Cấm tính giá trị quyền sử dụng đất vào vốn doanh nghiệp từ ngày 01/01/2027
Nghị định 403/2026/NĐ-CP quy định khi tiếp nhận tài sản công điều chuyển, doanh nghiệp tuyệt đối không tính giá trị quyền sử dụng đất vào vốn điều lệ mà phải nộp tiền thuê đất riêng.
Mục lục nội dungThu gọn
Từ ngày 01/01/2027, các quy chuẩn pháp lý mới về việc điều chuyển tài sản công sang khối doanh nghiệp sẽ chính thức được kích hoạt. Trọng tâm của sự điều chỉnh này tác động trực tiếp lên cơ chế hạch toán, quản trị nguồn vốn và trách nhiệm tài chính của khối doanh nghiệp nhà nước cũng như doanh nghiệp của Đảng. Quy định cấm tính giá trị quyền sử dụng đất vào vốn doanh nghiệp từ ngày 01/01/2027 đặt dấu chấm hết cho việc vốn hóa quỹ đất công thông qua hình thức điều chuyển tài sản, buộc bộ phận tài chính kế toán phải tái cấu trúc phương án tiếp nhận và quản trị đất đai.
Quy định cấm tính giá trị quyền sử dụng đất vào vốn doanh nghiệp từ ngày 01/01/2027
Theo điểm b khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, pháp luật quy định cụ thể: không xác định giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị tài sản để thực hiện ghi tăng vốn tại doanh nghiệp; doanh nghiệp được tiếp nhận tài sản điều chuyển có trách nhiệm thực hiện thủ tục hành chính về đất đai và nộp tiền thuê đất. Đây là chế định mang tính nguyên tắc, loại trừ hoàn toàn quyền sử dụng đất ra khỏi danh mục tài sản được phép vốn hóa khi Nhà nước hoặc cơ quan Đảng bàn giao tài sản sang doanh nghiệp.
Trước mốc thời gian áp dụng, thực tế đã phát sinh nhiều vướng mắc trong việc định giá đất, xác định giá trị doanh nghiệp và nguy cơ thất thoát nguồn lực tài nguyên khi đất đai bị chuyển đổi mục đích sử dụng thông qua các biện pháp tăng vốn góp. Khi giá trị quyền sử dụng đất bị loại khỏi cấu trúc vốn điều lệ, doanh nghiệp tiếp nhận tài sản công không còn được ghi nhận diện tích đất này như một phần tài sản sở hữu thuộc vốn chủ sở hữu. Mọi diện tích đất gắn liền với công trình điều chuyển đều chuyển sang cơ chế quản lý nhà nước về đất đai theo hợp đồng thuê đất.
Quy chuẩn này thiết lập ranh giới tách bạch giữa tài sản vật chất hiện hữu trên đất và quyền bề mặt đối với diện tích đất tọa lạc. Doanh nghiệp chỉ được phép ghi nhận giá trị công trình xây dựng, máy móc, trang thiết bị đi kèm vào tài sản và vốn doanh nghiệp sau khi hoàn thành các bước định giá độc lập theo quy định.
Nghĩa vụ thuê thẩm định giá độc lập khi tiếp nhận tài sản công
Theo điểm a khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, sau khi tiếp nhận tài sản, doanh nghiệp có trách nhiệm thuê doanh nghiệp thẩm định giá để thẩm định giá tài sản. Đây là nghĩa vụ mang tính điều kiện tiên quyết, không cho phép doanh nghiệp tự ước lượng hay lấy nguyên giá sổ sách kế toán của cơ quan chuyển giao để ghi tăng vốn.
Quy trình triển khai thẩm định giá đòi hỏi tổ chức thẩm định giá độc lập phải tiến hành khảo sát, đánh giá hiện trạng kỹ thuật và xác định giá trị thị trường của từng hạng mục tài sản cụ thể trong danh mục điều chuyển. Doanh nghiệp thẩm định giá phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, khách quan và độ chính xác của kết quả thẩm định.
Kết quả chứng thư thẩm định giá sẽ là căn cứ pháp lý duy nhất để cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn và doanh nghiệp lập hồ sơ ghi tăng vốn nhà nước hoặc vốn của Đảng. Khoản kinh phí chi trả cho hợp đồng thuê tổ chức thẩm định giá do doanh nghiệp tiếp nhận tài sản tự chi trả và hạch toán vào chi phí hợp lý theo quy chế tài chính.
Nghĩa vụ hoàn thiện thủ tục đất đai và nộp tiền thuê đất
Cũng tại điểm b khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp tiếp nhận tài sản điều chuyển phải gánh vác trách nhiệm chủ động thực hiện thủ tục hành chính về đất đai tại cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và nộp tiền thuê đất theo quy định pháp luật. Trách nhiệm này hoàn toàn tách biệt với quyết định điều chuyển nội bộ của cơ quan Đảng hay văn bản chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu.
Doanh nghiệp phải tiến hành lập hồ sơ địa chính, đăng ký biến động đất đai hoặc lập hồ sơ cấp mới văn bản pháp lý về đất đai tùy theo hiện trạng khu đất tiếp nhận. Việc chuyển đổi từ hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất hoặc giao đất quản lý nội bộ sang hình thức thuê đất trả tiền định kỳ trực tiếp phát sinh nghĩa vụ tài chính liên tục đối với doanh nghiệp.
Dòng tiền hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp sẽ chịu tác động từ các khoản tiền thuê đất định kỳ này. Doanh nghiệp không thể coi đất công được giao là tài sản miễn phí hay tài sản sở hữu riêng để thế chấp vay vốn, góp vốn kinh doanh với các bên thứ ba dưới danh nghĩa quyền sử dụng đất.
Thẩm quyền quyết định điều chuyển tài sản công sang doanh nghiệp
Theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, việc điều chuyển tài sản công sang khối doanh nghiệp được phân cấp rành mạch, bảo đảm tính kiểm soát chặt chẽ ở cấp trung ương và địa phương:
| Cấp thẩm quyền quyết định | Phạm vi tài sản quản lý | Điều kiện và đối tượng tiếp nhận |
|---|---|---|
| Chánh Văn phòng Trung ương Đảng | Tài sản tại cơ quan, đơn vị của Đảng ở trung ương | Phải có ý kiến thống nhất của Thường trực Ban Bí thư; chuyển sang doanh nghiệp 100% vốn nhà nước (trên cơ sở đề nghị của đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước), doanh nghiệp của Đảng, Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. |
| Tỉnh ủy, thành ủy (hoặc phân cấp cho Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy) | Tài sản tại cơ quan, đơn vị của Đảng ở cấp tỉnh | Chuyển sang doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, doanh nghiệp của Đảng, Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách dựa trên văn bản đề nghị hợp lệ. |
| Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | Tài sản do Đảng ủy ở cấp tỉnh, cơ quan, đơn vị của Đảng ở cấp xã quản lý, sử dụng | Điều chuyển sang cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc trung ương, tỉnh, thành phố khác quản lý theo đề nghị của Ban Thường vụ Đảng ủy cấp tỉnh, Ban Thường vụ cấp xã và Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương. |
Theo quy định tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, trường hợp điều chuyển sang doanh nghiệp của Đảng, việc thực hiện dựa trên văn bản đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng tại doanh nghiệp. Đặc biệt, nếu cơ quan hoặc người có thẩm quyền quyết định điều chuyển đồng thời là cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng tại doanh nghiệp thì quyết định việc điều chuyển mà không phải có văn bản đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng tại doanh nghiệp.
Bổ sung 5 đơn vị sự nghiệp trung ương và cơ chế tài sản đặc thù
Theo khoản 1 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, pháp luật bổ sung khoản 3a vào sau khoản 3 Điều 2 danh sách các đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, bao gồm:
- Đài Truyền hình Việt Nam.
- Đài Tiếng nói Việt Nam.
- Thông tấn xã Việt Nam.
- Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
- Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
- Đơn vị sự nghiệp khác của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là đơn vị dự toán cấp I của ngân sách trung ương.
Việc định danh này kéo theo sự thay đổi lớn trong thẩm quyền xử lý, quản lý tài sản gắn với từng khối cơ quan. Đồng thời, theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, Đảng ủy ở cấp tỉnh và Đảng ủy cấp xã được trao thẩm quyền quyết định hoặc phân cấp quyết định quản lý vận hành, khai thác, thu hồi, điều chuyển, bán, thanh lý, tiêu hủy và xử lý vật tư thu hồi từ bảo dưỡng, sửa chữa tài sản trên địa bàn.
Tình huống minh họa phương án hạch toán tài sản điều chuyển
Để hiểu rõ bản chất quy định, xem xét tình huống cụ thể diễn ra sau ngày quy chuẩn mới áp dụng:
Doanh nghiệp X (100% vốn nhà nước) được cấp có thẩm quyền phê duyệt tiếp nhận cơ sở làm việc dôi dư từ cơ quan Đảng ở cấp tỉnh chuyển sang theo hình thức ghi tăng vốn nhà nước. Danh mục tài sản gồm có: công trình nhà làm việc gắn liền với khuôn viên đất.
Khi tiến hành thủ tục, doanh nghiệp X và các bên liên quan phải áp dụng quy trình xử lý theo đúng pháp luật:
- Tiếp nhận và thẩm định giá: Theo điểm a khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, sau khi tiếp nhận, doanh nghiệp X thuê một doanh nghiệp thẩm định giá độc lập để thẩm định giá trị công trình nhà làm việc.
- Tách riêng quyền sử dụng đất: Theo điểm b khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp tuyệt đối không xác định giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị tài sản để ghi tăng vốn nhà nước tại doanh nghiệp X. Số vốn ghi tăng vào sổ sách kế toán chỉ căn cứ duy nhất trên giá trị thẩm định của công trình xây dựng.
- Hoàn tất pháp lý đất đai: Doanh nghiệp X nộp hồ sơ địa chính tới cơ quan tài nguyên và môi trường, ký hợp đồng thuê đất đối với khuôn viên đất nói trên và định kỳ nộp tiền thuê đất vào ngân sách nhà nước theo quy định.
Đối tượng chịu ảnh hưởng và các bước chuẩn bị cấp thiết
Các đối tượng chịu sự tác động điều chỉnh của quy định cần rà soát và thực hiện ngay các công tác trọng tâm:
- Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ: Cần rà soát các đề án nhận bàn giao tài sản công dự kiến thực hiện; loại bỏ toàn bộ phần vốn dự kiến tăng từ quyền sử dụng đất ra khỏi kế hoạch kinh doanh và phương án tài chính; chuẩn bị sẵn nguồn kinh phí để nộp tiền thuê đất định kỳ.
- Doanh nghiệp của Đảng: Phối hợp với cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng rà soát danh mục điều chuyển; nắm vững quy trình thuê thẩm định giá tài sản độc lập ngay sau khi tiếp nhận để kịp thời làm thủ tục ghi tăng vốn theo quy định.
- Bộ phận tài chính kế toán: Thiết lập quy trình hạch toán riêng biệt giữa tài sản nhận điều chuyển và chi phí thuê đất phát sinh; tuyệt đối không ghi tăng nguồn vốn chủ sở hữu từ các chứng thư thẩm định đất trong các gói tài sản công chuyển giao.
- Cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn: Lập văn bản đề nghị điều chuyển tài sản đúng thẩm quyền, thẩm tra chặt chẽ danh mục tài sản ghi tăng vốn do doanh nghiệp báo cáo lên, loại bỏ triệt để việc xác định giá đất vào phần vốn ghi tăng.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp có được tính quyền sử dụng đất vào vốn khi tiếp nhận tài sản công không?
Không. Căn cứ điểm b khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp không được xác định giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị tài sản để thực hiện ghi tăng vốn mà phải nộp tiền thuê đất.
Ai là người chịu trách nhiệm thuê thẩm định giá tài sản sau điều chuyển?
Theo điểm a khoản 4 Điều 27 được bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, sau khi tiếp nhận tài sản, doanh nghiệp tiếp nhận có trách nhiệm thuê doanh nghiệp thẩm định giá để thực hiện thẩm định giá tài sản.
Thẩm quyền điều chuyển tài sản cơ quan Đảng ở trung ương sang doanh nghiệp thuộc về ai?
Theo điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng quyết định điều chuyển tài sản tại cơ quan, đơn vị của Đảng ở trung ương sau khi có ý kiến thống nhất của Thường trực Ban Bí thư.
Trường hợp nào không cần văn bản đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng?
Theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 403/2026/NĐ-CP, trường hợp cơ quan, người có thẩm quyền quyết định điều chuyển đồng thời là cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng tại doanh nghiệp thì quyết định việc điều chuyển mà không phải có văn bản đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn của Đảng tại doanh nghiệp.
Trách nhiệm tuân thủ và bước đi tiếp theo của doanh nghiệp
Chính sách mới phân định rõ ranh giới giữa tài sản vật chất và quyền sử dụng đất trong hoạt động điều chuyển tài sản công sang doanh nghiệp. Việc chấm dứt hoàn toàn cơ chế tính giá trị đất vào vốn góp buộc doanh nghiệp phải xây dựng phương án kinh doanh dựa trên năng lực tài chính tự thân và chi phí thuê đất thực tế.
Hiện nay văn bản đã được Chính phủ ban hành, các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp của Đảng và các cơ quan liên quan cần chủ động đối chiếu văn bản, kiểm tra tình trạng pháp lý của các cơ sở nhà đất đang làm thủ tục bàn giao, tham khảo ý kiến chuyên môn từ cơ quan quản lý và tư vấn pháp luật độc lập để bảo đảm tuân thủ trọn vẹn quy định khi bước sang năm 2027.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức