Cấm chia sẻ khóa bí mật định danh, vi phạm sẽ bị bêu tên công khai
Nghị định 372/2026/NĐ-CP cấm chuyển giao khóa bí mật định danh cho bất kỳ bên nào, kể cả Trung tâm dữ liệu quốc gia. Tổ chức vi phạm sẽ bị Bộ Công an công khai danh tính trên Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc.
Mục lục nội dungThu gọn
Theo quy định tại Nghị định 372/2026/NĐ-CP của Chính phủ, an toàn thông tin và tính toàn vẹn của dữ liệu chuỗi khối đòi hỏi cơ chế kiểm soát định danh tuyệt đối. Mọi chủ thể khi tham gia hệ thống phải chịu trách nhiệm bảo vệ khóa bí mật định danh, không được phép chuyển nhượng hay chia sẻ cho bất kỳ bên thứ ba nào. Quy định này áp dụng trực tiếp tới các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân đang vận hành, khởi tạo và khai thác dữ liệu số.
Quy định nghiêm ngặt về quản lý khóa bí mật định danh trên nền tảng số
Căn cứ theo khoản 1 Điều 7, cặp khóa mật mã không đối xứng bao gồm khóa bí mật và khóa công khai do từng cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia Nền tảng chuỗi khối quốc gia tự tạo lập. Trong cơ chế này, khóa bí mật do bên phát hành chứng chỉ số, bên tạo lập và cung cấp bằng chứng số, cùng bên sử dụng bằng chứng số trực tiếp nắm giữ và quản lý.
Mục đích sử dụng của khóa bí mật được quy định cụ thể tại điểm a khoản 1 Điều 7 là tạo lập chữ ký điện tử chuyên dùng lên chứng chỉ số, bằng chứng số hoặc dùng để giải mã dữ liệu. Trách nhiệm pháp lý cốt lõi đặt ra là chủ thể nắm giữ không được tiết lộ hoặc chuyển giao khóa này cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác, bao gồm cả Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Song hành với đó, điểm b khoản 1 Điều 7 quy định khóa công khai được tạo lập tương ứng sẽ được Trung tâm dữ liệu quốc gia chấp thuận đăng ký và lưu trữ trên Nền tảng chuỗi khối quốc gia thông qua tài liệu định danh phi tập trung. Khóa công khai đóng vai trò phương tiện kỹ thuật để xác minh chữ ký điện tử chuyên dùng, kiểm tra tính toàn vẹn của chứng chỉ số, bằng chứng số và mã hóa các luồng dữ liệu truyền gửi đến chủ thể.
Hành vi bị nghiêm cấm trong quản trị và chia sẻ dữ liệu
Quy định kiểm soát việc lưu chuyển thông tin số được siết chặt nhằm phòng ngừa các nguy cơ giả mạo và can thiệp trái phép. Điều 30 xác định rõ phạm vi trách nhiệm và ranh giới quyền hạn của các bên tham gia khai thác hệ thống.
Cụ thể, theo khoản 2 Điều 30, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được phép cung cấp cho bên thứ ba những thông tin, dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền cung cấp cho mình để phục vụ hoạt động khai thác, sử dụng, trừ trường hợp được chính cơ quan có thẩm quyền cho phép. Việc tự ý chia sẻ dữ liệu được cấp phát là hành vi vi phạm kỷ luật quản lý thông tin.
Ngoài ra, theo khoản 1 Điều 30, các bên tham gia bắt buộc phải tuân thủ nghiêm các nguyên tắc chung và quy định của cấp có thẩm quyền về quản lý, khai thác dữ liệu phục vụ định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc. Khi phát hiện các sai sót của dữ liệu đã thu thập, bên khai thác có nghĩa vụ thông báo kịp thời cho cơ quan quản lý theo khoản 3 Điều 30.
Hệ quả pháp lý và thẩm quyền bêu tên công khai bên vi phạm
Bên cạnh trách nhiệm tuân thủ, biện pháp xử lý vi phạm đối với hành vi làm lộ, chuyển giao khóa hoặc chia sẻ dữ liệu trái phép đã được phân định cụ thể về mặt thẩm quyền quản lý nhà nước.
Theo khoản 6 Điều 31, Bộ Công an được giao thẩm quyền công khai danh tính các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định trên Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá. Đây là chế tài công khai trực diện trên môi trường số, tác động trực tiếp đến uy tín vận hành và tư cách pháp lý của đơn vị vi phạm.
Song song với việc công bố danh tính vi phạm, các rủi ro pháp lý về tài chính cũng được làm rõ: theo khoản 5 Điều 30, trường hợp bên cung cấp dữ liệu đưa ra thông tin không chính xác gây thiệt hại, bên sử dụng có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định của pháp luật. Ngược lại, nếu quyền khai thác bị xâm phạm, chủ thể có quyền khiếu nại, tố cáo theo khoản 4 Điều 30.
| Hành vi vi phạm hoặc nghĩa vụ pháp lý | Căn cứ quy định | Chế tài và hệ quả pháp lý tương ứng |
|---|---|---|
| Tiết lộ, chuyển giao khóa bảo mật chuyên dùng cho bên khác (kể cả Trung tâm dữ liệu quốc gia) | Điểm a Khoản 1 Điều 7, Khoản 5 Điều 7 | Bị thu hồi quyền sử dụng theo hướng dẫn kỹ thuật; bị công khai danh tính vi phạm trên Nền tảng quốc gia theo Khoản 6 Điều 31. |
| Tự ý cung cấp dữ liệu được cấp quyền khai thác cho bên thứ ba khi chưa được phép | Khoản 2 Điều 30 | Chấm dứt quyền khai thác; bị công khai cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm trên Nền tảng quốc gia theo Khoản 6 Điều 31. |
| Cung cấp thông tin, dữ liệu sai lệch gây thiệt hại cho bên khai thác | Khoản 5 Điều 30 | Phải bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật; chịu trách nhiệm xử lý vi phạm hành chính hoặc công khai trên hệ thống. |
Khung pháp lý bắt buộc trong tài liệu định danh phi tập trung
Nhằm đảm bảo giao dịch điện tử và chữ ký số chuyên dùng vận hành minh bạch, khoản 4 Điều 7 quy định tài liệu định danh phi tập trung chứa mã DID và khóa công khai, được lưu trữ trên Nền tảng chuỗi khối quốc gia, có giá trị như chứng thư điện tử do Trung tâm Dữ liệu quốc gia cấp phát. Tài liệu này bắt buộc phải tích hợp các thỏa thuận pháp lý quan trọng:
- Giá trị chữ ký điện tử: Xác nhận chữ ký số tạo bởi khóa riêng tương ứng với khóa công khai đã đăng ký là hợp pháp, không bị phủ nhận giá trị pháp lý và giá trị chứng cứ theo khoản 1 Điều 23 Luật Giao dịch điện tử (theo điểm b khoản 4 Điều 7).
- Tính toàn vẹn dữ liệu: Cơ chế mật mã học và cấu trúc lưu trữ chuỗi khối bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu kể từ thời điểm khởi tạo lần đầu, đáp ứng điều kiện có giá trị như bản gốc theo Điều 10 Luật Giao dịch điện tử (theo điểm d khoản 4 Điều 7).
- Xử lý lỗi tự động: Xác lập quy trình thông báo và xử lý lỗi kỹ thuật, lỗi nhập liệu và quyền rút lại thông tin khi hệ thống thông tin tự động xử lý mà con người không có cơ hội chỉnh sửa trước khi gửi, căn cứ Điều 18 Luật Giao dịch điện tử (theo điểm e khoản 4 Điều 7).
- Hiệu lực hợp đồng tự động: Công nhận giá trị giao kết thông qua sự tương tác tự động giữa ví số, hệ thống thông tin hoặc tác tử thông minh mà không bắt buộc có sự can thiệp thủ công của con người theo Điều 34 và Điều 36 Luật Giao dịch điện tử (theo điểm g khoản 4 Điều 7).
- Thông báo và lệnh điều phối: Xác nhận hiệu lực pháp lý của thông báo điện tử, lệnh điều phối, yêu cầu hủy bỏ, đình chỉ hoặc thu hồi chứng chỉ số có giá trị như văn bản giấy theo Điều 38 Luật Giao dịch điện tử (theo điểm i khoản 4 Điều 7).
Trách nhiệm kỹ thuật và đối tượng chịu tác động
Quy chuẩn mới phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan nhà nước và các tổ chức trực tiếp tham gia chuỗi cung ứng số. Theo khoản 6 Điều 7 và Điều 31, Bộ Công an chịu trách nhiệm:
- Xây dựng, quản lý, khai thác Nền tảng quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa (theo khoản 1 Điều 31).
- Chủ trì xây dựng quy trình kết nối, chia sẻ giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và bảo đảm an ninh mạng, phòng chống tội phạm công nghệ cao (theo khoản 2 Điều 31).
- Ban hành hướng dẫn kỹ thuật, nghiệp vụ tạo lập, đăng ký, sử dụng và thu hồi chữ ký điện tử chuyên dùng (theo khoản 6 Điều 7).
- Kiểm tra, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương và tổng hợp tình hình chuẩn hóa dữ liệu báo cáo Chính phủ (theo khoản 3 và khoản 4 Điều 31).
Đối với các tổ chức, doanh nghiệp, đơn vị tham gia hệ thống phải tự chịu trách nhiệm thực hiện hành vi ký, bảo mật khóa riêng và kịp thời báo cáo sự cố lộ lọt theo đúng quy trình nghiệp vụ của Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Câu hỏi thường gặp về quản trị khóa mật mã và dữ liệu số
Trung tâm dữ liệu quốc gia có quyền yêu cầu bàn giao khóa riêng không?
Không. Căn cứ theo điểm a khoản 1 Điều 7, khóa bảo mật do tổ chức, cá nhân tự tạo lập, nắm giữ và quản lý, tuyệt đối không được chuyển giao hay tiết lộ cho bất kỳ ai, bao gồm cả Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Doanh nghiệp được tự ý chia sẻ dữ liệu truy xuất nguồn gốc cho đối tác không?
Theo khoản 2 Điều 30, cơ quan, tổ chức không được tự ý cung cấp cho bên thứ ba thông tin, dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền cung cấp để khai thác, sử dụng, trừ trường hợp đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Khi phát hiện rủi ro lộ khóa mật mã, tổ chức phải xử lý như thế nào?
Theo khoản 5 Điều 7, chủ thể phải thông báo kịp thời cho Trung tâm dữ liệu quốc gia khi phát hiện nguy cơ mất an ninh mạng, lộ lọt hoặc mất kiểm soát khóa theo hướng dẫn kỹ thuật của Bộ Công an.
Khuyến nghị thực thi dành cho tổ chức và cá nhân vận hành
Để đảm bảo tuân thủ nghiêm các quy định và tránh nguy cơ bị xử lý công khai danh tính trên Nền tảng quốc gia, các cơ quan, tổ chức cần tiến hành rà soát nội bộ ngay từ thời điểm hiện tại. Việc quản trị chứng thư số và khóa mật mã phải được chuẩn hóa theo quy trình bảo mật cao nhất, kiểm soát chặt quyền truy cập của nhân sự kỹ thuật. Các đơn vị cần chủ động đối chiếu hạ tầng thông tin với các hướng dẫn kỹ thuật nghiệp vụ của Bộ Công an, thường xuyên kiểm tra hiệu lực dữ liệu và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên ngành khi thiết lập các giao dịch điện tử tự động trên nền tảng chuỗi khối.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức