Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

DN được hoàn tiền đầu tư, sửa chữa khi bị thu hồi nhà đất trước hạn từ 2027

Theo Nghị định 403/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp và đơn vị sự nghiệp của Đảng được hoàn trả chi phí đầu tư, sửa chữa từ quỹ dự trữ tài chính đảng khi nhà đất bị thu hồi trước hạn.

Mục lục nội dungThu gọn

Nhiều đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp khi tiếp nhận quản lý cơ sở nhà đất công thường đứng trước rủi ro bị thu hồi mặt bằng giữa chừng sau khi đã bỏ ra nguồn vốn lớn để cải tạo. Kể từ ngày 01/01/2027, Nghị định số 403/2026/NĐ-CP chính thức thiết lập hành lang bảo vệ tài chính cụ thể: các đơn vị sự nghiệp của Đảng và doanh nghiệp của Đảng sẽ được hoàn trả trực tiếp các khoản kinh phí đã bỏ ra để xây mới, nâng cấp hoặc cải tạo công trình nếu bị thu hồi nhà đất trước hạn. Cơ chế này giúp giải tỏa áp lực đọng vốn và tạo điểm tựa pháp lý vững chắc cho các tổ chức trực tiếp vận hành cơ sở vật chất.

Đối tượng áp dụng và điều kiện tiếp nhận tài sản nhà đất

Căn cứ theo khoản 1 Điều 1 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP (bổ sung khoản 3a vào sau khoản 3 Điều 2 Nghị định số 52/2026/NĐ-CP), hệ thống đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng được xác định cụ thể bao gồm:

  • Đài Truyền hình Việt Nam (theo điểm a khoản 3a Điều 2);
  • Đài Tiếng nói Việt Nam (theo điểm b khoản 3a Điều 2);
  • Thông tấn xã Việt Nam (theo điểm c khoản 3a Điều 2);
  • Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (theo điểm d khoản 3a Điều 2);
  • Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (theo điểm đ khoản 3a Điều 2);
  • Các đơn vị sự nghiệp khác của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là đơn vị dự toán cấp I của ngân sách trung ương (theo điểm e khoản 3a Điều 2).

Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 2 Điều 26), tài sản có quyết định thu hồi là quyền sử dụng đất, nhà và các tài sản khác gắn liền với đất được giao cho đơn vị sự nghiệp của Đảng hoặc doanh nghiệp của Đảng quản lý, khai thác. Khi bàn giao tài sản cho doanh nghiệp của Đảng, hình thức áp dụng là không ghi tăng vốn của Đảng tại doanh nghiệp.

Doanh nghiệp tiếp nhận có trách nhiệm quản lý, tính hao mòn tài sản theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính về chế độ quản lý, tính hao mòn tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Quy trình lập phương án 05 năm và kế hoạch khai thác hằng năm

Để bảo đảm quyền lợi tài chính khi có biến động, đơn vị sự nghiệp của Đảng và doanh nghiệp của Đảng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lập hồ sơ quản lý cơ sở nhà đất theo điểm d khoản 10 Điều 26 (sửa đổi tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP). Các đơn vị có trách nhiệm lập phương án quản lý, khai thác nhà, đất dự kiến cho thời hạn 05 năm, báo cáo cơ quan quản lý cấp trên (nếu có) để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt:

  • Trình Chánh Văn phòng Trung ương Đảng hoặc cơ quan, người được Chánh Văn phòng Trung ương Đảng phân cấp thẩm quyền phê duyệt đối với đơn vị sự nghiệp của Đảng, doanh nghiệp của Đảng ở trung ương;
  • Trình Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy xem xét, phê duyệt đối với đơn vị sự nghiệp của Đảng, doanh nghiệp của Đảng ở địa phương.

Căn cứ vào phương án 05 năm đã duyệt, đơn vị sự nghiệp của Đảng và doanh nghiệp của Đảng xây dựng, ban hành Kế hoạch khai thác hằng năm làm cơ sở thực hiện và gửi cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt phương án để theo dõi. Nếu phát sinh nhu cầu điều chỉnh nội dung phương án, đơn vị phải lập phương án điều chỉnh và trình đúng thẩm quyền xem xét, quyết định theo điểm d khoản 10 Điều 26.

Theo điểm đ khoản 10 Điều 26 (sửa đổi tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP), nội dung chủ yếu của phương án quản lý, khai thác gồm:

  • Tên đơn vị sự nghiệp của Đảng, doanh nghiệp của Đảng được khai thác nhà, đất;
  • Danh mục đất, nhà, các tài sản khác gắn liền với đất khai thác (tên, địa chỉ, số lượng, diện tích đất, diện tích sàn xây dựng, diện tích sàn sử dụng, năm đưa vào sử dụng, nguyên giá, giá trị còn lại theo sổ kế toán);
  • Diện tích nhà gắn với quyền sử dụng đất khai thác và diện tích không khai thác;
  • Hình thức khai thác, thời hạn khai thác;
  • Tổng số tiền dự kiến thu được từ khai thác; tổng chi phí quản lý, khai thác dự kiến (bao gồm toàn bộ chi phí đơn vị phải chi ra để khai thác); chênh lệch thu, chi;
  • Trách nhiệm tổ chức thực hiện và các nội dung khác có liên quan.

Cơ chế tài chính: Quản lý nguồn thu và hoàn vốn khi thu hồi nhà đất trước hạn

Cơ chế phân bổ nguồn thu và nguyên tắc hoàn trả chi phí được thiết kế liên hoàn nhằm ràng buộc trách nhiệm của các bên. Theo điểm e khoản 10 Điều 26 (sửa đổi tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP), số tiền thu được từ việc quản lý, khai thác sau khi trừ các chi phí có liên quan và hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước sẽ được phân phối như sau:

  • Nộp một phần vào quỹ dự trữ tài chính đảng theo mức do Chánh Văn phòng Trung ương Đảng quyết định (đối với cấp trung ương) hoặc do Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy quyết định (đối với cấp địa phương);
  • Phần còn lại sau khi nộp quỹ dự trữ tài chính đảng, đơn vị sự nghiệp của Đảng và doanh nghiệp của Đảng được sử dụng để trích lập các quỹ theo quy định của Đảng;
  • Nội dung chi và mức chi liên quan đến quản lý, khai thác thực hiện theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 286/2025/NĐ-CP);
  • Trường hợp có quy định định mức chi hoạt động theo tỷ lệ (%) trên tổng số tiền thu được từ cho thuê nhà, đất thì việc lập dự toán, quyết toán thực hiện theo tỷ lệ (%) đó. Phần chi phí tiết kiệm được quản lý, sử dụng theo cơ chế tài chính của đơn vị.
Hạng mục tài chính Thẩm quyền quyết định / Cơ sở áp dụng Nội dung thực hiện chi tiết
Nộp Quỹ dự trữ tài chính đảng Chánh Văn phòng Trung ương Đảng (cấp trung ương) hoặc Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy (cấp địa phương) Trích nộp một phần trên số chênh lệch thu trừ chi và nghĩa vụ với Nhà nước theo điểm e khoản 10 Điều 26.
Nguồn hoàn trả chi phí đầu tư Quỹ dự trữ tài chính đảng theo Quy chế quản lý, sử dụng quỹ Áp dụng khi cơ quan có thẩm quyền quyết định thu hồi tài sản trước thời hạn theo điểm h khoản 10 Điều 26.
Mức trần hoàn trả chi phí Phương án quản lý, khai thác đã phê duyệt Không vượt quá chi phí phân bổ cho thời gian khai thác còn lại theo điểm h khoản 10 Điều 26.

Căn cứ pháp lý cốt lõi về quyền lợi hoàn tiền được quy định cụ thể tại điểm h khoản 10 Điều 26 (sửa đổi tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP): Đơn vị sự nghiệp của Đảng, doanh nghiệp của Đảng được hoàn trả các chi phí đã chi cho đầu tư xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng, cải tạo, sửa chữa trong quá trình được giao quản lý, khai thác tài sản theo phương án quản lý, khai thác nhà, đất đã được cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt nhưng bị cơ quan, người có thẩm quyền quy định tại khoản 2 Điều 25 Nghị định số 52/2026/NĐ-CP quyết định thu hồi nhà, đất trước thời hạn.

Nguồn kinh phí hoàn trả được bảo đảm trích từ quỹ dự trữ tài chính đảng theo Quy chế quản lý, sử dụng quỹ. Điều kiện quyết định là khoản bồi hoàn không được vượt quá phần chi phí phân bổ tương ứng cho thời gian khai thác còn lại theo phương án đã được phê duyệt.

Thẩm quyền ban hành bảng giá cho thuê và cơ chế xử lý tài sản dôi dư

Vấn đề thương mại hóa và cho thuê cơ sở nhà đất được quy định tại khoản 3 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP (bổ sung khoản 11 vào sau khoản 10 Điều 26). Theo đó, hoạt động cho thuê phải tuân thủ việc xác định bảng giá và phân loại cơ sở nhà đất theo hai nhóm:

Thứ nhất, đối với nhà, đất giao thông thường quy định tại điểm a khoản 11 Điều 26: Việc xác định giá, phương thức, thời hạn cho thuê, gia hạn thời hạn, bảo trì, sửa chữa, đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng và xử lý vi phạm áp dụng theo Nghị định số 108/2024/NĐ-CP. Đơn vị sự nghiệp của Đảng, doanh nghiệp của Đảng được giao quản lý, khai thác có trách nhiệm xây dựng Bảng giá cho thuê nhà, trình:

  • Chánh Văn phòng Trung ương Đảng hoặc cơ quan, người được Chánh Văn phòng Trung ương Đảng phân cấp thẩm quyền (đối với cấp trung ương) xem xét, ban hành;
  • Tỉnh ủy, thành ủy hoặc cơ quan, người được tỉnh ủy, thành ủy phân cấp thẩm quyền (đối với cấp địa phương) xem xét, ban hành.

Thứ hai, đối với nhà đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị hoặc sắp xếp đơn vị hành chính quy định tại điểm b khoản 11 Điều 26: Trường hợp cơ quan có thẩm quyền quyết định thu hồi và giao cho đơn vị sự nghiệp của Đảng, doanh nghiệp của Đảng quản lý, khai thác thì việc xác định giá cho thuê, phương thức, thời hạn cho thuê, cải tạo, sửa chữa nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất được thực hiện theo quy định đặc thù tại Mục 1 Chương II Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP.

Trách nhiệm của các đơn vị trực thuộc và các bước cần triển khai

Trước các quy định mới sắp có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027, các đơn vị sự nghiệp của Đảng và doanh nghiệp của Đảng cần thực hiện các công việc sau:

  1. Rà soát toàn diện danh mục tài sản là quyền sử dụng đất, nhà và công trình gắn liền với đất đang quản lý, khai thác theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 26;
  2. Lập phương án quản lý, khai thác thời hạn 05 năm với đầy đủ các chỉ tiêu về diện tích, nguyên giá, giá trị còn lại, dự toán thu - chi và kế hoạch phân bổ chi phí sửa chữa theo điểm đ khoản 10 Điều 26;
  3. Trình phương án lên Chánh Văn phòng Trung ương Đảng hoặc Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy để được phê duyệt theo điểm d khoản 10 Điều 26;
  4. Xây dựng Bảng giá cho thuê nhà trình cấp có thẩm quyền ban hành trước khi ký hợp đồng cho thuê cơ sở nhà đất theo điểm a khoản 11 Điều 26;
  5. Hạch toán rõ ràng các khoản chi đầu tư, nâng cấp, làm hồ sơ phân bổ chi phí qua từng năm để làm cơ sở nhận hoàn trả từ quỹ dự trữ tài chính đảng nếu xảy ra tình huống thu hồi trước hạn theo điểm h khoản 10 Điều 26.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở pháp lý hoàn trả chi phí khi thu hồi mặt bằng trước hạn là gì?

Theo điểm h khoản 10 Điều 26 Nghị định số 52/2026/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP), đơn vị sự nghiệp của Đảng và doanh nghiệp của Đảng được hoàn trả các chi phí đã chi cho đầu tư xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng, cải tạo, sửa chữa nếu tài sản bị thu hồi trước thời hạn theo quyết định của người có thẩm quyền quy định tại khoản 2 Điều 25.

2. Nguồn tiền nào được dùng để chi trả khoản bồi hoàn này?

Căn cứ điểm h khoản 10 Điều 26, nguồn kinh phí hoàn trả được sử dụng trực tiếp từ quỹ dự trữ tài chính đảng theo Quy chế quản lý, sử dụng quỹ. Số tiền hoàn trả không được vượt quá mức chi phí phân bổ cho thời gian khai thác còn lại theo phương án đã phê duyệt.

3. Doanh nghiệp của Đảng tiếp nhận nhà đất thu hồi có được ghi tăng vốn không?

Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 26 (sửa đổi tại khoản 1 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP), trường hợp giao tài sản cho doanh nghiệp của Đảng quản lý, khai thác thì thực hiện theo hình thức không ghi tăng vốn của Đảng tại doanh nghiệp. Doanh nghiệp có trách nhiệm quản lý và tính hao mòn theo chế độ hiện hành.

4. Xử lý việc cho thuê nhà đất dôi dư sau sáp nhập bộ máy như thế nào?

Theo điểm b khoản 11 Điều 26 (sửa đổi tại khoản 3 Điều 6 Nghị định số 403/2026/NĐ-CP), nhà đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính giao cho đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp của Đảng quản lý, khai thác sẽ áp dụng các quy định tại Mục 1 Chương II Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP về xác định giá, phương thức, thời hạn cho thuê và cải tạo sửa chữa.

Lời kết

Chính sách hoàn trả chi phí đầu tư, sửa chữa tài sản từ quỹ dự trữ tài chính đảng là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp của Đảng. Trước thời điểm Nghị định số 403/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, các đơn vị thuộc diện điều chỉnh cần chủ động đối chiếu hồ sơ tài sản hiện có, hoàn thiện phương án quản lý 05 năm trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu để đảm bảo quyền lợi tài chính tối đa khi vận hành tài sản công.

Ảnh minh họa AI: chấp thuận chủ trương đầu tư, góc chi tiết công cụ
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm