Cấm dùng 5 loại amiăng amfibôn sản xuất vật liệu xây dựng
Văn bản hợp nhất 138/2026/VBHN-TT-BXD quy định cấm tuyệt đối 5 loại khoáng amiăng amfibôn trong chế tạo vật liệu xây dựng nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng và an toàn.
Mục lục nội dungThu gọn
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng ban hành kèm theo Văn bản hợp nhất 138/2026/VBHN-TT-BXD xác lập ranh giới pháp lý mang tính bắt buộc: loại bỏ hoàn toàn nhóm khoáng thạch độc hại trong dây chuyền chế tạo. Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực vật liệu, quy định cấm dùng 5 loại amiăng amfibôn sản xuất vật liệu xây dựng là mệnh lệnh kỹ thuật không có ngoại lệ, tác động trực tiếp đến danh mục nguyên liệu đầu vào và điều kiện công bố hợp quy trước khi cung ứng ra thị trường.
Danh mục 5 loại khoáng amiăng amfibôn bị cấm tuyệt đối
Căn cứ theo Mục 2.1 Phần 2, quy chuẩn xác định rõ ràng:
Không sử dụng nguyên liệu amiăng amfibôn (tên viết khác amfibole) cho chế tạo các sản phẩm vật liệu xây dựng.
Theo Mục 2.1 Phần 2, danh mục 05 loại khoáng amiăng amfibôn bị nghiêm cấm kèm theo các thông số định danh hóa học và mã phân loại hàng hóa cụ thể như sau:
| Tên khoáng vật | Mã HS | Đặc điểm hình thái, màu sắc | Công thức hóa học |
|---|---|---|---|
| Crocidolite (amiăng xanh) | 2524.10.00 | Dạng sợi, màu xanh | 3H2O.2Na2O.6(Fe2,Mg)O.2Fe2O3.17SiO2 |
| Amosite (amiăng nâu) | 2524.90.00 | Dạng sợi, màu nâu | 5,5FeO.1,5MgO.8SiO2.H2O |
| Anthophilite | 2524.90.00 | Dạng sợi, có màu | 7(Mg,Fe)O.8SiO2(OH)2 |
| Actinolite | 2524.90.00 | Dạng sợi, có màu | 2CaO.4MgO.FeO.8SiO2.H2O |
| Tremolite | 2524.90.00 | Dạng sợi, có màu | 2CaO.5MgO.8SiO2.H2O |
Phạm vi kiểm soát kỹ thuật và điều kiện tuân thủ chất lượng
Quy chuẩn ban hành kèm theo Văn bản hợp nhất 138/2026/VBHN-TT-BXD không dừng lại ở việc thiết lập hàng rào ngăn chặn nguyên liệu cấm, mà còn buộc toàn bộ chuỗi sản xuất phải chuẩn hóa quy trình kiểm định. Căn cứ theo Mục 2.2 Phần 2, các sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng khi sản xuất hoặc đưa vào lưu thông bắt buộc phải được thử nghiệm chỉ tiêu kỹ thuật tương ứng và thỏa mãn các ngưỡng giới hạn nghiêm ngặt.
Trong sản xuất chất kết dính như xi măng poóc lăng và xi măng poóc lăng hỗn hợp – những nhóm vật liệu thường phối trộn phụ gia – quy chuẩn quy định cụ thể mức giới hạn tại Bảng 1 Mục 2.2 Phần 2 nhằm ngăn chặn tạp chất và kiểm soát độ bền:
| Tên sản phẩm | Chỉ tiêu kỹ thuật kiểm soát | Mức yêu cầu | Phương pháp thử |
|---|---|---|---|
| Xi măng poóc lăng (PC 40, PC 50) | Cường độ nén (3 ngày / 28 ngày) Độ ổn định thể tích (Le chatelier) Hàm lượng SO3 Hàm lượng MgO Hàm lượng mất khi nung (MKN) Hàm lượng cặn không tan (CKT) | PC 40: ≥ 21 MPa (3 ngày), ≥ 40 MPa (28 ngày) PC 50: ≥ 25 MPa (3 ngày), ≥ 50 MPa (28 ngày) ≤ 10,0 mm ≤ 3,5% ≤ 5,0% (cho phép tới 6% nếu độ nở autoclave ≤ 0,8%) ≤ 3,0% (không phụ gia đá vôi), ≤ 3,5% (có phụ gia đá vôi) ≤ 1,5% | TCVN 6016:2011 TCVN 6017:2015 TCVN 141:2023 TCVN 8877:2011 |
| Xi măng poóc lăng hỗn hợp (PCB 30, PCB 40, PCB 50) | Cường độ nén (3 ngày / 28 ngày) | PCB 30: — (3 ngày), ≥ 30 MPa (28 ngày) PCB 40: ≥ 14 MPa (3 ngày), ≥ 40 MPa (28 ngày) PCB 50: ≥ 18 MPa (3 ngày), ≥ 50 MPa (28 ngày) | TCVN 6016:2011 |
Theo Bảng 1 Mục 2.2 Phần 2, quy cách lấy mẫu đối với nhóm xi măng poóc lăng yêu cầu phải lấy mẫu ở 10 vị trí khác nhau trong cùng lô sản phẩm, mỗi vị trí khoảng 4 kg để tạo mẫu trung bình khoảng 20 kg. Đây là căn cứ bảo đảm tính đồng nhất khi đưa mẫu đi thử nghiệm tại các tổ chức chứng nhận.
Tình huống minh họa: Kiểm soát nguyên liệu đầu vào và chỉ tiêu kỹ thuật
Một cơ sở sản xuất cấu kiện xây dựng tổng hợp nhập nguyên liệu xi măng poóc lăng PC 40 và các chất độn tăng cường chịu lực. Khi kiểm tra hồ sơ và đánh giá lô hàng:
- Về nguồn sợi gia cường: Đơn vị phát hiện một lô phụ gia dạng sợi vô cơ có mã HS 2524.90.00 khai báo bổ sung khoáng Tremolite (công thức 2CaO.5MgO.8SiO2.H2O) nhằm gia tăng liên kết. Chiểu theo Mục 2.1 Phần 2, Tremolite nằm trong danh mục cấm dùng tuyệt đối. Toàn bộ lô vật liệu này bị đình chỉ đưa vào dây chuyền sản xuất do vi phạm điều kiện kỹ thuật của quy chuẩn.
- Về chất lượng xi măng PC 40: Cơ sở tiến hành lấy mẫu ở 10 vị trí khác nhau trong cùng lô sản phẩm, mỗi vị trí lấy khoảng 4 kg để gom thành mẫu trung bình khoảng 20 kg theo đúng quy định tại Bảng 1 Mục 2.2 Phần 2. Kết quả thử nghiệm theo TCVN 6016:2011 xác định cường độ nén sau 3 ngày đạt 22 MPa (yêu cầu không nhỏ hơn 21 MPa), sau 28 ngày đạt 41 MPa (yêu cầu không nhỏ hơn 40 MPa); hàm lượng mất khi nung thử theo TCVN 141:2023 khi không dùng phụ gia đá vôi đạt 2,8% (yêu cầu không lớn hơn 3,0%). Lô xi măng đáp ứng đầy đủ chỉ tiêu kỹ thuật để phục vụ sản xuất.
Ai chịu tác động từ quy chuẩn kỹ thuật và giải pháp tuân thủ
Các nhóm chủ thể trong chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các quy định kỹ thuật tại Văn bản hợp nhất 138/2026/VBHN-TT-BXD cần chủ động triển khai các biện pháp kiểm soát:
- Doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, tấm lợp, phụ gia: Rà soát triệt để quy trình cấp phối, kiên quyết loại bỏ hoàn toàn 5 loại khoáng amiăng amfibôn (Crocidolite, Amosite, Anthophilite, Actinolite, Tremolite). Thay thế công thức gia cường bằng các vật liệu sợi an toàn được pháp luật cho phép.
- Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu và sản phẩm xây dựng: Kiểm soát chặt tờ khai hải quan, đối chiếu danh mục hàng hóa thuộc mã HS 2524.10.00 và mã HS 2524.90.00 theo Mục 2.1 Phần 2. Từ chối ký kết hợp đồng thương mại chứa thành phần khoáng amfibôn.
- Đơn vị kiểm định, thử nghiệm và chứng nhận hợp quy: Áp dụng các tiêu chuẩn phương pháp thử tương ứng được chỉ định tại Bảng 1 Mục 2.2 Phần 2 (như TCVN 6016:2011, TCVN 6017:2015, TCVN 141:2023, ASTM C471M-20a, ISO 4435:2003, ISO 15875-2:2003, ISO 15877-2:2009, ISO 22391-2:2009, BS EN 14617-10:2012) để đánh giá sự phù hợp của sản phẩm hàng hóa.
Câu hỏi thường gặp về quy định cấm amiăng amfibôn
Có ngoại lệ nào cho phép sử dụng amiăng amfibôn với tỷ lệ nhỏ không?
Không. Quy định tại Mục 2.1 Phần 2 nêu rõ: "Không sử dụng nguyên liệu amiăng amfibôn (tên viết khác amfibole) cho chế tạo các sản phẩm vật liệu xây dựng". Quy chuẩn không đưa ra bất kỳ ngưỡng miễn trừ hay tỷ lệ pha tạp cho phép nào đối với 05 loại khoáng chất thuộc nhóm này.
Khoáng chất Crocidolite được nhận diện thế nào trong hồ sơ xuất nhập khẩu?
Theo Mục 2.1 Phần 2, Crocidolite (amiăng xanh) có mã hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (Mã HS) là 2524.10.00, hình thái dạng sợi, màu xanh và mang công thức hóa học đặc trưng 3H2O.2Na2O.6(Fe2,Mg)O.2Fe2O3.17SiO2.
Bốn loại amiăng amfibôn còn lại có chung mã hàng hóa hay không?
Đúng. Căn cứ Mục 2.1 Phần 2, các khoáng Amosite (amiăng nâu), Anthophilite, Actinolite và Tremolite đều được quản lý theo mã HS 2524.90.00.
Khuyến nghị rà soát kỹ thuật cho cơ sở sản xuất
Việc thực thi nghiêm ngặt lệnh cấm dùng 5 loại amiăng amfibôn sản xuất vật liệu xây dựng là trách nhiệm pháp lý bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp trong ngành vật liệu. Các nhà sản xuất cần chủ động đối chiếu phiếu kiểm nghiệm nguyên liệu đầu vào với các chỉ tiêu tại Mục 2.1 và Mục 2.2 Phần 2 thuộc Văn bản hợp nhất 138/2026/VBHN-TT-BXD, đồng thời tham vấn chuyên gia pháp lý và các đơn vị thử nghiệm chuyên ngành để duy trì sự phù hợp tiêu chuẩn cho toàn bộ chuỗi sản phẩm cung ứng ra thị trường.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức