Đóng góp tiền làm việc khoán ở thôn, tổ dân phố: Cấm ấn định mức thu
Theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội, mọi khoản ủng hộ, tài trợ thực hiện công việc khoán tại thôn, tổ dân phố phải hoàn toàn tự nguyện, cấm triệt để việc ấn định mức và ép buộc người dân.
Mục lục nội dungThu gọn
Người dân tại các khu dân cư ở Hà Nội từ nay có căn cứ pháp lý minh bạch để từ chối các khoản thu bổ đầu người trái quy định. Theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, các khoản vận động đóng góp tiền làm việc khoán tại thôn, tổ dân phố buộc phải tuân thủ nguyên tắc tự nguyện tuyệt đối, nghiêm cấm việc chia đều, cào bằng hoặc ép buộc dưới mọi hình thức.
Quy định về việc đóng góp tiền làm việc khoán ở thôn, tổ dân phố
Khoán việc cho cộng đồng dân cư là giải pháp nhằm phát huy tính tự quản, song thực tế triển khai ở cơ sở từng phát sinh tình trạng cào bằng mức thu theo từng hộ hoặc từng nhân khẩu. Để chấm dứt tình trạng lạm thu gây bức xúc, điểm g khoản 4 Điều 7 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND nêu rõ nguyên tắc quản lý tài chính đối với các nguồn lực xã hội hóa:
đối với khoản tài trợ, ủng hộ, đóng góp tự nguyện để thực hiện công việc được khoán, việc tiếp nhận, quản lý, sử dụng phải đúng mục đích, công khai, minh bạch, không ấn định mức đóng góp và không ép buộc
Quy định này đặt dấu chấm hết cho tình trạng các tổ dân phố tự ý đưa ra mức sàn, ấn định số tiền tối thiểu bắt buộc mỗi gia đình phải nộp khi triển khai các công việc chung. Người dân có toàn quyền quyết định tham gia đóng góp hoặc không tham gia, đóng góp nhiều hay ít tùy thuộc vào điều kiện kinh tế và nguyện vọng của cá nhân, gia đình mà không phải chịu bất kỳ sự phân biệt hay áp lực nào từ cơ sở.
Bên cạnh đó, điểm d khoản 3 Điều 7 Quy định cũng quy định rõ ràng rằng chính quyền cơ sở tuyệt đối không được thực hiện khoán việc đối với nội dung tổ chức thu, quản lý các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản thu thuộc ngân sách nhà nước; thu tiền từ cho thuê, khai thác tài sản công hoặc huy động, thu các khoản đóng góp mang tính bắt buộc. Điều này bảo đảm mọi khoản đóng góp mang tính bắt buộc đều phải do văn bản quy phạm pháp luật cấp có thẩm quyền quy định, không một tổ chức hay cá nhân nào ở thôn, tổ dân phố được quyền tự đặt ra.
Điều kiện và phạm vi các công việc được giao khoán tại cơ sở
Để bảo đảm công việc khoán không bị lạm dụng hoặc biến tướng thành các khoản thu vô lý, khoản 1 Điều 7 Quy định đặt ra 3 điều kiện tiên quyết mà một công việc phải đáp ứng đầy đủ mới được xem xét giao khoán:
- Theo điểm a khoản 1 Điều 7, công việc phải cụ thể, có phạm vi rõ ràng, gắn với địa bàn thôn, tổ dân phố hoặc khu dân cư; xác định được khối lượng, chất lượng, thời hạn, kết quả cần đạt và phục vụ trực tiếp lợi ích chung của cộng đồng dân cư.
- Theo điểm b khoản 1 Điều 7, công việc phải phù hợp với tính chất tự quản hoặc hoạt động phối hợp, hỗ trợ chính quyền cấp xã; không thuộc nhiệm vụ quản lý nhà nước, nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ, giải quyết thủ tục hành chính; không phải là sản phẩm, dịch vụ công thuộc trường hợp phải thực hiện theo cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu hoặc nhiệm vụ quản lý, khai thác tài sản công thuộc trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị theo quy định của pháp luật.
- Theo điểm c khoản 1 Điều 7, công việc phải phù hợp với khả năng tổ chức thực hiện của cộng đồng dân cư; có nguồn lực hợp pháp; không trùng với nhiệm vụ, chương trình, dự án, sản phẩm, dịch vụ đã được giao cho cơ quan, tổ chức, đơn vị khác thực hiện hoặc đã được bố trí kinh phí từ nguồn khác.
Khi đáp ứng đủ 3 điều kiện nêu trên, theo khoản 2 Điều 7 Quy định, Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ được xem xét khoán đối với phần việc phát sinh ngoài nhiệm vụ, công việc thường xuyên của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và các chủ thể có liên quan. Các nhóm việc được xem xét khoán bao gồm:
- Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn Nhân dân thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật, hương ước, quy ước và quy định của địa phương theo chuyên đề, đợt vận động hoặc yêu cầu cụ thể (điểm a khoản 2 Điều 7).
- Tuyên truyền, vận động Nhân dân chủ động phát hiện, phản ánh các nguy cơ, vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, hạ tầng kỹ thuật, trật tự đô thị, trật tự xây dựng để cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý (điểm b khoản 2 Điều 7).
- Hỗ trợ, hướng dẫn người dân tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tài khoản định danh điện tử và các nền tảng số của Thành phố (điểm c khoản 2 Điều 7).
- Hỗ trợ chuẩn bị địa điểm, vệ sinh trước và sau hoạt động, hướng dẫn thực hiện nội quy và phản ánh tình trạng hư hỏng của nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng (điểm d khoản 2 Điều 7).
- Công việc tự quản về vệ sinh môi trường, phân loại rác tại nguồn, giữ gìn cảnh quan, nếp sống văn minh tại khu dân cư, có nội dung, phạm vi, khối lượng và kết quả cụ thể, phù hợp với khả năng tổ chức thực hiện của cộng đồng dân cư; không trùng với nhiệm vụ đã giao cho đơn vị cung ứng dịch vụ công ích hoặc nhiệm vụ đã được bố trí kinh phí (điểm đ khoản 2 Điều 7).
- Công việc cụ thể phục vụ việc tổ chức, duy trì mô hình tự quản của cộng đồng dân cư; công việc tự quản khác phù hợp với quy định của pháp luật (điểm e khoản 2 Điều 7).
Danh mục những công việc cấm tuyệt đối không được khoán việc
Bên cạnh các phần việc được khoán, khoản 3 Điều 7 Quy định thiết lập một "hàng rào đỏ" nhằm ngăn ngừa việc chính quyền đẩy việc quản lý chuyên môn hoặc đùn đẩy trách nhiệm tài chính sang cho cộng đồng dân cư.
| Căn cứ quy định | Nội dung công việc không thực hiện khoán việc | Mục đích bảo vệ |
|---|---|---|
| Điểm a khoản 3 Điều 7 | Nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước; thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; xử phạt vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp ngăn chặn, cưỡng chế; xác minh, kết luận, xác nhận sự kiện, tình trạng pháp lý thuộc thẩm quyền của cơ quan, người có thẩm quyền; giải quyết thủ tục hành chính, khiếu nại, tố cáo và tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước. | Giữ vững kỷ cương pháp luật, tránh tùy tiện chuyển giao quyền lực nhà nước cho cộng đồng. |
| Điểm b khoản 3 Điều 7 | Nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ thuộc trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đơn vị sự nghiệp công lập hoặc cơ quan, tổ chức có chức năng thực hiện; nhiệm vụ, công việc thường xuyên thuộc trách nhiệm của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố hoặc các chủ thể có liên quan; sản phẩm, dịch vụ công thuộc trường hợp phải giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu. | Bảo đảm cán bộ, công chức làm đúng chức trách, không chi trả hai lần hoặc khoán việc thường xuyên. |
| Điểm c khoản 3 Điều 7 | Hoạt động đầu tư xây dựng, sửa chữa công trình, mua sắm, lựa chọn nhà thầu; quản lý, khai thác, cho thuê, liên doanh, liên kết hoặc định đoạt tài sản công thuộc thẩm quyền của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý; công việc mà pháp luật quy định chỉ cơ quan, tổ chức, cá nhân có giấy phép, chứng chỉ hành nghề mới được thực hiện. | Ngăn chặn thất thoát tài sản công và bảo đảm an toàn kỹ thuật theo chứng chỉ chuyên môn. |
| Điểm d khoản 3 Điều 7 | Tổ chức thu, quản lý các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản thu thuộc ngân sách nhà nước; thu tiền từ cho thuê, khai thác tài sản công hoặc huy động, thu các khoản đóng góp mang tính bắt buộc; thu thập, cập nhật, quản lý, chia sẻ dữ liệu dân cư, dữ liệu chuyên ngành hoặc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định. | Bảo vệ quyền lợi tài chính hợp pháp của người dân, bảo vệ an toàn thông tin cá nhân. |
| Điểm đ khoản 3 Điều 7 | Công việc thuộc trường hợp phải thực hiện thông qua hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ, giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu, mua sắm hoặc lựa chọn nhà cung cấp khác; công việc làm phát sinh chế độ, phụ cấp, thù lao, tiền công thường xuyên ngoài chế độ do cơ quan có thẩm quyền quy định. | Tránh vi phạm quy định về ngân sách nhà nước và chế độ lao động, phụ cấp thường xuyên. |
| Điểm e khoản 3 Điều 7 | Công việc đã được giao cho cơ quan, tổ chức, đơn vị khác thực hiện hoặc đã được bố trí kinh phí từ nguồn khác; công việc không xác định được nội dung, phạm vi, khối lượng, chất lượng, kết quả cần đạt, tiêu chí nghiệm thu, trách nhiệm công khai hoặc cơ chế giám sát. | Tránh trùng lặp nguồn chi và bảo đảm tính minh bạch, có thể định lượng khi kiểm tra, nghiệm thu. |
Quy định chi tiết nêu trên bảo đảm người dân không bị gánh vác các nhiệm vụ hành chính của chính quyền, đồng thời không bị vận động quyên góp cho các khoản kinh phí đã có ngân sách chi trả hoặc thuộc trách nhiệm của các đơn vị dịch vụ công ích.
Trình tự giao khoán và trách nhiệm công khai, nghiệm thu tài chính
Để một công việc được khoán triển khai đúng quy định, khoản 4 Điều 7 đặt ra một quy trình chặt chẽ bao gồm nhiều giai đoạn liên tiếp từ khâu rà soát, lấy ý kiến đến nghiệm thu và thanh toán:
Đầu tiên, theo điểm a khoản 4 Điều 7, Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ vào nhu cầu thực tế, khả năng của cộng đồng và nguồn lực hợp pháp để rà soát, xác định công việc dự kiến khoán. Văn bản chuẩn bị phải làm rõ địa bàn, phạm vi, khối lượng, chất lượng, thời hạn, kết quả cần đạt, kinh phí hoặc nguồn lực dự kiến, nguồn kinh phí, tiêu chí kiểm tra, nghiệm thu và yêu cầu công khai, giám sát.
Thứ hai, theo điểm b khoản 4 Điều 7, trước khi giao khoán, Ủy ban nhân dân cấp xã phải phối hợp với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và Ban Công tác Mặt trận tổ chức để cộng đồng dân cư nơi thực hiện được biết, tham gia ý kiến về nội dung công việc, phương thức tổ chức thực hiện và việc giám sát. Ý kiến của người dân phải được tổng hợp, xem xét đầy đủ; trường hợp nội dung thuộc phạm vi Nhân dân bàn và quyết định thì thực hiện theo pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Thứ ba, theo điểm c khoản 4 Điều 7, việc giao việc bắt buộc phải thể hiện bằng văn bản do Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành. Văn bản giao khoán việc phải nêu rõ tên việc, địa bàn, khối lượng, chất lượng, thời hạn, kinh phí, nguồn lực, trách nhiệm tổ chức, tiêu chí nghiệm thu và yêu cầu công khai. Quy định cấm sử dụng văn bản giao khoán việc để thay thế hợp đồng, đặt hàng hay đấu thầu đối với các công việc pháp luật bắt buộc áp dụng các hình thức đó.
Thứ tư, khi tổ chức triển khai, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố chịu trách nhiệm điều phối sự tham gia tự nguyện của cư dân, ghi nhận kết quả bằng tài liệu phù hợp (điểm d khoản 4 Điều 7). Hoạt động này chịu sự giám sát trực tiếp từ người dân, Ban công tác Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.
Thứ năm, điểm đ khoản 4 Điều 7 yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp xã trực tiếp tổ chức kiểm tra, nghiệm thu kết quả thực hiện dựa trên nội dung đã ghi trong văn bản giao khoán. Toàn bộ nội dung nghiệm thu phải lập thành biên bản nêu rõ khối lượng hoàn thành, phần việc chưa đạt và biện pháp xử lý; Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả này.
Về thanh toán tài chính từ ngân sách nhà nước, điểm e khoản 4 Điều 7 đặt ra nguyên tắc nghiêm ngặt:
chỉ thanh toán đối với khối lượng, kết quả đã được nghiệm thu. Việc quản lý, thanh toán, quyết toán kinh phí thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật có liên quan.
Bên cạnh đó, điểm b khoản 2 Điều 5 Quy định buộc chính quyền phải công khai đầy đủ để Nhân dân kiểm tra, giám sát:
Khi thực hiện khoán việc, phải công khai tên công việc được khoán, địa bàn thực hiện, khối lượng, chất lượng, thời gian bắt đầu, thời hạn hoàn thành, kinh phí và nguồn kinh phí (nếu có)
Tình huống minh họa: Giao khoán tự quản vệ sinh môi trường tại khu dân cư
Tại một tổ dân phố, các hộ dân có nhu cầu tổ chức hoạt động tự quản về vệ sinh môi trường, phân loại rác tại nguồn và giữ gìn nếp sống văn minh theo điểm đ khoản 2 Điều 7 Quy định. Công việc này có nội dung, khối lượng cụ thể, phù hợp với năng lực của cộng đồng và hoàn toàn không trùng với nhiệm vụ của đơn vị dịch vụ công ích trên địa bàn.
Ủy ban nhân dân cấp xã tiến hành xây dựng phương án, xác định rõ phạm vi thực hiện, tiêu chí kết quả cần đạt và dự kiến nguồn lực. Trước khi ban hành văn bản giao khoán việc, Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp với Tổ trưởng tổ dân phố và Ban Công tác Mặt trận tổ chức cuộc họp để người dân trong khu dân cư tham gia đóng góp ý kiến về cách thức triển khai và giám sát theo đúng điểm b khoản 4 Điều 7.
Khi tiến hành vận động nguồn lực xã hội hóa để bổ sung kinh phí mua sắm vật tư tự quản, Tổ dân phố không được đưa ra danh sách ấn định mỗi hộ gia đình phải nộp một số tiền cụ thể hay giao chỉ tiêu cào bằng. Căn cứ điểm g khoản 4 Điều 7, khoản tài trợ, ủng hộ này phải hoàn toàn tự nguyện; hộ gia đình nào có điều kiện có thể ủng hộ nhiều, hộ có hoàn cảnh khó khăn có thể ủng hộ ít hoặc không đóng góp tiền mà tham gia ngày công lao động. Mọi khoản thu gom được tiếp nhận, quản lý đúng mục đích và niêm yết công khai tại nhà sinh hoạt cộng đồng để toàn thể cư dân cùng theo dõi, kiểm tra.
Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì để bảo đảm quyền lợi?
Quy định mới phân định rõ quyền và trách nhiệm của từng nhóm đối tượng liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh cơ sở:
- Người dân và các hộ gia đình cư trú tại thôn, tổ dân phố: Được quyền giám sát toàn bộ quá trình giao khoán việc; thực hiện quyền tự nguyện khi đóng góp ủng hộ; kiên quyết từ chối các khoản thu bị ấn định mức bình quân trái quy định; chủ động phản ánh các trường hợp ép buộc đóng góp tới Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Ban Thanh tra nhân dân. Người cao tuổi, người khuyết tật được bảo đảm quyền tiếp cận thông tin qua các biện pháp hỗ trợ phù hợp (theo điểm c khoản 2 Điều 5).
- Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố: Tuyệt đối không tự ý đặt ra quy định thu tiền, không phân bổ định mức tài chính cho các hộ gia đình; chỉ tổ chức, điều phối sự tham gia tự nguyện của người dân theo đúng điểm d khoản 4 Điều 7; lưu trữ hồ sơ, ghi nhận kết quả và phối hợp thực hiện công khai minh bạch mọi khoản thu chi.
- Ủy ban nhân dân cấp xã: Thực hiện rà soát nghiêm ngặt các điều kiện khoán việc, không khoán các nhiệm vụ chuyên môn của công chức hoặc dịch vụ công ích đã có ngân sách chi trả; ban hành văn bản giao khoán đúng chuẩn; tổ chức kiểm tra, nghiệm thu chặt chẽ và chỉ sử dụng ngân sách thanh toán khi có đủ kết quả nghiệm thu cùng căn cứ tài chính hợp lệ (theo điểm e khoản 4 Điều 7).
- Ban Công tác Mặt trận, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng: Thực hiện quyền giám sát độc lập đối với các bước giao khoán, việc quản lý sử dụng các khoản tài trợ ủng hộ tự nguyện và quá trình nghiệm thu, quyết toán của chính quyền địa phương (khoản 1 Điều 5 và điểm d khoản 4 Điều 7).
Câu hỏi thường gặp
Tổ dân phố có quyền đưa ra mức đóng góp bình quân 100.000 đồng/hộ để làm việc khoán không?
Không. Căn cứ theo điểm g khoản 4 Điều 7 Quy định ban hành kèm Quyết định 155/2026/QĐ-UBND, các khoản tài trợ, ủng hộ, đóng góp tự nguyện để thực hiện công việc được khoán tuyệt đối không được ấn định mức đóng góp và không được ép buộc dưới mọi hình thức. Việc đưa ra mức thu bình quân là trái luật.
Chính quyền có được khoán việc thu các loại thuế, phí tại khu dân cư không?
Không. Điểm d khoản 3 Điều 7 Quy định nêu rõ không thực hiện khoán việc đối với nội dung tổ chức thu, quản lý các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản thu thuộc ngân sách nhà nước, cũng như các khoản thu mang tính bắt buộc.
Công việc khoán hoàn thành nhưng chưa nghiệm thu thì có được thanh toán từ ngân sách không?
Không. Theo quy định tại điểm e khoản 4 Điều 7, ngân sách nhà nước chỉ thanh toán đối với khối lượng, kết quả đã được kiểm tra, nghiệm thu hợp lệ. Trường hợp chưa có đủ căn cứ tài chính và chưa nghiệm thu thì dứt khoát không sử dụng ngân sách nhà nước để thanh toán.
Người dân có quyền yêu cầu công khai thông tin kinh phí làm việc khoán không?
Có. Điểm b khoản 2 Điều 5 và điểm g khoản 4 Điều 7 Quy định nêu rõ kinh phí, nguồn kinh phí, kết quả thực hiện và kinh phí đã thanh toán (nếu có) phải được công khai đầy đủ tại cộng đồng dân cư. Người dân hoàn toàn có quyền yêu cầu cung cấp thông tin để thực hiện quyền giám sát.
Kiểm tra hiệu lực và đối chiếu thực tế tại địa phương
Quy định cấm ấn định mức đóng góp tại Quyết định 155/2026/QĐ-UBND bảo vệ trực tiếp tiền trong túi của mỗi người dân trước nguy cơ lạm thu ở cấp cơ sở. Cơ chế này vừa tạo điều kiện phát huy tính tự quản cộng đồng, vừa bảo đảm kỷ cương quản lý nhà nước và kỷ luật ngân sách.
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, các hộ gia đình và công dân trên địa bàn thành phố Hà Nội khi được vận động tham gia các phong trào tự quản cần chủ động kiểm tra văn bản giao khoán việc của Ủy ban nhân dân cấp xã, đối chiếu với các điều kiện và danh mục cấm khoán theo quy định. Trường hợp phát hiện dấu hiệu cào bằng mức thu hoặc ép buộc đóng góp, người dân cần phản ánh tới Ban Thanh tra nhân dân, Ban Công tác Mặt trận hoặc kiến nghị trực tiếp tới Ủy ban nhân dân cấp xã để được giải quyết kịp thời.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức