Được miễn thuế dưới 4 lần một tháng: Cư dân biên giới nộp thuế ra sao?
Theo Thông tư 154/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính, cư dân biên giới được miễn thuế dưới 04 lần trong tháng chỉ phải nộp tiền thuế cho phần giá trị hàng hóa vượt định mức quy định, đồng thời thực hiện khai báo hải quan điện tử hoặc giấy khi làm thủ tục qua cửa khẩu, lối mở.
Mục lục nội dungThu gọn
Hoạt động trao đổi hàng hóa tại các khu vực cửa khẩu biên giới gắn liền mật thiết với đời sống hàng ngày của người dân địa phương. Nhằm bảo đảm công tác quản lý biên mậu chặt chẽ và minh bạch về nghĩa vụ tài chính, quy định mới về việc cư dân biên giới nộp thuế đã phân định ranh giới rõ ràng giữa trường hợp được hưởng ưu đãi miễn thuế và trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ ngân sách đầy đủ khi mua bán, vận chuyển hàng hóa qua biên giới.
Chính sách ưu đãi và cách xác định số lần miễn thuế trong tháng
Theo khoản 1 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa của cư dân biên giới qua các cửa khẩu, lối mở biên giới được xác định bản chất là hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của pháp luật. Về quyền lợi tài chính, «Hàng hoá mua bán, trao đổi của cư dân biên giới được hưởng định mức miễn thuế theo quy định tại Phụ lục V Nghị định số 134/2016/NĐ-CP» quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu cùng các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.
Điểm mấu chốt tác động trực tiếp đến số tiền người dân phải chi trả là tần suất thực hiện các lượt trao đổi hàng hóa trong cùng một tháng. Căn cứ theo Mục II, Ghi chú Phụ lục II, cơ quan chức năng phân loại người khai theo số lần đã hưởng quyền lợi miễn thuế để áp dụng mức thu tương ứng. Trường hợp «Cư dân mới được miễn thuế dưới 04 lần/tháng thì ghi “chưa miễn” tại dòng Thuế đã miễn trong tháng và chỉ phải nộp đủ thuế phần vượt tiêu chuẩn miễn thuế;». Quy định này giúp bảo đảm quyền lợi an sinh cho cư dân khi số lần trao đổi hàng hóa thiết yếu trong tháng chưa vượt quá ngưỡng ưu đãi.
Ngược lại, nếu tần suất giao thương đạt đến ngưỡng tối đa được ưu đãi, chính sách tài chính sẽ chuyển sang chế độ quản lý thông thường. Cụ thể, theo Mục II, Ghi chú Phụ lục II, «Cư dân đã được miễn thuế 04 lần trong tháng thì ghi “đã miễn” tại dòng Thuế đã miễn trong tháng và phải nộp đủ các loại thuế;». Toàn bộ giá trị lô hàng ở các lần tiếp theo trong tháng sẽ không còn được trừ định mức miễn thuế mà phải tính và nộp đầy đủ các khoản thu theo biểu thuế hiện hành.
Bảng so sánh nghĩa vụ thuế giữa các mức tần suất trong tháng
Để người dân dễ dàng nắm bắt số tiền phải nộp và trách nhiệm pháp lý khi làm thủ tục tại khu vực biên giới, bảng so sánh dưới đây tổng hợp chi tiết hai trạng thái kê khai theo Mục II, Ghi chú Phụ lục II và khoản 3 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3):
| Tiêu chí so sánh | Cư dân được miễn thuế dưới 04 lần/tháng | Cư dân đã được miễn thuế đủ 04 lần trong tháng |
|---|---|---|
| Ghi chú tại dòng "Thuế đã miễn trong tháng" | Ghi rõ “chưa miễn” | Ghi rõ “đã miễn” |
| Phạm vi trị giá tính thuế | Chỉ tính và thu tiền thuế đối với phần trị giá hàng hóa vượt định mức miễn thuế | Tính thuế trên toàn bộ trị giá hàng hóa của lô hàng |
| Nghĩa vụ nộp các sắc thuế | Nộp đủ thuế phần vượt định mức (thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế GTGT, thuế khác nếu có) | Phải nộp đủ các loại thuế phát sinh trên toàn bộ hàng hóa |
| Chứng từ thu tiền thuế | Biên lai thu thuế theo số hiệu và ngày cấp thực tế | Biên lai thu thuế theo số hiệu và ngày cấp thực tế |
Điều kiện mặt hàng nhập khẩu và quy định kiểm tra hải quan
Quyền ưu đãi miễn thuế không áp dụng tràn lan cho mọi loại hàng hóa đưa qua biên mậu. Căn cứ khoản 3 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), cư dân biên giới chỉ được phép nhập khẩu các mặt hàng theo đúng Danh mục hàng hoá quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư số 34/2025/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 02/2018/TT-BCT quy định chi tiết Danh mục hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới. Mọi sản phẩm nằm ngoài danh mục này sẽ không đủ điều kiện thực hiện theo thủ tục biên mậu cư dân thông thường.
Bên cạnh danh mục, công tác kiểm tra thực tế hàng hóa được áp dụng bắt buộc đối với các trường hợp có phát sinh số thuế hoặc thiếu dữ liệu. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3), hàng hóa nhập khẩu của cư dân biên giới vượt định mức miễn thuế theo quy định tại Điều 13 Nghị định số 14/2018/NĐ-CP khi làm thủ tục hải quan phải kiểm tra thực tế hàng hóa. Công chức hải quan cửa khẩu tiến hành kiểm tra, cập nhật kết quả vào hệ thống dữ liệu điện tử hoặc ký tên, đóng dấu công chức vào phần kiểm tra thực tế trên tờ khai giấy theo quy định tại khoản 3 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3).
Đối với hàng hóa xuất khẩu của cư dân, theo khoản 1 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3), việc kiểm tra thực tế do Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quyết định trên cơ sở thông tin liên quan đến hàng hóa theo quy định tại Điều 29, Điều 30 Nghị định 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 167/2025/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư số 38/2015/TT-BTC, Thông tư số 39/2018/TT-BTC và Thông tư số 121/2025/TT-BTC. Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), trường hợp người khai không đủ thông tin khai báo về hàng hóa nhập khẩu thì cơ quan Hải quan sẽ thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa, xác định tên hàng, chủng loại, số lượng hàng hóa để làm căn cứ tính thuế, thu thuế và các khoản thu khác ngay tại cửa khẩu, lối mở.
Hướng dẫn cư dân biên giới nộp thuế và làm thủ tục hải quan
Để bảo đảm việc thông quan diễn ra thuận lợi, người dân cần tuân thủ đúng trình tự khai báo theo quy định của cơ quan hải quan. Quy trình được phân thành hai phương thức xử lý tùy thuộc vào trạng thái vận hành của hạ tầng công nghệ thông tin tại khu vực biên giới:
- Thực hiện thủ tục trên hệ thống điện tử: Theo khoản 2 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), khi vận chuyển hàng hóa mua bán, trao đổi qua cửa khẩu biên giới, cư dân phải khai báo đầy đủ thông tin theo các chỉ tiêu quy định tại Phụ lục I qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin khai báo. Hải quan cửa khẩu tiếp nhận, kiểm tra và xác nhận thông quan trực tiếp trên hệ thống này theo khoản 5 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3).
- Thực hiện thủ tục dự phòng bằng tờ khai giấy: Theo khoản 2 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng, Hải quan cửa khẩu hướng dẫn cư dân khai báo trên tờ khai giấy theo mẫu tại Phụ lục II. Khi hệ thống hoạt động trở lại, công chức hải quan có trách nhiệm cập nhật toàn bộ thông tin trên tờ khai giấy, quyết định thông quan hoặc giải phóng hàng vào hệ thống dữ liệu.
- Quản lý sổ tiếp nhận đăng ký thủ công: Theo khoản 5 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3) và Phụ lục III, khi hệ thống gặp sự cố, Hải quan cửa khẩu mở sổ theo dõi, tiếp nhận đăng ký tờ khai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Sổ gồm 02 phần có 200 trang: phần theo dõi hàng nhập khẩu từ trang 01 đến trang 100, phần theo dõi hàng xuất khẩu từ trang 101 đến trang 200, có dấu giáp lai và chữ ký đóng dấu của Lãnh đạo Hải quan cửa khẩu.
- Phương thức nộp tiền thuế và lệ phí: Theo khoản 6 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), tại các cửa khẩu, lối mở nơi Kho bạc Nhà nước hoặc Ngân hàng thương mại không tổ chức điểm thu, cơ quan Hải quan trực tiếp thu thuế và các khoản thu khác bằng tiền mặt hoặc qua các phương thức thanh toán điện tử như ứng dụng ngân hàng số, ví điện tử, thẻ ngân hàng và viết biên lai thu tiền theo quy định.
Tình huống minh họa cách tính thuế và các sắc thuế phải nộp
Để hiểu rõ cách thức tính toán số tiền thuế thực tế, xem xét tình huống cụ thể của một cư dân biên giới thực hiện mua bán, vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu trong tháng:
Giả định cư dân vận chuyển một lô hàng thuộc Danh mục hàng hóa quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư số 34/2025/TT-BCT qua cửa khẩu biên giới. Đơn vị tính và lượng hàng được kê khai rõ ràng. Khi tiến hành tính thuế, đơn giá và trị giá hàng hóa được quy đổi ra Việt Nam đồng theo tỷ giá quy định tại khoản 3 Điều 21 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 59/2018/NĐ-CP.
Nếu trong tháng đó, cư dân mới được miễn thuế dưới 04 lần (ví dụ chuyến đi này là lần thứ 2 trong tháng), theo Mục II, Ghi chú Phụ lục II, công chức hải quan ghi nhận tình trạng “chưa miễn” tại dòng Thuế đã miễn trong tháng. Cơ quan hải quan chỉ tiến hành áp thuế đối với phần trị giá hàng hóa vượt tiêu chuẩn định mức miễn thuế quy định tại Phụ lục V Nghị định số 134/2016/NĐ-CP. Các sắc thuế được xác định theo bảng tính tại Mục II Phụ lục II bao gồm: Thuế Nhập khẩu (thuế suất và tiền thuế tương ứng), Thuế tiêu thụ đặc biệt (thuế suất và tiền thuế), Thuế khác (thuế suất và tiền thuế), và Thuế giá trị gia tăng (thuế suất và tiền thuế). Tổng tiền thuế phải nộp là tổng cộng của các khoản thuế phát sinh từ phần vượt định mức này kèm theo biên lai thu thuế xác nhận nộp tiền.
Trường hợp cư dân này đã hoàn thành 04 lần miễn thuế trước đó trong cùng tháng, tại lần làm thủ tục tiếp theo, công chức hải quan ghi nhận “đã miễn” tại dòng Thuế đã miễn trong tháng theo Mục II, Ghi chú Phụ lục II. Khi đó, toàn bộ trị giá lô hàng sẽ bị áp đầy đủ Thuế Nhập khẩu, Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế khác và Thuế giá trị gia tăng theo thuế suất quy định mà không được trừ bất kỳ phần định mức miễn thuế nào.
Ai bị ảnh hưởng và các bước cần thực hiện
Quy định tại văn bản điều chỉnh trực tiếp các chủ thể tham gia vào chuỗi thương mại khu vực cửa khẩu biên giới. Các đối tượng chịu tác động và các đầu việc cần làm bao gồm:
- Cư dân khu vực biên giới: Phải kiểm tra trước danh mục mặt hàng trao đổi có thuộc Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư số 34/2025/TT-BCT hay không; chủ động theo dõi số lần đã được giải quyết miễn thuế trong tháng; chuẩn bị sẵn giấy tờ tùy thân như Căn cước công dân và phương tiện thanh toán điện tử (thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng ngân hàng số) hoặc tiền mặt để nộp tiền thuế ngay tại cửa khẩu; thực hiện đầy đủ việc khai báo trên hệ thống hoặc tờ khai giấy khi được hướng dẫn.
- Lực lượng công chức hải quan tại cửa khẩu, lối mở: Tiếp nhận tờ khai trên hệ thống dữ liệu điện tử hoặc cấp phát mẫu tờ khai giấy Phụ lục II khi hệ thống gặp sự cố; thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa đối với trường hợp vượt định mức miễn thuế theo khoản 2 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3); tiến hành tính thuế, thu thuế bằng tiền mặt hoặc phương thức điện tử và viết biên lai thu tiền theo khoản 6 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3); ghi chép đầy đủ vào sổ theo dõi 200 trang mẫu Phụ lục III trong trường hợp xảy ra sự cố kỹ thuật.
Câu hỏi thường gặp về thủ tục và tiền thuế biên mậu
1. Khi hệ thống điện tử hải quan gặp sự cố, việc làm thủ tục được xử lý thế nào?
Theo khoản 2 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng thì Hải quan Cửa khẩu hướng dẫn cư dân khai báo trên tờ khai giấy theo mẫu tại Phụ lục II. Đồng thời, Hải quan cửa khẩu mở sổ theo dõi, tiếp nhận đăng ký tờ khai theo mẫu tại Phụ lục III gồm 200 trang theo khoản 5 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3). Sau khi hệ thống hoạt động trở lại, công chức hải quan cập nhật các thông tin từ tờ khai giấy và quyết định thông quan vào hệ thống.
2. Các sắc thuế nào có thể phải nộp khi hàng hóa vượt định mức miễn thuế?
Theo danh mục kiểm tra và tính thuế của Hải quan tại Mục II Phụ lục II, các sắc thuế được xác định theo thuế suất và số tiền thuế cụ thể gồm có: Thuế Nhập khẩu, Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế khác và Thuế giá trị gia tăng. Tổng tiền thuế phải nộp là tổng cộng của các sắc thuế này phát sinh theo quy định.
3. Cửa khẩu không có điểm thu của Ngân hàng hay Kho bạc thì nộp tiền thuế ở đâu?
Theo khoản 6 Điều 6 (sửa đổi tại Điều 3), tại các cửa khẩu, lối mở biên giới nơi Kho bạc Nhà nước hoặc Ngân hàng thương mại không tổ chức điểm thu thuế, cơ quan Hải quan sẽ trực tiếp thực hiện thu thuế và các khoản thu khác bằng tiền mặt hoặc các phương thức thanh toán điện tử (như ứng dụng ngân hàng số, ví điện tử, thẻ ngân hàng) và viết biên lai thu tiền cho người nộp thuế.
4. Hàng hóa nhập khẩu vượt định mức có bắt buộc phải kiểm tra thực tế không?
Có. Theo quy định tại khoản 2 Điều 7 (sửa đổi tại Điều 3), hàng hóa nhập khẩu của cư dân biên giới vượt định mức miễn thuế theo quy định tại Điều 13 Nghị định số 14/2018/NĐ-CP khi làm thủ tục hải quan bắt buộc phải thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa.
Lời khuyên cho cư dân biên giới và các bước chuẩn bị tiếp theo
Quy chế quản lý biên mậu và chính sách tính thuế đối với hoạt động trao đổi cư dân đã được quy chuẩn hóa chặt chẽ tại các văn bản pháp luật hiện hành. Việc nắm vững cách tính số lần miễn thuế dưới 04 lần trong tháng giúp cư dân chủ động dự trù ngân sách, tránh phát sinh chi phí thuế bất ngờ do vượt tần suất ưu đãi.
Người dân tham gia giao thương tại các khu vực biên giới cần chủ động tra cứu, đối chiếu kỹ văn bản gốc để xác định chính xác danh mục mặt hàng cho phép, tỷ giá quy đổi tại thời điểm đăng ký tờ khai và lưu giữ đầy đủ các biên lai thu thuế theo từng lần làm thủ tục. Trong trường hợp có vướng mắc về cách phân loại mã hàng hóa hay chính sách thuế đặc thù, người khai nên trực tiếp tham khảo hướng dẫn nghiệp vụ từ công chức hải quan tại cửa khẩu hoặc tìm kiếm sự tư vấn pháp lý chuyên môn trước khi thực hiện vận chuyển hàng qua biên giới.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức