Không bị thu hồi đất vẫn được bồi thường, hỗ trợ khi làm đường sắt đô thị
Theo Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND, người dân có nhà ở, công trình bị hư hỏng dù không bị thu hồi đất khi xây dựng đường sắt đô thị tại Hà Nội vẫn được bảo đảm quyền lợi bồi thường, hỗ trợ và tạm cư.
Mục lục nội dungThu gọn
Nhiều hộ dân sinh sống sát công trường thi công hạ tầng giao thông thường trực tiếp chịu tác động tiêu cực như rạn nứt tường, lún nền hoặc gián đoạn sinh hoạt dù bất động sản của họ không bị thu hồi đất. Tại Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND do Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ban hành ngày 04 tháng 11 năm 2026, thẩm quyền và căn cứ giải quyết quyền lợi cho nhóm đối tượng đặc thù này đã được xác định cụ thể, tạo hành lang pháp lý bảo vệ tài sản của nhân dân.
Quy định giải phóng mặt bằng và bồi thường theo tuyến
Theo khoản 1 Điều 8, toàn bộ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, phá dỡ công trình, nhà ở, di chuyển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và rà phá bom mìn vật nổ được triển khai trực tiếp dựa trên Nhiệm vụ thực hiện Dự án và quy hoạch phương án tuyến, vị trí công trình theo tuyến tỷ lệ 1/500 hoặc quy hoạch tổng mặt bằng được phê duyệt.
Cũng theo khoản 1 Điều 8, điểm đột phá trong cơ chế thí điểm là các bước này được tiến hành độc lập mà không phải lập, phê duyệt dự án đầu tư thành phần giải phóng mặt bằng. Quy định này cắt giảm quy trình trung gian, đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng thi công.
Nguyên tắc triển khai theo quy hoạch phê duyệt
Theo khoản 2 Điều 8, các nhiệm vụ thu hồi đất và giải phóng mặt bằng được tổ chức thực hiện linh hoạt theo từng khu vực, phạm vi được phê duyệt. Cơ chế này áp dụng triệt để nguyên tắc quy hoạch được duyệt đến đâu thì tổ chức thực hiện ngay đến đó.
Việc thi công cuốn chiếu bảo đảm công trình không bị gián đoạn toàn tuyến, đồng thời giúp chính quyền địa phương sớm kiểm đếm hiện trạng công trình liền kề để có phương án bảo vệ hoặc đền bù kịp thời.
Quyền lợi cho người không bị thu hồi đất có nhà bị ảnh hưởng
Điểm cốt lõi được người dân quan tâm nằm ở chính sách hỗ trợ tài sản nằm ngoài ranh giới giải tỏa. Theo khoản 3 Điều 8, Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định cơ chế chính sách bồi thường, hỗ trợ, tạm cư (nếu có) đối với các đối tượng không nằm trong diện thu hồi đất nhưng có nhà ở, công trình bị ảnh hưởng trong quá trình thi công Dự án.
Quy định mở ra 3 nhóm quyền lợi chính cho người dân khu vực lân cận dự án:
- Bồi thường: Khắc phục thiệt hại vật chất đối với nhà ở, công trình xây dựng bị hư hại, rạn nứt kết cấu phát sinh từ hoạt động thi công đường sắt.
- Hỗ trợ: Các khoản trợ cấp kinh phí nhằm giảm bớt khó khăn trong sinh hoạt, kinh doanh khi đời sống bị tác động.
- Tạm cư (nếu có): Bố trí chỗ ở thay thế hoặc chi phí thuê nhà trong giai đoạn công trình xây dựng liền kề gây mất an toàn tính mạng, tài sản.
So sánh các nhóm nhiệm vụ thực hiện theo Điều 8
Để theo dõi quyền lợi và nghĩa vụ tương ứng, các nội dung quy định tại Điều 8 được phân nhóm rõ ràng theo bảng sau:
| Nội dung công việc | Căn cứ thực hiện | Thẩm quyền quy định chi tiết |
|---|---|---|
| Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất (theo khoản 1 Điều 8) | Nhiệm vụ Dự án, quy hoạch tuyến tỷ lệ 1/500 hoặc quy hoạch tổng mặt bằng | Ủy ban nhân dân Thành phố (theo khoản 4 Điều 8) |
| Phá dỡ nhà ở, công trình, rà phá bom mìn (theo khoản 1 Điều 8) | Thực hiện ngay theo từng khu vực quy hoạch được duyệt (theo khoản 2 Điều 8) | Ủy ban nhân dân Thành phố (theo khoản 4 Điều 8) |
| Bồi thường, hỗ trợ, tạm cư cho đối tượng bị ảnh hưởng (theo khoản 3 Điều 8) | Có nhà ở, công trình bị ảnh hưởng phát sinh từ thi công Dự án | Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định cơ chế chính sách (theo khoản 3 Điều 8) |
Tình huống minh họa thực tế
Một hộ gia đình sở hữu nhà ở kiên cố nằm liền kề phạm vi thi công nhà ga đường sắt đô thị theo quy hoạch phương án tuyến tỷ lệ 1/500 đã được phê duyệt. Vị trí nhà không nằm trong chỉ giới giải phóng mặt bằng (theo khoản 1 Điều 8).
Khi đơn vị thi công đào ngầm, tường nhà xuất hiện vết nứt lớn, gây nguy cơ mất an toàn kết cấu. Căn cứ khoản 3 Điều 8, chủ hộ thuộc nhóm đối tượng được Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét cơ chế chính sách bồi thường thiệt hại công trình, hỗ trợ tài chính hoặc bố trí nơi tạm cư an toàn trong thời gian xử lý sự cố.
Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì
- Đối tượng chịu tác động: Mọi tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhà ở hoặc công trình kiến trúc liền kề các tuyến đường sắt đô thị thi công trên địa bàn Hà Nội.
- Ghi nhận hiện trạng: Chủ động lập biên bản hiện trạng công trình trước và trong quá trình máy móc thi công đi qua khu vực đất ở.
- Phản ánh kịp thời: Khi phát hiện nứt vỡ, sụt lún, thông báo ngay cho ban quản lý dự án, đơn vị thi công và chính quyền địa phương để kiểm tra hiện trường.
- Theo dõi văn bản hướng dẫn: Cập nhật các quyết định thi hành chi tiết của Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành theo khoản 4 Điều 8 để nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường đúng quy trình.
Câu hỏi thường gặp
Nhà không thuộc diện giải tỏa có được hỗ trợ tạm cư không?
Có. Theo khoản 3 Điều 8, Ủy ban nhân dân Thành phố có thẩm quyền quyết định chính sách tạm cư (nếu có) đối với các trường hợp có nhà ở, công trình bị ảnh hưởng trong quá trình thi công.
Dự án có phải lập dự án thành phần giải phóng mặt bằng không?
Không. Theo khoản 1 Điều 8, công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất và bồi thường được triển khai trên cơ sở Nhiệm vụ thực hiện Dự án và quy hoạch tỷ lệ 1/500 hoặc quy hoạch tổng mặt bằng mà không phải lập, duyệt dự án đầu tư thành phần.
Cơ quan nào quy định chi tiết mức tiền và thủ tục chi trả?
Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 8, Ủy ban nhân dân Thành phố là cơ quan quyết định cơ chế chính sách bồi thường, hỗ trợ, tạm cư và ban hành văn bản quy định chi tiết Điều 8.
Khuyến nghị theo dõi thực thi quy định
Quy định tại Điều 8 là căn cứ pháp lý trực tiếp bảo vệ quyền lợi hợp pháp về tài sản cho người dân sinh sống ven các dự án đường sắt đô thị Hà Nội. Khi phát sinh hư hỏng công trình, người dân cần chủ động đối chiếu nội dung tại Nghị quyết 101/2026/NQ-HĐND, phối hợp cơ quan chức năng lập hồ sơ giám định thiệt hại khách quan và liên hệ các đơn vị tư vấn pháp lý để được bảo vệ quyền lợi đúng luật định.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức