Bộ Xây dựng đề xuất giảm 43.217 tỷ đồng vốn của 02 dự án đường sắt

Bộ Xây dựng đề xuất giảm 43.217 tỷ đồng vốn của 02 dự án đường sắt

Báo cáo của Bộ Tài chính về tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công ghi nhận biến động vốn lớn tại Bộ Xây dựng. Đơn vị này kiến nghị cắt giảm mạnh kế hoạch vốn năm 2026 do việc triển khai dự án chưa đạt tiến độ cam kết.

Thực trạng phân bổ và tỷ lệ giải ngân

Tính đến ngày 22/10/2026, tình hình giải ngân vốn của Bộ Xây dựng ghi nhận kết quả rất thấp so với kế hoạch được giao. Tổng kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ Xây dựng là 121.398.947 triệu đồng. Lũy kế giải ngân thực tế chỉ đạt 20.365.262 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ 16,8%.

Để cải thiện chỉ số giải ngân, Bộ Xây dựng đề xuất bóc tách các phần vốn khó giải ngân ra khỏi kế hoạch đánh giá. Trong đó có nội dung trọng yếu liên quan đến các dự án hạ tầng đường sắt:

"43.217 tỷ đồng điều chỉnh giảm do chưa có nhu cầu sử dụng và không có khả năng giải ngân của 02 dự án đường sắt"

Ngoài khoản giảm trên, Bộ Xây dựng cũng đề xuất phương án chuyển dịch nguồn lực sang các đơn vị cấp cơ sở để thực hiện giải phóng mặt bằng độc lập.

Chi tiết cơ cấu đề xuất điều chỉnh vốn

Bộ Xây dựng đưa ra các phương án cơ cấu lại kế hoạch vốn nhằm phản ánh đúng tiến độ thực tế triển khai ngoài hiện trường:

Tác động trực tiếp đến nhà thầu hạ tầng giao thông

Việc cắt giảm hơn 43 nghìn tỷ đồng vốn cho thấy tiến độ chuẩn bị dự án và khởi công thực địa đang chậm hơn dự kiến ban đầu. Doanh nghiệp xây lắp đối mặt với các tác động thực tế:

• Gián đoạn kế hoạch dòng tiền: Kế hoạch tạm ứng và thanh toán hợp đồng xây lắp không diễn ra như kỳ vọng do thiếu nhu cầu sử dụng vốn ngay trong năm.

• Áp lực huy động nguồn lực: Nhà thầu đã đầu tư máy móc, thiết bị, nhân sự cho các gói thầu đường sắt phải gánh chi phí lưu kho bãi, chờ mặt bằng và thủ tục.

• Chuyển dịch trọng tâm sang mặt bằng: Khoản vốn 1.075 tỷ đồng điều chuyển cho 12 địa phương cho thấy nút thắt chính nằm ở công tác giải phóng mặt bằng đường sắt Bắc-Nam.

Rủi ro tuân thủ đối với doanh nghiệp

Trong bối cảnh nguồn vốn bị rà soát và cắt giảm mạnh, nhà thầu cần nhận diện các rủi ro pháp lý phát sinh:

1. Rủi ro điều chỉnh hợp đồng: Tiến độ cấp vốn thay đổi dẫn tới việc phải đàm phán lại tiến độ thi công, thời gian hoàn thành và chi phí trượt giá phát sinh.

2. Rủi ro thu hồi vốn tạm ứng: Các dự án không giải ngân được đối mặt với nguy cơ bị cơ quan tài chính kiểm tra, siết chặt thủ tục giải ngân và áp dụng quy định thu hồi tạm ứng tồn đọng.

3. Rủi ro bảo lãnh thực hiện: Kéo dài thời gian chờ bàn giao mặt bằng đòi hỏi gia hạn các chứng thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng, làm tăng chi phí tài chính.

Gợi ý hành động cho nhà thầu:

• Rà soát toàn bộ điều khoản bất khả kháng và điều khoản bồi thường chi phí do chậm bàn giao mặt bằng trong hợp đồng đã ký.

• Chủ động phối hợp với chủ đầu tư và 12 địa phương tiếp nhận 1.075 tỷ đồng vốn để bám sát mốc tiến độ bàn giao tim tuyến thi công.

• Tái cấu trúc dòng tiền ngắn hạn, không đầu tư trang thiết bị quy mô lớn khi chưa có thông báo lệnh khởi công và kế hoạch vốn phê duyệt cụ thể.

Kết luận

Đề xuất cắt giảm 43.217 tỷ đồng vốn của 02 dự án đường sắt phản ánh thực tế triển khai hạ tầng kỹ thuật phức tạp đòi hỏi nhiều thủ tục chuẩn bị. Nhà thầu hạ tầng giao thông cần theo dõi sát các quyết định chính thức từ cấp thẩm quyền để kịp thời điều chỉnh phương án sản xuất kinh doanh và quản trị rủi ro hợp đồng.