Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Cổ vật quý hiếm đưa về nước được hưởng ưu đãi thuế, phí theo quy định mới

Theo Quyết định 2196/QĐ-TTg, hiện vật văn hóa đáp ứng tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý đưa về nước được hỗ trợ thủ tục hải quan và chính sách thuế ưu đãi.

Mục lục nội dungThu gọn

Quyết định 2196/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 12 tháng 11 năm 2026 chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước. Chính sách này tạo cơ sở phối hợp thủ tục hải quan, hỗ trợ cơ chế tài chính nhằm tạo điều kiện cho các nhà sưu tập tư nhân, doanh nghiệp và tổ chức đưa di sản văn hóa hồi hương.

Chính sách thuế phí và thủ tục hải quan cho hiện vật đưa về nước

Vấn đề chi phí tài chính và rào cản thông quan qua biên giới luôn là thách thức lớn đối với cá nhân, doanh nghiệp khi tham gia đấu giá hoặc mua lại cổ vật từ nước ngoài. Tại Điều 2 Khoản 5 Quyết định 2196/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ giao trách nhiệm cụ thể cho Bộ Tài chính trong việc triển khai giải pháp hỗ trợ tài chính và thủ tục qua biên giới.

Theo đó, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ Tài chính có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện Đề án theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Đồng thời, Bộ Tài chính chủ trì phối hợp thực hiện thủ tục hải quan và áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, phí đối với hiện vật đưa về nước theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, tại Điều 2 Khoản 2 Điểm b và Điều 2 Khoản 3 Quyết định 2196/QĐ-TTg, Bộ Ngoại giao cùng các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (Đại sứ quán, Tổng Lãnh sự quán và các cơ quan lãnh sự) có trách nhiệm hỗ trợ xử lý vấn đề đối ngoại, đàm phán, pháp lý quốc tế, thủ tục lãnh sự, hải quan, vận chuyển và bàn giao hiện vật về Việt Nam.

Khuyến khích xã hội hóa và đơn giản hóa thủ tục hiến tặng

Nhà nước xác định nguồn lực xã hội hóa giữ vai trò quan trọng trong việc đưa các tác phẩm đỉnh cao và cổ vật về nước. Theo Mục III Khoản 2 Điểm a Điều 1 Quyết định 2196/QĐ-TTg, Nhà nước thực hiện chính sách khuyến khích xã hội hóa trong hoạt động đưa hiện vật về nước; đồng thời nghiên cứu, đề xuất đơn giản hóa thủ tục tiếp nhận tài trợ, hiến tặng theo thẩm quyền và quy định pháp luật.

Nguồn lực thực hiện được huy động và kết hợp linh hoạt từ nhiều thành phần tài chính. Theo Mục III Khoản 2 Điểm a Điều 1 Quyết định 2196/QĐ-TTg, các nguồn kinh phí gồm:

  • Ngân sách nhà nước (kể cả nguồn dự phòng theo Điều 23 Nghị định số 282/2026/NĐ-CP ngày 14 tháng 7 năm 2026).
  • Quỹ bảo tồn di sản văn hóa theo quy định tại Điều 89 Luật Di sản văn hóa năm 2024.
  • Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo quy định tại Điều 11 Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24 tháng 4 năm 2026 của Quốc hội.
  • Các nguồn tài trợ, hiến tặng và nguồn xã hội hóa hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, đối với các hiện vật xuất hiện tại các phiên đấu giá hoặc giao dịch quốc tế, các khoản chi đặc thù gồm phí đấu giá, luật sư sở tại, bảo hiểm, lưu giữ và vận chuyển được xác định theo từng vụ việc trên cơ sở dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt (theo Mục III Khoản 2 Điểm a Điều 1 Quyết định 2196/QĐ-TTg).

Hình thức đưa cổ vật về nước và quyền sở hữu hiện vật

Để tối đa hóa số lượng hiện vật hồi hương, Nhà nước đề ra đa dạng phương thức xử lý và quy định rành mạch về quyền định đoạt, quản lý tài sản sau khi nhập cảnh. Theo Mục III Khoản 2 Điểm c Điều 1 Quyết định 2196/QĐ-TTg, các phương thức đưa di sản văn hóa về nước bao gồm:

  • Đàm phán ngoại giao để tiếp nhận, hoàn trả.
  • Nhà nước mua hoặc tham gia đấu giá khi cần thiết.
  • Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân mua và hiến tặng.
  • Vận động cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài hiến tặng.
  • Khuyến khích nhà sưu tập trong nước mua lại, đưa cổ vật về nước.

Về chế độ sở hữu sau khi hồi hương, theo Điều 2 Khoản 1 Điểm c Quyết định 2196/QĐ-TTg, quy chế được phân định theo nguồn gốc tài chính và ý chí của chủ sở hữu:

Hình thức đưa hiện vật về nước Hình thức quản lý pháp lý Cơ quan tiếp nhận, thực thi
Mua bằng ngân sách nhà nước Quản lý theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt phương án giao cho bảo tàng công lập hoặc đơn vị quản lý
Tổ chức, cá nhân hiến tặng, chuyển giao cho Nhà nước Quản lý theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt phương án giao cho bảo tàng công lập hoặc đơn vị quản lý
Tổ chức, cá nhân tự đưa về nước (không chuyển giao quyền sở hữu cho Nhà nước) Đăng ký, quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa Tổ chức, cá nhân sở hữu tự quản lý theo quy định di sản văn hóa

Trách nhiệm phối hợp bảo đảm an ninh và hỗ trợ của các bộ, ngành

Hoạt động đưa hiện vật quý hiếm về nước đòi hỏi quy trình bảo mật và giám sát liên ngành chặt chẽ. Căn cứ Điều 2 Khoản 4 Điểm a và Điểm b Quyết định 2196/QĐ-TTg, Bộ Công an có nhiệm vụ:

  • Phối hợp phòng, chống buôn bán, vận chuyển, xuất nhập khẩu trái phép tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa có nguồn gốc Việt Nam; xác minh vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, tội phạm xuyên quốc gia, làm giả hồ sơ nguồn gốc; tham gia thu thập thông tin, tài liệu ở nước ngoài.
  • Phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng Danh sách tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài, xác thực giá trị, tổ chức đưa hiện vật về nước; phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật quốc tế truy tìm, thu hồi.
  • Chủ trì công tác bảo đảm an ninh, an toàn trong quá trình tiếp nhận, vận chuyển và phối hợp lưu giữ, bảo quản, trưng bày hiện vật có giá trị đặc biệt.

Đồng thời, theo Điều 2 Khoản 6 Quyết định 2196/QĐ-TTg, Bộ Tư pháp căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao phối hợp nghiên cứu, tham gia ý kiến về những vấn đề pháp luật quốc tế, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế và tương trợ tư pháp phát sinh trong quá trình thực hiện Đề án.

Đối với chính quyền địa phương, theo Điều 2 Khoản 8 Quyết định 2196/QĐ-TTg, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo rà soát, cung cấp thông tin hiện vật có nguồn gốc địa phương ở nước ngoài, lập danh mục, phối hợp đề xuất phương án tiếp nhận, vận động hiến tặng, chuyển giao và huy động nguồn lực hợp pháp của địa phương, doanh nghiệp, cộng đồng.

Ai chịu ảnh hưởng và các bước cần thực hiện

Quyết định 2196/QĐ-TTg tác động trực tiếp đến nhóm đối tượng tham gia thị trường di sản văn hóa nghệ thuật:

  • Nhà sưu tập cá nhân và doanh nghiệp: Khi phát hiện cổ vật quý hiếm của Việt Nam tại nước ngoài có nhu cầu mua hoặc đấu giá đưa về nước, cần chủ động kết nối với cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước sở tại hoặc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để nhận hỗ trợ về thủ tục lãnh sự, hải quan và an ninh vận chuyển (theo Điều 2 Khoản 3 Quyết định 2196/QĐ-TTg).
  • Tổ chức, cá nhân muốn tài trợ, hiến tặng: Có thể lựa chọn chuyển giao cho Nhà nước để đưa vào hệ thống bảo tàng công lập quản lý theo pháp luật về tài sản công, hoặc tự đưa về nước sở hữu và đăng ký theo pháp luật về di sản văn hóa (theo Điều 2 Khoản 1 Điểm c Quyết định 2196/QĐ-TTg).
  • Bảo tàng và các viện nghiên cứu: Phối hợp cung cấp hồ sơ khoa học, thẩm định giá trị, xây dựng cơ sở dữ liệu và tiếp nhận hiện vật bàn giao (theo Điều 2 Khoản 9 Quyết định 2196/QĐ-TTg).

Câu hỏi thường gặp

Cá nhân tự bỏ tiền mua cổ vật ở nước ngoài đưa về nước có bị sung công không?

Không. Căn cứ Điều 2 Khoản 1 Điểm c Quyết định 2196/QĐ-TTg, đối với hiện vật do tổ chức, cá nhân đưa về nước mà không chuyển giao quyền sở hữu cho Nhà nước, tài sản không bị chuyển giao sang sở hữu công mà việc đăng ký, quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị được thực hiện theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Các nguồn kinh phí nào được sử dụng để đưa hiện vật về nước?

Theo Mục III Khoản 2 Điểm a Điều 1 Quyết định 2196/QĐ-TTg, kinh phí được huy động, sử dụng kết hợp từ ngân sách nhà nước, Quỹ bảo tồn di sản văn hóa (theo Điều 89 Luật Di sản văn hóa năm 2024), Quỹ văn hóa, nghệ thuật (theo Điều 11 Nghị quyết số 28/2026/QH16), các nguồn tài trợ, hiến tặng và nguồn xã hội hóa theo quy định của pháp luật.

Cơ quan nào chịu trách nhiệm hỗ trợ thủ tục hải quan và ưu đãi thuế, phí?

Căn cứ Điều 2 Khoản 5 Quyết định 2196/QĐ-TTg, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện thủ tục hải quan và áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, phí đối với hiện vật đưa về nước. Ngoài ra, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ các thủ tục hải quan, lãnh sự và vận chuyển theo Điều 2 Khoản 2 Điểm b và Khoản 3 Quyết định 2196/QĐ-TTg.

Kết luận và khuyến nghị thực thi

Quyết định 2196/QĐ-TTg tạo hành lang thông thoáng cho hoạt động hồi hương di sản văn hóa quốc gia thông qua việc phối hợp thủ tục hải quan, áp dụng chính sách ưu đãi thuế, phí và đơn giản hóa thủ tục tiếp nhận tài trợ, hiến tặng. Đối với các nhà sưu tập, tổ chức và doanh nghiệp có nguyện vọng tham gia đấu giá hoặc đưa hiện vật về nước, cần chủ động đối chiếu các quy định pháp luật liên quan, liên hệ cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài để phối hợp xác minh nguồn gốc và thực hiện đúng thủ tục ưu đãi pháp lý theo quy định hiện hành.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm