Theo dự thảo: Được tạm ứng bổ sung Quỹ bình ổn giá xăng dầu khi nào?
Theo dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư số 19/2026/TT-BCT, thương nhân được tạm ứng bổ sung Quỹ bình ổn giá khi số tiền tạm ứng đã đề nghị thấp hơn số tiền chi sử dụng thực tế phát sinh trong kỳ điều hành giá.
Mục lục nội dungThu gọn
Theo khoản 1 Điều 1 dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Điều 5 Thông tư số 19/2026/TT-BCT, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được đề nghị cấp bổ sung khi số tiền tạm ứng đã yêu cầu trước đó thấp hơn số tiền chi sử dụng thực tế phát sinh tại kỳ điều hành. Quy định này bảo đảm thanh khoản cho doanh nghiệp khi phải thực hiện nhiệm vụ bình ổn thị trường theo quyết định điều hành giá của cơ quan quản lý.
Điều kiện đề nghị tạm ứng bổ sung Quỹ bình ổn giá
Cơ chế cấp bù tạm ứng phát sinh từ độ lệch giữa dự tính ban đầu và sản lượng tiêu thụ thực tế. Tại khoản 5 Điều 5 (được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1), nhà làm luật quy định rõ điều kiện tiên quyết: số tiền tạm ứng do doanh nghiệp đề nghị ban đầu không đủ bù đắp chi phí xả quỹ thực tế phát sinh trong kỳ điều hành. Khi xuất hiện khoảng chênh lệch thiếu hụt này, quyền gửi văn bản yêu cầu cấp thêm chính thức được kích hoạt.
Trước đó, quy trình tạm ứng ban đầu được vận hành dựa trên cơ sở điều hành giá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo khoản 1 Điều 5 (sửa đổi), căn cứ vào thông báo điều hành giá bán xăng dầu của Bộ Công Thương có nội dung điều hành chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ chủ động phát hành văn bản đề nghị các thương nhân thực hiện thủ tục tạm ứng về quỹ tại doanh nghiệp.
Trường hợp doanh nghiệp nhận thấy mức tạm ứng đã duyệt không đáp ứng đủ nhu cầu chi trả thực tế do sản lượng bán ra tăng cao, thương nhân lập hồ sơ xin cấp bù. Theo khoản 5 Điều 5 (sửa đổi), hình thức thực hiện là thương nhân gửi văn bản về việc tạm ứng bổ sung theo mẫu Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chịu trách nhiệm tổng hợp dữ liệu, báo cáo lãnh đạo Bộ Công Thương để xem xét, phê duyệt quyết định điều chỉnh mức tạm ứng.
Trình tự nộp hồ sơ và thời hạn giải quyết kinh phí
Phương thức gửi hồ sơ tạm ứng thông thường và hồ sơ cấp bù được chuẩn hóa theo kênh hành chính trực tiếp hoặc điện tử. Theo khoản 2 Điều 5 (sửa đổi), thương nhân nộp văn bản theo mẫu Phụ lục I đến Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thông qua một trong hai phương thức: dịch vụ bưu chính hoặc thư điện tử chính thức tại địa chỉ xangdau@moit.gov.vn. Việc cho phép gửi qua hòm thư điện tử giúp giảm bớt thời gian luân chuyển chứng từ giấy giữa doanh nghiệp và cơ quan điều hành.
Thời hạn xử lý thủ tục hành chính tại cấp quản lý được quy định chặt chẽ thành từng mốc thời gian rõ ràng. Theo khoản 3 Điều 5 (sửa đổi), trong thời hạn ba (03) ngày làm việc tính từ ngày nhận được văn bản của thương nhân, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phải hoàn tất việc tổng hợp hồ sơ, trình Bộ Công Thương ban hành Quyết định phê duyệt số tiền tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại thương nhân. Nguồn tiền phê duyệt được tách bạch rõ ràng từ hai nguồn: nguồn ngân sách nhà nước cấp và nguồn trích lập tại tài khoản phong tỏa của thương nhân.
Sau khi có quyết định phê duyệt, tốc độ giải ngân sang doanh nghiệp tiếp tục bị ràng buộc bởi thời hạn ngắn. Căn cứ khoản 4 Điều 5 (sửa đổi), trong thời gian hai (02) ngày làm việc kể từ ngày ban hành Quyết định phê duyệt của Bộ Công Thương, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phải thực hiện việc chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ nguồn ngân sách nhà nước của thương nhân mở tại ngân hàng thương mại. Khoản 5 Điều 5 (sửa đổi) khẳng định toàn bộ quy trình tổng hợp, trình duyệt và chuyển tiền tạm ứng bổ sung cũng được thực hiện theo đúng các bước và thời hạn của quy định này.
Quy định rút tiền và hồ sơ chi sử dụng từ tài khoản phong tỏa
Tiền tạm ứng chuyển về tài khoản không được rút tự do mà phải tuân thủ điều kiện kiểm soát tài chính nghiêm ngặt. Theo khoản 1 Điều 7 (được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1), căn cứ Quyết định phê duyệt số tiền tạm ứng hoặc số tiền tạm ứng bổ sung của Bộ Công Thương, thương nhân tự xác định số tiền chi sử dụng thực tế phát sinh theo quy định để làm thủ tục rút tiền từ tài khoản phong tỏa mở tại ngân hàng thương mại. Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, tính hợp pháp của hồ sơ, số liệu chi sử dụng. Giới hạn cứng được luật định là số tiền rút tối đa tuyệt đối không vượt quá số tiền ghi trên quyết định phê duyệt của Bộ.
Bộ hồ sơ phục vụ rút vốn tại tổ chức tín dụng được quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 7 (sửa đổi). Thương nhân phải xuất trình đủ các thành phần tài liệu pháp lý bắt buộc, bao gồm:
- Quyết định phê duyệt số tiền tạm ứng hoặc số tiền tạm ứng bổ sung của Bộ Công Thương ban hành cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu (theo điểm a khoản 2 Điều 7 sửa đổi);
- Bảng xác định số tiền chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu của kỳ điều hành do doanh nghiệp lập (theo điểm b khoản 2 Điều 7 sửa đổi);
- Các văn bản bổ trợ khác (nếu có) căn cứ theo đúng quy định nội bộ của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản phong tỏa (theo điểm c khoản 2 Điều 7 sửa đổi).
Phương pháp tính toán số tiền được phép chi dùng không phụ thuộc vào dự đoán chủ quan mà áp dụng công thức toán học bắt buộc. Căn cứ khoản 3 Điều 7 (sửa đổi), tổng số tiền chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ nguồn ngân sách nhà nước trong kỳ điều hành được xác định bằng (=) mức chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu ghi tại văn bản thông báo điều hành giá bán xăng dầu của Bộ Công Thương nhân (x) sản lượng bán ra đầu tiên tính trên một lít, kg xăng, dầu ở nhiệt độ thực tế đã tiêu thụ tại thị trường nội địa trong kỳ điều hành của chính thương nhân đó.
Nghĩa vụ trích lập và nộp hoàn trả quỹ định kỳ
Bên cạnh quyền chi tiền quỹ, doanh nghiệp phải tuân thủ kỷ luật hoàn trả và nộp tiền trích lập vào tài khoản quản lý chung. Căn cứ khoản 1 Điều 8 (được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 1), trong thời hạn năm (05) ngày làm việc, tính từ ngày tiếp theo của ngày kết thúc một kỳ điều hành giá xăng dầu của Bộ Công Thương, thương nhân có trách nhiệm tự xác định số tiền trích lập thực tế phát sinh và chuyển nộp toàn bộ số tiền đó vào tài khoản phong tỏa mở tại ngân hàng thương mại. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm pháp lý trực tiếp về tính chính xác của toàn bộ hồ sơ và số liệu trích lập này.
Hồ sơ chứng minh nghĩa vụ trích lập được quy định tại khoản 2 Điều 8 (sửa đổi), đòi hỏi doanh nghiệp phải nộp cho phía ngân hàng thương mại Bảng xác định số tiền trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu của kỳ điều hành, đi kèm các chứng từ nội bộ khác nếu ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản có yêu cầu. Quy trình này kiểm soát việc hoàn trả tiền tạm ứng ngân sách ngay khi thị trường chuyển biến tích cực, bảo đảm tính cân đối của quỹ công.
Công thức tính số tiền phải chuyển nộp được chuẩn hóa tại khoản 3 Điều 8 (sửa đổi). Tổng số tiền trích lập trong kỳ điều hành được xác định bằng (=) mức trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu công bố tại văn bản thông báo điều hành giá bán xăng dầu của Bộ Công Thương nhân (x) sản lượng xăng, dầu bán ra đầu tiên tính trên một lít, kg xăng, dầu ở nhiệt độ thực tế đã tiêu thụ tại thị trường nội địa trong kỳ điều hành của thương nhân. Như vậy, cả công thức chi và công thức trích đều lấy sản lượng bán ra đầu tiên tại nhiệt độ thực tế làm biến số cốt lõi.
| Nghiệp vụ tài chính | Thời hạn giải quyết | Căn cứ hồ sơ thực hiện | Vị trí điều khoản |
|---|---|---|---|
| Trình duyệt tạm ứng / cấp bổ sung | 03 ngày làm việc kể từ khi nhận văn bản | Văn bản theo mẫu Phụ lục I nộp qua bưu chính hoặc hòm thư điện tử | Khoản 3 Điều 5 (sửa đổi) |
| Chuyển khoản tiền tạm ứng đã duyệt | 02 ngày làm việc kể từ khi có quyết định | Quyết định phê duyệt số tiền tạm ứng của Bộ Công Thương | Khoản 4 Điều 5 (sửa đổi) |
| Nộp số tiền trích lập vào tài khoản | 05 ngày làm việc tính từ ngày tiếp sau ngày kết thúc kỳ | Bảng xác định trích lập và quy định nội bộ ngân hàng | Khoản 1 Điều 8 (sửa đổi) |
| Báo cáo chốt số dư khi giấy xác nhận sắp hết hạn | Ít nhất 30 ngày làm việc trước ngày hết hiệu lực | Báo cáo chốt số dư kèm sao kê tài khoản phong tỏa | Điểm c khoản 6 Điều 12 (sửa đổi) |
Thủ tục tất toán số dư khi chấm dứt tư cách đầu mối kinh doanh
Dự thảo siết chặt trách nhiệm thu hồi nguồn vốn nhà nước khi doanh nghiệp không còn duy trì hoạt động kinh doanh đầu mối. Khoản 4 Điều 1 dự thảo bổ sung, sửa đổi khoản 6 Điều 12 phân tách thành 3 nhóm tình huống cụ thể mà doanh nghiệp bắt buộc phải xử lý dứt điểm số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ ngân sách nhà nước.
Tình huống thứ nhất là doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản. Theo điểm a khoản 6 Điều 12 (sửa đổi), trước khi tiến hành các thủ tục phá sản, giải thể doanh nghiệp theo quy định của pháp luật, thương nhân bắt buộc phải thuê đơn vị thực hiện kiểm toán chuyên đề đối với Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ nguồn ngân sách nhà nước, đồng thời gửi báo cáo kết quả kiểm toán về Bộ Công Thương và Bộ Tài chính. Thương nhân phải nộp toàn bộ số dư quỹ tại doanh nghiệp vào tài khoản của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước mở tại Kho bạc Nhà nước, rồi chuyển bản sao chứng từ nộp tiền về Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) và Cục Quản lý Giá (Bộ Tài chính).
Tình huống thứ hai xảy ra khi doanh nghiệp bị thu hồi Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối. Căn cứ điểm b khoản 6 Điều 12 (sửa đổi), ngay khi có quyết định hoặc thông báo chính thức từ Bộ Công Thương, thương nhân có trách nhiệm thực hiện kiểm toán chuyên đề đối với quỹ, gửi báo cáo cho Bộ Công Thương và Bộ Tài chính. Cùng lúc đó, doanh nghiệp phải nộp toàn bộ số dư quỹ tạm ứng vào tài khoản Kho bạc Nhà nước của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước và gửi bản sao chứng từ cho hai cơ quan nói trên.
Tình huống thứ ba liên quan đến việc giấy phép hết hạn hiệu lực. Theo điểm c khoản 6 Điều 12 (sửa đổi), ít nhất ba mươi (30) ngày làm việc trước ngày Giấy xác nhận đủ điều kiện hết hiệu lực, doanh nghiệp phải chốt số dư quỹ, lập báo cáo chốt số dư kèm bản sao kê tài khoản phong tỏa gửi về Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước và Cục Quản lý Giá. Sau đó, nếu nhận được thông báo của Bộ Công Thương về việc không được cấp lại giấy phép hoặc không tiếp tục làm đầu mối, thương nhân phải triển khai kiểm toán chuyên đề, báo cáo kết quả và hoàn trả toàn bộ số dư vào tài khoản Kho bạc Nhà nước.
Nhóm đối tượng chịu tác động và các công việc cần triển khai
Dự thảo điều chỉnh trực tiếp quyền và nghĩa vụ của các thực thể tham gia chuỗi vận hành Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Các bên liên quan cần nắm vững vai trò để chủ động phối hợp thực hiện:
- Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu: Cần rà soát sản lượng tiêu thụ thực tế nội địa trong từng kỳ; kịp thời lập văn bản theo Phụ lục I đề nghị tạm ứng hoặc cấp bổ sung gửi bưu chính hoặc email xangdau@moit.gov.vn; bảo đảm chấp hành thời hạn 05 ngày làm việc nộp tiền trích lập vào tài khoản phong tỏa; tuân thủ thủ tục kiểm toán chuyên đề và nộp trả số dư vào Kho bạc Nhà nước nếu ngừng kinh doanh.
- Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương): Chịu trách nhiệm gửi văn bản đề nghị tạm ứng khi có thông báo điều hành giá; xử lý hồ sơ trình Bộ trong 03 ngày làm việc; thực hiện lệnh chuyển tiền tạm ứng trong 02 ngày làm việc sau khi Bộ duyệt; quản lý tài khoản tại Kho bạc Nhà nước tiếp nhận tiền hoàn trả và phối hợp rà soát, đối chiếu số liệu kiểm toán.
- Cục Quản lý Giá (Bộ Tài chính): Cơ quan phối hợp tiếp nhận báo cáo kiểm toán chuyên đề, báo cáo chốt số dư và bản sao chứng từ nộp tiền của thương nhân khi chấm dứt tư cách đầu mối.
- Ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản phong tỏa: Quản lý tài khoản tạm ứng, kiểm tra hồ sơ rút tiền và hồ sơ trích nộp theo quyết định phê duyệt và quy định nội bộ của ngân hàng.
- Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Công Thương): Thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn theo thẩm quyền mới thay thế cho tên gọi Vụ Kế hoạch, Tài chính và Đổi mới doanh nghiệp (theo khoản 5 Điều 1 dự thảo).
Tình huống minh họa cách xác định số tiền chi và trích lập
Để hình dung cách áp dụng quy định, xét trường hợp vận hành cụ thể của một thương nhân đầu mối trong kỳ điều hành giá:
Tại văn bản thông báo điều hành giá bán xăng dầu của Bộ Công Thương, cơ quan điều hành công bố mức chi sử dụng Quỹ bình ổn giá là A (đồng/lít) và mức trích lập là B (đồng/lít). Trong kỳ điều hành đó, thương nhân có tổng sản lượng xăng dầu bán ra đầu tiên đã tiêu thụ tại thị trường nội địa ở nhiệt độ thực tế là S (lít).
Căn cứ khoản 3 Điều 7 (sửa đổi), tổng số tiền chi sử dụng Quỹ bình ổn giá tạm ứng từ ngân sách của doanh nghiệp trong kỳ được xác định bằng: A x S (đồng). Doanh nghiệp đối chiếu con số này với số tiền tạm ứng ban đầu được duyệt. Nếu số tiền A x S lớn hơn số tiền tạm ứng đã được Bộ Công Thương duyệt trước đó, căn cứ khoản 5 Điều 5 (sửa đổi), thương nhân lập ngay văn bản đề nghị cấp bù kinh phí theo Phụ lục I gửi Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.
Ở chiều ngược lại, khi kết thúc kỳ điều hành có quy định trích lập, căn cứ khoản 3 Điều 8 (sửa đổi), tổng số tiền thương nhân phải trích nộp quỹ là B x S (đồng). Doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn tất chuyển số tiền này vào tài khoản phong tỏa trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp theo của ngày kết thúc kỳ điều hành giá (theo khoản 1 Điều 8 sửa đổi).
Câu hỏi thường gặp về thủ tục tạm ứng Quỹ bình ổn giá xăng dầu
Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ xin tạm ứng qua mạng được không?
Có. Theo khoản 2 Điều 5 (sửa đổi), thương nhân có thể gửi văn bản đề nghị tạm ứng theo mẫu Phụ lục I qua thư điện tử chính thức tới địa chỉ xangdau@moit.gov.vn, bên cạnh phương thức gửi qua dịch vụ bưu chính truyền thống.
Số tiền rút từ tài khoản phong tỏa có bị giới hạn mức trần không?
Có. Khoản 1 Điều 7 (sửa đổi) nêu rõ số tiền rút tối đa của thương nhân không được vượt quá số tiền ghi tại Quyết định phê duyệt số tiền tạm ứng hoặc số tiền tạm ứng bổ sung của Bộ Công Thương. Mọi hành vi rút vượt mức duyệt đều vi phạm quy định.
Thời hạn nộp tiền trích lập định kỳ vào tài khoản phong tỏa là bao lâu?
Theo khoản 1 Điều 8 (sửa đổi), thời hạn chuyển nộp là trong vòng năm (05) ngày làm việc, tính từ ngày tiếp theo của ngày kết thúc một kỳ điều hành giá xăng dầu của Bộ Công Thương.
Khi giấy phép làm thương nhân đầu mối sắp hết hạn, doanh nghiệp phải làm gì trước tiên?
Theo điểm c khoản 6 Điều 12 (sửa đổi), ít nhất ba mươi (30) ngày làm việc trước ngày Giấy xác nhận hết hiệu lực, thương nhân phải thực hiện chốt số dư Quỹ bình ổn giá tạm ứng, lập báo cáo chốt số dư kèm sao kê tài khoản phong tỏa gửi về Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cùng Cục Quản lý Giá.
Khuyến nghị pháp lý cho doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu
Các nội dung trên nằm trong dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 19/2026/TT-BCT và chưa phải là văn bản có hiệu lực thi hành cuối cùng. Các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu cần chủ động theo dõi sát tiến trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật để đối chiếu với văn bản gốc khi được ký ban hành chính thức.
Trong giai đoạn hiện tại, bộ phận pháp chế và kế toán của các doanh nghiệp đầu mối nên rà soát lại quy trình đối soát sản lượng bán ra thực tế, cấu trúc tài khoản phong tỏa tại các ngân hàng thương mại và chuẩn bị sẵn biểu mẫu theo Phụ lục I và Phụ lục II dự thảo. Khi văn bản chính thức được ban hành, doanh nghiệp cần tham vấn thêm các chuyên gia tư vấn pháp lý chuyên ngành để xây dựng quy chế phối hợp tài chính nội bộ, bảo đảm hồ sơ rút tiền và trích nộp luôn hợp lệ, tránh rủi ro phát sinh khi cơ quan thanh tra, kiểm toán thực hiện hậu kiểm.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức