháp luật về hợp đồng xây dựng". Tỷ lệ này tạo nguồn lực tài chính ban đầu cho nhà thầu tập kết vật tư, huy động nhân sự và phương tiện máy móc thi công tại công trường.

Tại Mục 7 ghi nhận, hết ngày 31/10/2026, số dư tạm ứng theo chế độ chưa thu hồi đạt khoảng 240 nghìn tỷ đồng, chiếm 34% tổng chi giải ngân kế hoạch năm 2026. Tỷ trọng này dù giảm so với thời điểm 30/9/2026 nhưng vẫn đặt ra rủi ro thất thoát ngân sách nếu công tác quản lý hiện trường buông lỏng.

Thực trạng số dư tạm ứng tại các đơn vị

Theo Mục 7, tỷ lệ dư nợ tạm ứng so với tổng khối lượng giải ngân phân hóa mạnh giữa các cơ quan, địa phương. Số liệu ghi nhận danh sách đơn vị có tỷ lệ dư ứng vượt mốc 60% tính đến cuối tháng 10 năm 2026:

Đơn vị quản lý dự ánTỷ lệ vốn tạm ứng trên tổng giải ngânTrạng thái thực tế
Kiểm toán Nhà nước98,7%Tạm ứng chiếm đa số vốn giải ngân
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh85,8%Số dư tạm ứng lớn chưa thu hồi
Thông tấn xã Việt Nam82,9%Số dư tạm ứng chiếm tỷ trọng cao
Bộ Giáo dục và Đào tạo64,3%Vượt ngưỡng 60% tổng giải ngân
Văn phòng Trung ương Đảng63,5%Dư nợ tạm ứng cần đẩy nhanh thu hồi
Đài Truyền hình Việt Nam63,3%Dư nợ giải ngân theo chế độ tạm ứng lớn
Thành phố Hồ Chí Minh63,2%Dư nợ xây lắp và giải phóng mặt bằng cao

Tại Mục 7 nêu rõ ba nhóm nguyên nhân gây ứ đọng nguồn tiền: ách tắc đền bù giải phóng mặt bằng khiến kinh phí chuyển vào tài khoản tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng thương mại nhà nước nắm chi phối; đặc thù dự án đổi mới sáng tạo, công nghệ thông tin phải hoàn thiện sản phẩm mới đủ hồ sơ nghiệm thu; và quy mô khởi công mới các dự án lớn đầu kỳ trung hạn 2026-2030 phát sinh nhu cầu tạm ứng tức thì.

Nghiêm cấm dùng sai mục đích và phát sinh quá hạn

Chỉ đạo chấp hành kỷ luật điều hành được nhấn mạnh tại Nghị quyết số 312/NQ-CP ngày 05/10/2026. Theo anchor Nghị quyết số 312/NQ-CP ngày 05/10/2026, các cơ quan ban ngành và địa phương phải "kiểm soát chặt chẽ vốn tạm ứng, bảo đảm tạm ứng phù hợp với tiến độ dự án, sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, đẩy nhanh thu hồi tạm ứng, không để xảy ra tạm ứng quá hạn".

Hành vi đưa dòng tiền tạm ứng vào mục đích kinh doanh ngoài dự án hoặc giữ tiền không đưa vào thi công cấu thành vi phạm hợp đồng và pháp luật tài chính. Ban chỉ đạo dự án có trách nhiệm kiểm tra hiện trường, rà soát nhật ký thi công, bảo đảm từng đồng vốn cấp phát chuyển hóa trực tiếp thành khối lượng xây lắp thực tế.

Trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư và nhà thầu

Theo Mục 6, cơ chế ràng buộc nghĩa vụ phân định minh bạch giữa các chủ thể tham gia chu trình giải ngân:

  • Chủ đầu tư và ban quản lý dự án: Kiểm soát điều kiện giải ngân ban đầu; giám sát chặt chẽ thời hạn hiệu lực của bảo lãnh tạm ứng; thường xuyên theo dõi tiến độ công trường; nghiệm thu thanh toán ngay khi có khối lượng; đẩy nhanh chi trả bồi thường đất đai và hoàn tất chứng từ quyết toán; lập báo cáo tạm ứng theo quy định.
  • Nhà thầu thi công: Chấp hành đúng hợp đồng đã ký kết. Theo Mục 6, nhà thầu có nghĩa vụ "bảo đảm hiệu lực của bảo lãnh tạm ứng kéo dài đến khi thu hồi hết số vốn tạm ứng; hoàn trả kịp thời các khoản tạm ứng đến hạn, quá hạn, không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích theo hợp đồng".
  • Cơ quan chủ quản bộ, ngành, địa phương: Rà soát đối chiếu từng hợp đồng; đánh giá tiến độ gắn với số dư tài khoản; phân loại khoản nợ đến hạn và quá hạn; lập phương án xử lý tập thể, cá nhân vi phạm.

Tình huống minh họa xử lý thu hồi kinh phí

Xem xét dự án khởi công mới năm 2026 quy mô hợp đồng 100 tỷ đồng. Theo Mục 7, mức thỏa thuận tạm ứng tối đa đạt 30%, tương đương 30 tỷ đồng cấp cho nhà thầu thi công chuẩn bị mặt bằng và phương tiện kỹ thuật.

Trường hợp nhà thầu thi công chậm tiến độ hoặc tiền chi trả giải phóng mặt bằng chuyển vào tài khoản ngân hàng thương mại do Nhà nước giữ cổ phần chi phối bị ách tắc tranh chấp: theo Mục 6, chủ đầu tư không được để khoản 30 tỷ đồng chuyển thành nợ quá hạn trôi nổi. Đơn vị phải kích hoạt cơ chế thu hồi ngay qua khối lượng nghiệm thu thực tế hoặc yêu cầu tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh hoàn tiền về ngân sách nếu nhà thầu không sử dụng đúng mục đích cam kết.

Câu hỏi thường gặp

Mức thỏa thuận tạm ứng xây lắp tối đa là bao nhiêu?

Theo Mục 7, các hợp đồng xây dựng được phép thỏa thuận mức tạm ứng tối đa là 30% giá trị hợp đồng theo quy định pháp luật xây dựng.

Bảo lãnh tạm ứng phải duy trì trong thời gian bao lâu?

Theo Mục 6, nhà thầu có nghĩa vụ bảo đảm hiệu lực của bảo lãnh kéo dài liên tục cho tới khi chủ đầu tư thu hồi dứt điểm toàn bộ số tiền đã tạm ứng.

Xử lý thế nào với khoản tạm ứng dùng sai mục đích hoặc quá hạn?

Theo Mục 6, nhà thầu phải hoàn trả kịp thời toàn bộ kinh phí đến hạn, quá hạn, chưa dùng hoặc dùng sai; đồng thời cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, xác định trách nhiệm tổ chức, cá nhân để xử lý kỷ luật hoặc chuyển cơ quan bảo vệ pháp luật.

Khuyến nghị tuân thủ quy định quản lý ngân sách

Chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các nhà thầu thi công cần chủ động đối chiếu hồ sơ thực địa với các mốc quy định pháp lý hiện hành. Việc duy trì bảo lãnh ngân hàng hợp lệ và khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu khối lượng là giải pháp hữu hiệu nhất nhằm triệt tiêu nguy cơ vi phạm pháp luật quản lý chi tiêu ngân sách.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Tạm ứng vốn đầu tư công: Mức tối đa 30% và quy định cấm | Góc Luật