Cấm nhà thầu chuyển tiền tạm ứng dự án đường sắt đô thị sang việc khác
Theo Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND, Hà Nội nghiêm cấm chuyển tiền tạm ứng dự án đường sắt đô thị sang việc khác hoặc dùng làm tài sản bảo đảm, vi phạm sẽ bị dừng giải ngân và thu hồi tiền ngay.
Mục lục nội dungThu gọn
Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành cơ chế siết chặt quản lý nguồn vốn phục vụ đầu tư xây dựng mạng lưới giao thông trọng điểm qua Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND. Theo khoản 2 Điều 10, nhà thầu bị cấm hoàn toàn hành vi điều chuyển dòng vốn tạm ứng ra khỏi công trình được giao hoặc đem số dư tài khoản đi bảo đảm nghĩa vụ dân sự khác. Bất kỳ hành vi chiếm dụng, phân bổ sai mục đích nào đều kích hoạt chế tài đình chỉ cấp vốn, kích hoạt bảo lãnh thu hồi tiền và hủy giao kết mà không nhận bồi thường. Quy định hướng tới kiểm soát chặt chẽ ngân sách, loại bỏ rủi ro thất thoát vốn công và thanh lọc nhà thầu thiếu năng lực tài chính tại các đại dự án hạ tầng.
Hành vi nghiêm cấm khi sử dụng tiền tạm ứng dự án đường sắt đô thị
Theo khoản 2 Điều 10, toàn bộ số tiền trên tài khoản tạm ứng chỉ được phục vụ duy nhất các công việc tương ứng theo hợp đồng đã ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu chiến lược. Cơ quan có thẩm quyền xác lập hai nhóm hành vi bị cấm triệt để đối với việc sử dụng nguồn vốn này:
- Cấm chuyển vốn sang dự án khác hoặc sử dụng sai mục đích: Theo khoản 2 Điều 10, nghiêm cấm điều chuyển tiền tạm ứng sang bất kỳ dự án nào khác ngoài phạm vi hợp đồng, hoặc chi trả cho các mục đích không gắn liền với việc triển khai công trình đường sắt đô thị được chỉ định.
- Cấm dùng số dư tài khoản làm tài sản bảo đảm: Theo khoản 2 Điều 10, nghiêm cấm việc sử dụng số dư tài khoản tạm ứng để làm biện pháp bảo đảm cho các nghĩa vụ khác không thuộc mục tiêu dự án, bao gồm việc thế chấp, cầm cố cho các khoản vay tín dụng riêng lẻ.
Quy chuẩn kiểm soát dòng tiền được thiết lập chặt chẽ nhằm chặn đứng tình trạng chiếm dụng vốn nhà nước để giải quyết thanh khoản cá nhân hoặc san sẻ vốn cho công trình dở dang khác của doanh nghiệp.
Chế tài xử lý và biện pháp khắc phục hậu quả khi vi phạm
Khi nhà thầu chiến lược cố tình phá vỡ cam kết hoặc có hành vi điều chuyển, sử dụng vốn trái quy định, cơ chế tài chính xử lý hậu quả sẽ được kích hoạt ngay lập tức. Theo khoản 2 Điều 10 và khoản 5 Điều 5, các chế tài cụ thể bao gồm:
| Nhóm hành vi vi phạm | Biện pháp xử lý và khắc phục hậu quả | Căn cứ quy định |
|---|---|---|
| Sử dụng tiền tạm ứng sai mục đích, điều chuyển sang dự án khác | Đình chỉ giải ngân vốn ngay lập tức; yêu cầu hoàn trả số tiền đã tạm ứng | Khoản 2 Điều 10 |
| Không tự giác hoàn trả tiền tạm ứng dùng sai mục tiêu dự án | Thu hồi khoản tạm ứng thông qua thực hiện quyền bảo lãnh tại ngân hàng | Khoản 2 Điều 10 |
| Vi phạm nghĩa vụ tài chính hoặc kê khai gian dối về năng lực | Báo cáo Người quyết định đầu tư xem xét, chấm dứt hợp đồng; không được bồi thường; thay thế thành viên liên danh | Khoản 5 Điều 5, Khoản 2 Điều 10 |
Theo khoản 2 Điều 10, trường hợp chủ đầu tư đình chỉ giải ngân, thu hồi tạm ứng và đề nghị Người quyết định đầu tư chấm dứt hợp đồng do lỗi sử dụng vốn sai mục đích của nhà thầu, phía chủ đầu tư hoàn toàn không phải chịu trách nhiệm chi trả bất cứ khoản bồi thường nào đối với mọi thiệt hại phát sinh của nhà thầu.
Quy định kiểm soát tài khoản chuyên dùng tại ngân hàng thương mại
Theo khoản 1 Điều 10, dòng tiền tạm ứng không được giải ngân vào tài khoản vãng lai thông thường của doanh nghiệp xây dựng. Cơ chế vận hành tài khoản chịu các điều kiện kiểm soát đặc biệt:
- Địa bàn và pháp nhân ngân hàng: Nhà thầu chiến lược phải mở mới tài khoản thanh toán tiền tạm ứng, thanh toán hợp đồng tại ngân hàng thương mại được thành lập theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 6 Luật các Tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 và có trụ sở đặt tại Hà Nội.
- Tính độc lập của tài khoản: Tài khoản này mở mới chỉ phục vụ duy nhất cho dự án được ký kết hợp đồng thuộc phạm vi điều chỉnh, không sử dụng chung cho bất kỳ hoạt động kinh doanh hay dự án nào khác.
- Cơ chế đồng quản lý và giám sát giao dịch: Tài khoản được quản lý theo thỏa thuận chặt chẽ giữa chủ đầu tư và nhà thầu chiến lược. Chủ đầu tư có quyền nhận báo cáo trực tiếp từ ngân hàng thương mại định kỳ 2 tuần một lần hoặc đột xuất về số dư tài khoản và sao kê toàn bộ các giao dịch phát sinh.
Theo khoản 3 Điều 10, nhà thầu chiến lược có nghĩa vụ lập kế hoạch sử dụng tiền tạm ứng chi tiết, chịu trách nhiệm sử dụng tiền đúng mục đích cho các công việc theo hợp đồng, đồng thời phải xuất trình đầy đủ hồ sơ, chứng từ về việc sử dụng khoản tiền này bất cứ khi nào Người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư yêu cầu kiểm tra.
Điều kiện giải ngân tạm ứng và quy trình thanh toán khối lượng
Theo khoản 4 Điều 10, việc kiểm soát chi tiền tạm ứng, thanh toán hợp đồng và thu hồi tạm ứng phải tuân thủ trình tự, thủ tục quy định tại Nghị định số 254/2025/NĐ-CP về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.
Đối với dự án đường sắt đô thị triển khai theo hình thức Hợp đồng chìa khóa trao tay, hồ sơ pháp lý phục vụ việc tạm ứng kinh phí bao gồm:
- Quyết định phê duyệt nhiệm vụ thực hiện dự án được phê duyệt hoặc văn bản điều chỉnh tương ứng nếu có thay đổi.
- Hồ sơ pháp lý quy định tại điểm a, điểm d, điểm đ, điểm e và điểm g khoản 1, khoản 2, khoản 3 Điều 8 Nghị định số 254/2025/NĐ-CP.
- Chứng thư bảo lãnh tạm ứng hợp đồng theo quy định tại khoản 4 Điều 5.
Đặc biệt, theo khoản 4 Điều 10, việc thanh toán khối lượng hạng mục công việc hoàn thành chỉ được tiến hành sau khi dự án đầu tư được phê duyệt chính thức. Toàn bộ chu trình tạm ứng, thanh toán còn chịu sự giám sát từ cơ chế kiểm soát phòng ngừa rủi ro do Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành và hoạt động kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc dự án theo khoản 5 Điều 10.
Trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ kê khai của nhà thầu chiến lược
Không chỉ giới hạn ở việc kiểm soát tiền tạm ứng, tư cách pháp lý của nhà thầu tham gia dự án chịu sự ràng buộc chặt chẽ từ khâu đàm phán hợp đồng. Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 5, nhà thầu chiến lược phải thực hiện nghiêm các nghĩa vụ:
- Cam kết thực hiện dự án bảo đảm đúng tiến độ và chất lượng đề ra.
- Cam kết áp dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, phù hợp với đặc thù dự án đường sắt đô thị.
- Kê khai trung thực, cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về năng lực thực tế, khả năng huy động nguồn lực; các dự án đang triển khai đồng thời, chủ sở hữu hưởng lợi, bên có liên quan và các yếu tố xung đột lợi ích.
- Cung cấp đầy đủ chứng thư bảo lãnh tạm ứng và bảo lãnh thực hiện hợp đồng theo khoản 4 Điều 5.
Theo khoản 3 và khoản 5 Điều 5, nếu nhà thầu không nộp đủ tài liệu cam kết, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ lập tức chọn nhà thầu chiến lược khác thay thế. Trường hợp phát hiện kê khai không trung thực hoặc không đáp ứng năng lực thực hiện, chủ đầu tư sẽ áp dụng biện pháp thay thế thành viên đối với nhà thầu liên danh, kích hoạt thu hồi bảo lãnh, tạm dừng, chấm dứt hợp đồng và yêu cầu bồi thường theo hợp đồng và quy định pháp luật.
Tình huống minh họa: Rủi ro khi điều chuyển tiền tạm ứng
Xem xét một trường hợp phát sinh trong thực tế triển khai hợp đồng chìa khóa trao tay: Nhà thầu chiến lược A được tạm ứng kinh phí vào tài khoản mở mới tại ngân hàng thương mại có trụ sở ở Hà Nội để thực hiện dự án theo khoản 1 Điều 10. Do gặp khó khăn thanh khoản tại một công trình hạ tầng giao thông khác ngoài phạm vi điều chỉnh, nhà thầu A trích tiền từ tài khoản tạm ứng này để thanh toán nợ vật tư bên ngoài, hoặc dùng chính số dư tài khoản tạm ứng để lập hợp đồng thế chấp bảo đảm cho khoản tín dụng khác.
Hậu quả pháp lý phát sinh trực tiếp theo quy định:
- Theo khoản 1 Điều 10, trong kỳ báo cáo định kỳ 2 tuần, ngân hàng phát hiện và chuyển sao kê biến động số dư cho chủ đầu tư.
- Theo khoản 2 Điều 10, chủ đầu tư xác định nhà thầu có hành vi vi phạm điều cấm: điều chuyển tiền sang dự án khác và dùng số dư tài khoản làm biện pháp bảo đảm cho nghĩa vụ ngoài dự án.
- Chủ đầu tư lập tức ra quyết định đình chỉ giải ngân toàn bộ các khoản còn lại, gửi văn bản yêu cầu ngân hàng kích hoạt bảo lãnh tạm ứng để thu hồi ngay lập tức số tiền đã cấp theo khoản 2 Điều 10 và khoản 4 Điều 5.
- Chủ đầu tư báo cáo Người quyết định đầu tư chấm dứt hợp đồng. Nhà thầu A bị mất hợp đồng, mất quyền bảo lãnh và không được nhận bất kỳ khoản bồi thường thiệt hại nào từ chủ đầu tư theo quy định tại khoản 2 Điều 10.
Đối tượng chịu ảnh hưởng và danh mục hành động bắt buộc
Các chủ thể tham gia chuỗi hoạt động đầu tư, thi công dự án cần nắm bắt và thực hiện ngay các công việc chuyên biệt sau:
- Nhà thầu chiến lược và doanh nghiệp xây dựng: Thiết lập kế hoạch chi tiết việc sử dụng vốn tạm ứng; không thực hiện bất kỳ giao dịch điều chuyển tiền tạm ứng dự án đường sắt đô thị sang đơn vị thành viên hay dự án khác; lưu trữ toàn bộ hóa đơn chứng từ phục vụ thanh tra, kiểm toán; duy trì hiệu lực của bảo lãnh tạm ứng và bảo lãnh thực hiện hợp đồng.
- Tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại quản lý tài khoản: Đảm bảo điều kiện thành lập theo khoản 1 và khoản 2 Điều 6 Luật các Tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 và có trụ sở tại Hà Nội; thiết lập quy trình kiểm soát thanh toán đúng thỏa thuận với chủ đầu tư; xuất báo cáo định kỳ 2 tuần một lần hoặc đột xuất về biến động số dư và sao kê tài khoản cho chủ đầu tư.
- Chủ đầu tư dự án: Giám sát chặt chẽ hồ sơ chi tạm ứng đối chiếu với nhiệm vụ dự án và Nghị định số 254/2025/NĐ-CP; đình chỉ dòng tiền ngay khi phát hiện vi phạm và chủ động phối hợp Kiểm toán Nhà nước kiểm toán xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị.
Câu hỏi thường gặp
Nhà thầu có được dùng số dư tài khoản tạm ứng để bảo lãnh cho công ty con không?
Không. Căn cứ khoản 2 Điều 10, pháp luật nghiêm cấm việc sử dụng số dư tài khoản tạm ứng làm biện pháp bảo đảm cho các nghĩa vụ khác không thuộc mục tiêu dự án, bao gồm bảo lãnh, thế chấp cho bên thứ ba hoặc công ty con.
Ngân hàng thương mại mở tài khoản tạm ứng phải đáp ứng điều kiện gì?
Theo khoản 1 Điều 10, ngân hàng thương mại phải được thành lập theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 6 Luật các Tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15, có trụ sở đóng tại Hà Nội và thực hiện thỏa thuận quản lý tài khoản với chủ đầu tư.
Tần suất báo cáo giao dịch tài khoản tạm ứng được quy định ra sao?
Theo khoản 1 Điều 10, chủ đầu tư có quyền nhận báo cáo định kỳ 2 tuần một lần hoặc nhận báo cáo đột xuất từ ngân hàng thương mại về số dư và sao kê các giao dịch phát sinh trên tài khoản.
Nếu bị phát hiện sử dụng sai mục đích tiền tạm ứng, nhà thầu có được bồi thường khi bị cắt hợp đồng?
Không. Theo khoản 2 Điều 10, khi phát hiện nhà thầu sử dụng sai mục đích, chủ đầu tư có quyền đình chỉ giải ngân, thu hồi tiền qua bảo lãnh và báo cáo Người quyết định đầu tư chấm dứt hợp đồng mà không phải chịu trách nhiệm chi trả bất cứ khoản bồi thường nào.
Khuyến nghị tuân thủ quy chế giải ngân
Quy định cấm chuyển tiền tạm ứng dự án đường sắt đô thị sang việc khác tại Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND đặt ra tiêu chuẩn quản trị dòng tiền nghiêm ngặt đối với mọi doanh nghiệp tham gia xây dựng hạ tầng Thủ đô. Việc vi phạm không chỉ dẫn tới thiệt hại tài chính nặng nề từ việc bị phong tỏa, thu hồi bảo lãnh, mất hợp đồng mà còn loại bỏ hoàn toàn cơ hội tham gia các dự án tiếp theo. Doanh nghiệp và các ngân hàng liên quan cần chủ động rà soát quy trình hạch toán, đối chiếu trực tiếp với các điều khoản nguyên văn của Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND và quy định tại Nghị định số 254/2025/NĐ-CP, đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia tư vấn pháp luật chuyên sâu để vận hành công tác tài chính đúng quy chuẩn ngay từ giai đoạn tạm ứng ban đầu.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức