Gửi nhận hàng quốc tế: Khi nào phải định danh điện tử?
Theo Thông tư 142/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính, cá nhân và tổ chức gửi nhận hàng quốc tế phải thực hiện định danh, xác thực điện tử khi làm thủ tục đối với bưu phẩm bưu chính nhóm 1 và hàng chuyển phát nhanh nhóm 1, nhóm 2.
Mục lục nội dungThu gọn
Người gửi và người nhận hàng qua đường bưu chính hoặc chuyển phát nhanh bắt buộc phải định danh, xác thực điện tử khi thực hiện thủ tục hải quan đối với bưu kiện thuộc nhóm 1 và chuyển phát nhanh thuộc nhóm 1, nhóm 2. Nghĩa vụ này áp dụng cho người khai hải quan và các chủ hàng phối hợp theo Thông tư 142/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành, nhằm quản lý chặt chẽ luồng hàng hóa qua biên giới, bảo đảm tính minh bạch và gắn trách nhiệm pháp lý trực tiếp với từng cá nhân, tổ chức khi tham gia hoạt động gửi nhận hàng quốc tế.
Tiêu chuẩn phân loại kiện hàng nhóm 1 và nhóm 2
Theo điểm a khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung điểm b.2.1 khoản 3 Điều 4 Thông tư số 49/2015/TT-BTC), hàng hóa bưu chính nhóm 1 là gói, kiện hàng hóa nhập khẩu có trị giá hải quan nằm trong định mức miễn thuế nhập khẩu căn cứ theo Điều 8 và Điều 29 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 3 và khoản 11 Điều 1 Nghị định số 18/2021/NĐ-CP). Đồng thời, kiện hàng phải thuộc trường hợp được miễn giấy phép, miễn điều kiện, miễn kiểm tra chuyên ngành hoặc không thuộc danh mục mặt hàng phải có giấy phép nhập khẩu, kiểm tra chuyên ngành.
Đối với loại hình chuyển phát nhanh, hàng hóa nhóm 1 và nhóm 2 cũng gắn liền với các tiêu chuẩn miễn thuế tương ứng và các điều kiện kiểm tra chuyên ngành tương tự. Trường hợp gói hàng vượt định mức trị giá miễn thuế hoặc phát sinh yêu cầu quản lý chuyên ngành từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, lô hàng sẽ không còn được xếp vào nhóm thủ tục rút gọn mà chuyển sang các luồng thủ tục với yêu cầu hồ sơ kiểm soát chặt chẽ hơn.
Quy định bắt buộc về định danh và xác thực điện tử
Theo điểm b khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (bổ sung điểm g khoản 3 Điều 4 Thông tư số 49/2015/TT-BTC), người khai hải quan thực hiện định danh, xác thực điện tử theo quy định của pháp luật về định danh và xác thực điện tử khi thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhóm 1 qua dịch vụ bưu chính. Quy định này bảo đảm cơ quan chức năng kiểm soát đúng đối tượng thụ hưởng tiêu chuẩn miễn thuế nhập khẩu.
Đối với dịch vụ chuyển phát nhanh, theo khoản 2 Điều 2 Thông tư 142/2026/TT-BTC, người khai hải quan có trách nhiệm:
"Thực hiện định danh, xác thực điện tử theo quy định của pháp luật về định danh và xác thực điện tử khi thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hoá nhóm 1, nhóm 2."
Người thực hiện thủ tục khai báo điện tử qua Hệ thống xử lý dữ liệu hải quan phải đáp ứng đầy đủ điều kiện quy định tại khoản 5 Điều 6 Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC) theo dẫn chiếu tại điểm b khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC.
Trách nhiệm của doanh nghiệp vận chuyển thay mặt chủ hàng
Trong thực tế, đa số cá nhân và tổ chức không trực tiếp đến cửa khẩu mà ủy thác cho doanh nghiệp bưu chính hoặc doanh nghiệp chuyển phát nhanh làm thủ tục thông quan. Pháp luật quy định rõ trách nhiệm ràng buộc của đơn vị vận chuyển trung gian đối với nghĩa vụ định danh số.
Theo điểm d khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (bổ sung điểm o khoản 5 Điều 4 Thông tư số 49/2015/TT-BTC) và theo khoản 2 Điều 2 Thông tư 142/2026/TT-BTC, trường hợp thay mặt chủ hàng làm thủ tục hải quan, doanh nghiệp chuyển phát nhanh và doanh nghiệp bưu chính có nghĩa vụ:
"thông báo cho người gửi hàng đối với hàng xuất khẩu và người nhận hàng đối với hàng nhập khẩu phối hợp với cơ quan hải quan trong việc định danh, xác thực điện tử."
Nếu người nhận hoặc người gửi không thực hiện định danh, xác thực điện tử theo yêu cầu, thủ tục thông quan gói hàng không thể hoàn tất do hệ thống hải quan từ chối tiếp nhận hoặc xử lý hồ sơ chưa xác thực người nhận thực tế.
Cơ chế nộp thuế và trừ lùi tự động qua tài khoản tiền gửi
Đối với các bưu kiện phát sinh nghĩa vụ nộp thuế, lệ phí và các khoản thu khác, Thông tư 142/2026/TT-BTC chuẩn hóa cơ chế trừ lùi qua tài khoản tiền gửi mở tại cơ quan hải quan. Theo điểm c khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (sửa đổi điểm d khoản 5 Điều 4 Thông tư số 49/2015/TT-BTC), quy trình khai báo mã định danh tài khoản nộp trước được quy định chi tiết:
- Chỉ tiêu "người nộp thuế": kê khai là mã 2.
- Chỉ tiêu "mã xác định thời hạn nộp thuế": kê khai là mã D.
- Cơ chế khấu trừ: Số tiền thuế phải nộp của từng tờ khai hải quan phát sinh được trừ vào số tiền nộp trước tại tài khoản tiền gửi của cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai để được thông quan hàng hóa ngay lập tức.
Theo điểm đ khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (bổ sung điểm g khoản 6 Điều 4 Thông tư số 49/2015/TT-BTC), cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai lập giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước theo chu kỳ định kỳ hàng ngày hoặc 1 tuần/01 (một) lần. Kèm theo giấy nộp tiền là Bảng tổng hợp tiền thuế trích từ tài khoản tiền gửi chuyển nộp Ngân sách Nhà nước theo Mẫu HQ 08-BTH-TT tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 142/2026/TT-BTC, tổng hợp chi tiết số tờ khai, sắc thuế và số tiền đã trừ lùi; đồng thời gửi 01 bản cho doanh nghiệp bưu chính khi có yêu cầu để đối chiếu số tiền đã nộp.
Quy định thủ tục hải quan khi gửi nhận hàng quốc tế
Việc kiểm tra thực tế và khai bổ sung đối với hàng hóa bưu chính được sửa đổi chặt chẽ. Căn cứ điểm a khoản 2 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (sửa đổi điểm a.2 khoản 1 Điều 7 Thông tư số 49/2015/TT-BTC), người khai hải quan phải khai các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan theo mẫu số 03 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 38/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi điểm a khoản 67 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC). Trường hợp tờ khai hải quan bị phân vào luồng 3, người khai hải quan bắt buộc phải xuất trình hàng hóa để cơ quan hải quan kiểm tra trực tiếp.
Nếu có sai sót cần chỉnh sửa, theo điểm b khoản 2 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC (sửa đổi điểm a.3 khoản 1 Điều 7 Thông tư số 49/2015/TT-BTC), người khai hải quan thực hiện khai bổ sung các chỉ tiêu thông tin theo hướng dẫn tại Phụ lục I Danh mục 1 ban hành kèm theo Thông tư số 56/2019/TT-BTC (được thay thế tại Phụ lục II) và thực hiện đúng trình tự Điều 20 Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi khoản 8 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC).
| Phân loại hàng hóa | Nghĩa vụ định danh điện tử | Căn cứ phân loại và hồ sơ hải quan | Cơ chế trừ lùi tiền thuế (nếu phát sinh) |
|---|---|---|---|
| Hàng bưu chính nhóm 1 | Bắt buộc thực hiện theo điểm b khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC. | Trị giá hải quan trong hạn mức Điều 8, Điều 29 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP; miễn kiểm tra chuyên ngành. | Khai mã người nộp thuế là 2, mã thời hạn là D; trừ lùi tiền nộp trước để giải phóng hàng. |
| Hàng chuyển phát nhanh nhóm 1 và nhóm 2 | Bắt buộc thực hiện theo khoản 2 Điều 2 Thông tư 142/2026/TT-BTC. | Xác định theo trị giá hải quan và danh mục quản lý chuyên ngành tương ứng. | Trừ lùi tự động tại tài khoản tiền gửi của hải quan nơi đăng ký tờ khai. |
| Hàng hóa bị phân luồng 3 kiểm tra | Phải hoàn tất định danh trước khi làm thủ tục thực tế. | Khai chứng từ theo mẫu số 03 Phụ lục II Thông tư 38/2015/TT-BTC; xuất trình hàng kiểm tra thực tế. | Đối chiếu bảng tổng hợp Mẫu HQ 08-BTH-TT định kỳ hàng ngày hoặc 1 tuần/lần. |
Tình huống minh họa xử lý bưu kiện quốc tế
Một cá nhân tại Việt Nam nhận một bưu kiện nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính quốc tế. Doanh nghiệp bưu chính được chỉ định thay mặt cá nhân này làm thủ tục hải quan. Quá trình kiểm tra hồ sơ diễn ra như sau:
- Kiểm tra phân loại: Gói kiện có trị giá nằm trong định mức miễn thuế theo quy định tại Điều 8 và Điều 29 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP và không thuộc diện kiểm tra chuyên ngành, đủ điều kiện xếp vào nhóm 1 theo điểm a khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC.
- Định danh và xác thực: Doanh nghiệp bưu chính thông báo cho người nhận hàng phối hợp với cơ quan hải quan để định danh, xác thực điện tử theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC.
- Nếu phát sinh thuế hoặc lệ phí khác: Người khai hải quan kê khai chỉ tiêu người nộp thuế là mã 2 và chỉ tiêu thời hạn nộp thuế là mã D để trừ lùi trực tiếp từ số tiền nộp trước tại tài khoản tiền gửi theo điểm c khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC.
- Xử lý luồng kiểm tra: Trường hợp tờ khai rơi vào luồng 3, doanh nghiệp bưu chính phải xuất trình gói hàng thực tế để công chức hải quan kiểm tra theo điểm a khoản 2 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC trước khi hoàn tất thông quan.
Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì?
- Cá nhân, tổ chức nhận hàng nhập khẩu: Phải chuẩn bị sẵn tài khoản định danh điện tử hợp lệ và chủ động cung cấp thông tin, phối hợp với cơ quan hải quan hoặc doanh nghiệp vận chuyển khi nhận được thông báo đối với các lô hàng nhóm 1 và nhóm 2.
- Người gửi hàng xuất khẩu: Phối hợp với doanh nghiệp chuyển phát hoặc cơ quan hải quan để xác thực điện tử trước khi gửi gói hàng nhóm 1 ra nước ngoài.
- Doanh nghiệp bưu chính và chuyển phát nhanh: Phải thiết lập hệ thống thông báo định danh đến từng người gửi, người nhận; tuân thủ việc nộp tiền trước vào tài khoản tiền gửi của hải quan; ghi đúng mã người nộp thuế là 2 và mã thời hạn nộp thuế là D trên tờ khai; lưu trữ và đối soát bảng kê Mẫu HQ 08-BTH-TT theo chu kỳ hàng ngày hoặc 1 tuần/lần.
Câu hỏi thường gặp
Người nhận hàng cá nhân có bắt buộc phải tự lên cơ quan hải quan không?
Không bắt buộc phải đến trực tiếp nếu doanh nghiệp vận chuyển làm thay. Tuy nhiên, theo điểm d khoản 1 Điều 1 và khoản 2 Điều 2 Thông tư 142/2026/TT-BTC, người nhận hàng phải phối hợp với cơ quan hải quan thực hiện định danh, xác thực điện tử trên môi trường số theo thông báo từ doanh nghiệp bưu chính hoặc chuyển phát nhanh.
Kê khai mã nào trên tờ khai hải quan để được trừ lùi tiền thuế nộp trước?
Theo điểm c khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC, trên tờ khai hải quan, người khai phải ghi mã chỉ tiêu "người nộp thuế" là mã 2 và mã chỉ tiêu "mã xác định thời hạn nộp thuế" là mã D. Số thuế sẽ tự động trừ vào tài khoản tiền gửi của hải quan nơi đăng ký tờ khai để thông quan.
Tần suất cơ quan hải quan lập bảng đối chiếu tiền thuế trích nộp ngân sách là bao lâu?
Theo điểm đ khoản 1 Điều 1 Thông tư 142/2026/TT-BTC, cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai lập giấy nộp tiền kèm Bảng tổng hợp Mẫu HQ 08-BTH-TT định kỳ hàng ngày hoặc một tuần/01 (một) lần và gửi 01 bản cho doanh nghiệp bưu chính khi có yêu cầu đối chiếu.
Kiểm tra hiệu lực và đối chiếu văn bản quy phạm
Quy định về định danh điện tử đối với bưu phẩm và bưu kiện là bước thay đổi quan trọng trong công tác quản lý hải quan hiện đại. Người dân và doanh nghiệp cần rà soát kỹ quy trình gửi hàng, kiểm tra tính pháp lý của tài khoản định danh cá nhân hoặc tổ chức trước khi giao dịch. Đối với các vướng mắc phát sinh về việc trừ lùi tài khoản thuế hoặc phân luồng kiểm tra thực tế, các bên nên trực tiếp đối chiếu văn bản gốc Thông tư 142/2026/TT-BTC hoặc tham khảo ý kiến hướng dẫn nghiệp vụ từ cơ quan hải quan có thẩm quyền.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức