Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Hành vi cấm từ 1/1/2027: Tác động thời tiết trái kế hoạch

Theo Luật 21/2026/QH16, từ ngày 01/01/2027, hành vi can thiệp vào khí tượng mà không thông báo hoặc trái phương án đã đăng ký sẽ bị nghiêm cấm hoàn toàn nhằm bảo đảm an toàn cộng đồng.

Mục lục nội dungThu gọn

Hoạt động can thiệp vào các hiện tượng khí tượng nhằm phục vụ sản xuất, đời sống hoặc nghiên cứu khoa học sắp bước vào một khuôn khổ kiểm soát pháp lý chặt chẽ. Kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2027, mọi hành vi can thiệp khí hậu tùy tiện, không báo trước hoặc thực hiện sai lệch với phương án đã gửi cơ quan có thẩm quyền sẽ bị coi là vi phạm pháp luật. Quy định về việc cấm tác động thời tiết trái kế hoạch được thiết lập nhằm bảo vệ trật tự quản lý nhà nước, đồng thời giảm thiểu tối đa các rủi ro phát sinh đối với môi trường tự nhiên và an sinh của người dân tại địa bàn chịu ảnh hưởng.

Quy định cấm tác động thời tiết trái kế hoạch từ ngày 01/01/2027

Theo khoản 1 Điều 9 Luật 21/2026/QH16 (sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 8 của Luật Khí tượng thủy văn), một trong các hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối là: “Tác động vào thời tiết mà không thông báo kế hoạch hoặc trái với kế hoạch đã thông báo đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.”. Quy định này đặt dấu chấm hết cho mọi hoạt động can thiệp mang tính tự phát, không có sự kiểm tra, theo dõi từ phía các cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 9 Luật 21/2026/QH16 (sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 41 của Luật Khí tượng thủy văn), việc can thiệp chỉ được phép tiến hành khi đáp ứng đồng thời hai điều kiện tiên quyết: đã thông báo kế hoạch tới đúng cơ quan nhà nước có thẩm quyền và đã công khai đầy đủ thông tin cho cộng đồng dân cư tại khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp trước thời điểm tiến hành. Các cơ quan quản lý tiếp nhận có trách nhiệm theo dõi, giám sát toàn bộ quá trình thực hiện.

Sáu nội dung bắt buộc trong kế hoạch can thiệp thời tiết

Theo khoản 1 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, mọi cơ quan, tổ chức khi có nhu cầu tác động vào thời tiết đều phải lập văn bản kế hoạch với 6 nội dung cơ bản, bao gồm:

  • Tên cơ quan, tổ chức tham gia thực hiện: Phải xác định rõ danh tính pháp lý của từng đơn vị trực tiếp vận hành hoặc phối hợp triển khai.
  • Mục đích thực hiện: Phải phù hợp với mục đích quy định tại Điều 42 của Luật Khí tượng thủy văn.
  • Khu vực dự kiến thực hiện: Khoanh vùng địa giới, tọa độ hoặc phạm vi không gian sẽ tiến hành can thiệp.
  • Thời gian dự kiến thực hiện: Xác định rõ thời điểm bắt đầu, khoảng thời gian vận hành và thời điểm kết thúc.
  • Giải pháp thực hiện: Nêu chi tiết công nghệ, kỹ thuật, phương tiện và công cụ can thiệp.
  • Phương án bảo đảm an toàn: Đưa ra các biện pháp cụ thể nhằm ngăn chặn sự cố và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đời sống dân sinh.

Quy trình lấy ý kiến cộng đồng và thủ tục gửi thông báo

Theo khoản 2 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, sau khi hoàn thiện dự thảo kế hoạch với đầy đủ 6 nội dung nêu trên, cơ quan, tổ chức phải tổ chức lấy ý kiến của cộng đồng dân cư tại khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp. Đơn vị chủ trì có trách nhiệm tiếp thu các ý kiến phản ánh xác đáng và hoàn thiện bản kế hoạch trước khi bước vào giai đoạn tiếp theo.

Theo khoản 3 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, trước thời điểm tiến hành tác động, đơn vị phải gửi thông báo kế hoạch tới cơ quan tiếp nhận có thẩm quyền, đồng thời thực hiện công khai toàn bộ thông tin kế hoạch cho người dân địa phương. Trường hợp phát sinh thay đổi bất kỳ nội dung nào trong kế hoạch, theo khoản 5 Điều 44, cơ quan, tổ chức bắt buộc phải thực hiện lại việc thông báo và công khai thông tin trước khi áp dụng trên thực tế.

Phân định thẩm quyền tiếp nhận và phối hợp giám sát

Nhằm bảo đảm tính thông suốt, khoản 4 và khoản 6 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16 đã quy định rõ ranh giới tiếp nhận và cơ chế phối hợp liên ngành:

Phạm vi thực hiện Cơ quan tiếp nhận thông báo Cơ quan phối hợp theo dõi, giám sát
Từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trở lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường (theo điểm a khoản 4 Điều 44) Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp (theo điểm a khoản 6 Điều 44)
Trong địa giới hành chính của một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (theo điểm b khoản 4 Điều 44) Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ (theo điểm b khoản 6 Điều 44)

Căn cứ khoản 4 Điều 9 Luật 21/2026/QH16 (sửa đổi, bổ sung khoản 12 Điều 51) và khoản 5 Điều 9 (sửa đổi, bổ sung điểm i1 khoản 1 Điều 53 của Luật Khí tượng thủy văn), các cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm tổ chức theo dõi, giám sát việc thực hiện kế hoạch tác động vào thời tiết theo đúng thẩm quyền được phân công.

Tình huống minh họa về quy trình thông báo và điều chỉnh kế hoạch

Xét tình huống giả định: Đơn vị A dự kiến tiến hành gây mưa nhân tạo tại địa bàn thuộc 2 tỉnh X và Y. Để thực hiện hợp pháp theo Luật 21/2026/QH16:

  • Bước 1: Đơn vị A xây dựng kế hoạch bao gồm 6 nội dung theo khoản 1 Điều 44.
  • Bước 2: Đơn vị A tiến hành lấy ý kiến cộng đồng dân cư tại khu vực chịu ảnh hưởng thuộc cả 2 tỉnh, tiếp thu ý kiến và hoàn thiện hồ sơ theo khoản 2 Điều 44.
  • Bước 3: Vì phạm vi nằm trên địa bàn 2 tỉnh, đơn vị A gửi thông báo kế hoạch tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo điểm a khoản 4 Điều 44, đồng thời công khai thông tin cho người dân theo khoản 3 Điều 44.
  • Bước 4: Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi kế hoạch tiếp nhận đến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng UBND tỉnh X và Y để cùng giám sát theo điểm a khoản 6 Điều 44.
  • Bước 5: Nếu đơn vị A muốn thay đổi thời gian hoặc giải pháp thực hiện, đơn vị không được tự ý triển khai mà bắt buộc phải thông báo và công khai lại nội dung thay đổi theo khoản 5 Điều 44 trước khi tiến hành. Mọi hành vi tự ý làm sai lệch phương án đều bị xem là thực hiện tác động thời tiết trái kế hoạch.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và các bước cần thực hiện

Các tổ chức, cá nhân tham gia vào lĩnh vực khí tượng thủy văn cần chủ động rà soát quy trình vận hành trước ngày 01/01/2027 theo danh sách các bước sau:

  1. Kiểm tra mục đích dự kiến tác động nhằm bảo đảm tính tương thích với Điều 42 của Luật Khí tượng thủy văn.
  2. Soạn thảo văn bản kế hoạch bảo đảm đầy đủ 6 nhóm thông tin theo khoản 1 Điều 44.
  3. Xây dựng quy trình lấy ý kiến dân cư địa phương tại nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp và chuẩn bị tài liệu giải trình tiếp thu theo khoản 2 Điều 44.
  4. Xác định đúng cơ quan tiếp nhận hồ sơ thông báo căn cứ theo phạm vi địa lý (Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) theo khoản 4 Điều 44.
  5. Thiết lập quy trình nội bộ về cập nhật, báo cáo bổ sung kịp thời khi có thay đổi phương án theo khoản 5 Điều 44.

Câu hỏi thường gặp

Cơ quan nào tiếp nhận thông báo khi hoạt động diễn ra từ hai tỉnh trở lên?

Theo điểm a khoản 4 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận thông báo kế hoạch đối với trường hợp tác động trên phạm vi từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trở lên.

Có bắt buộc phải lấy ý kiến cộng đồng dân cư trước khi thực hiện không?

Có. Theo khoản 2 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, cơ quan, tổ chức có nhu cầu can thiệp thời tiết bắt buộc phải lấy ý kiến của cộng đồng dân cư tại khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp, sau đó tiếp thu và hoàn thiện kế hoạch trước khi tiến hành.

Khi thay đổi phương án đã nộp thì cơ sở phải làm gì?

Theo khoản 5 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, nếu có sự thay đổi về nội dung của kế hoạch, cơ quan, tổ chức phải thực hiện thông báo lại đến cơ quan tiếp nhận có thẩm quyền và công khai thông tin cho cộng đồng dân cư trước thời điểm triển khai.

Cơ quan nào sẽ phối hợp giám sát đối với kế hoạch trong một tỉnh?

Theo điểm b khoản 6 Điều 44 của Luật Khí tượng thủy văn được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 9 Luật 21/2026/QH16, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sau khi tiếp nhận kế hoạch có trách nhiệm gửi thông tin đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, và Bộ Khoa học và Công nghệ để phối hợp theo dõi, giám sát.

Khuyến nghị tuân thủ pháp luật trước thời điểm luật có hiệu lực

Theo Điều 11 Luật 21/2026/QH16, toàn bộ các quy định nêu trên chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027. Đến thời điểm đó, các văn bản quy định chi tiết của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo khoản 7 Điều 44 sẽ hướng dẫn cụ thể về biểu mẫu, quy cách thông báo và phương thức lấy ý kiến.

Để bảo đảm hoạt động nghiên cứu, ứng dụng diễn ra đúng quy định pháp luật và tránh nguy cơ bị đình chỉ hoặc xử lý do vi phạm điều cấm, các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân liên quan cần sớm đối chiếu văn bản gốc của Luật 21/2026/QH16, đồng thời theo dõi sát các thông tư quy định chi tiết sắp được ban hành để chuẩn bị phương án tuân thủ đầy đủ.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Cấm tác động thời tiết trái kế hoạch từ 01/01/2027 | Góc Luật