Lãi tiền gửi, bán ngoại tệ có được hưởng ưu đãi thuế TNDN không?
Theo Công văn 8340/CT-QLNT, thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay và bán ngoại tệ được phân loại là thu nhập khác, không áp dụng ưu đãi thuế nếu không liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh ưu đãi của dự án đầu tư.
Mục lục nội dungThu gọn
Doanh nghiệp có dự án đầu tư thuộc diện ưu đãi khi phát sinh khoản thu từ tiền gửi ngân hàng hoặc kinh doanh chênh lệch tỷ giá thường băn khoăn liệu các khoản này có được hưởng ưu đãi thuế TNDN hay không. Câu trả lời dứt khoát là không: các khoản thu từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn và bán ngoại tệ đều được phân loại vào nhóm thu nhập khác. Cơ quan thuế chỉ áp dụng chính sách ưu đãi đối với các khoản thu phát sinh trực tiếp từ hoạt động sản xuất, kinh doanh dự án đầu tư trên địa bàn ưu đãi, chứ không mở rộng cho các khoản thu nhập tài chính độc lập.
Nguyên tắc phân loại thu nhập để hưởng ưu đãi thuế TNDN
Theo nguyên tắc nhất quán của pháp luật quản lý thuế, chính sách ưu đãi không áp dụng tràn lan trên toàn bộ nguồn tiền thu về của doanh nghiệp. Ưu đãi thuế theo địa bàn đầu tư (bao gồm khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao) chỉ dành riêng cho các khoản thu nhập thực tế sinh ra từ chính quy trình sản xuất, kinh doanh dự án đầu tư đặt tại địa bàn đó.
Các khoản thu tài chính như tiền lãi gửi ngân hàng, lãi hỗ trợ vốn hoặc lợi nhuận phát sinh do biến động tỷ giá khi chuyển đổi ngoại tệ về bản chất là kết quả hoạt động quản lý dòng tiền của pháp nhân. Trừ khi doanh nghiệp là tổ chức tín dụng hoạt động kinh doanh tiền tệ chuyên nghiệp, các nguồn tiền này luôn bị xếp vào diện thu nhập khác. Khi không gắn liền với hoạt động kinh doanh cốt lõi được hưởng chính sách ưu đãi đầu tư, doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai nộp thuế theo mức phổ thông và không được gộp vào doanh thu ưu đãi để tính miễn, giảm.
Quy định áp dụng đối với kỳ tính thuế năm 2024
Đối với kỳ tính thuế năm 2024, việc hạch toán và xác định ưu đãi thuế được thực hiện căn cứ trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật bao gồm Luật số 71/2014/QH13, Nghị định 218/2013/NĐ-CP và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 96/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Theo khoản 1 Điều 1 Luật số 71/2014/QH13 sửa đổi khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 (đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 32/2013/QH13), thu nhập khác của doanh nghiệp được quy định bao gồm: thu nhập từ lãi tiền gửi, cho vay vốn, bán ngoại tệ; khoản thu từ nợ khó đòi đã xoá nay đòi được; khoản thu từ nợ phải trả không xác định được chủ; khoản thu nhập từ kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót cùng các khoản thu nhập khác.
Cụ thể hóa quy định trên, theo điểm đ khoản 2 Điều 3 Nghị định 218/2013/NĐ-CP, thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ bao gồm toàn bộ tiền lãi gửi tại các tổ chức tín dụng, lãi cho vay vốn dưới mọi hình thức (kể cả tiền lãi trả chậm, lãi trả góp, phí bảo lãnh tín dụng, các khoản phí khác trong hợp đồng cho vay vốn) và thu nhập chênh lệch từ bán ngoại tệ. Tiếp đó, theo Điều 2 Thông tư 96/2015/TT-BTC, chỉ tiêu xác định nghĩa vụ thuế trong kỳ được tính bằng tổng doanh thu trừ đi chi phí được trừ, sau đó cộng với các khoản thu nhập khác. Khoản 1 Điều 5 Thông tư 96/2015/TT-BTC cũng tiếp tục xếp tiền gửi, tiền cho vay, phí bảo lãnh vào danh mục thu nhập khác.
Về điều kiện hưởng ưu đãi theo địa bàn đầu tư, theo điểm b khoản 4 Điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 Điều 10 Thông tư 96/2015/TT-BTC), thu nhập được hưởng ưu đãi thuế là toàn bộ thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn ưu đãi, trừ các trường hợp loại trừ cụ thể. Đồng thời, theo điểm c khoản 5 Điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 10 Thông tư 96/2015/TT-BTC), đối với doanh nghiệp hưởng diện mới thành lập từ dự án đầu tư thì chính sách miễn giảm chỉ giới hạn cho thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh đáp ứng điều kiện ghi nhận trong giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đầu tư lần đầu.
Cơ chế xác định nghĩa vụ thuế từ kỳ tính thuế năm 2025
Bước sang kỳ tính thuế năm 2025 và giai đoạn hiện nay năm 2026, cơ sở pháp lý căn cứ theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP. Khung khổ pháp lý mới tiếp tục siết chặt và chuẩn hóa phương pháp bóc tách các khoản thu tài chính.
Theo khoản 1 Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và thu nhập khác quy định tại khoản 2 Điều này. Theo điểm e khoản 2 Điều 3 Luật số 67/2025/QH15, thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ được phân loại cụ thể vào thu nhập khác, ngoại trừ thu nhập phát sinh từ hoạt động tín dụng của các tổ chức tín dụng.
Hướng dẫn chi tiết thi hành, theo điểm g khoản 3 Điều 3 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, các khoản thu từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ (không thuộc tổ chức tín dụng) được chi tiết thành hai nhóm rõ rệt:
- Theo tiết g1: Tiền lãi tiền gửi tại các tổ chức tín dụng, tiền lãi từ việc cho vay vốn dưới mọi hình thức bao gồm cả tiền lãi trả chậm, tiền lãi trả góp, phí bảo lãnh tín dụng và các khoản phí thỏa thuận khác trong hợp đồng cho vay.
- Theo tiết g2: Thu nhập từ hoạt động bán ngoại tệ, được xác định bằng công thức toán học minh bạch: lấy tổng số tiền thu từ bán ngoại tệ trừ đi tổng giá mua hoặc tổng giá vốn của lượng ngoại tệ bán ra.
Đặc biệt, về phạm vi ưu đãi, theo điểm d khoản 9 Điều 23 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, thuế suất 15% và 17% quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 11 cũng như các chế độ ưu đãi thuế quy định tại Điều 4, Điều 19, Điều 20 và Điều 21 của nghị định không áp dụng đối với các khoản thu nhập khác quy định tại khoản 3 Điều 3 không liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế.
Bảng so sánh quy định giữa kỳ thuế 2024 và từ năm 2025
Để doanh nghiệp nắm rõ việc chuyển tiếp chính sách, bảng dưới đây tổng hợp các tiêu chí pháp lý áp dụng đối với khoản thu nhập từ lãi tiền gửi và bán ngoại tệ:
| Tiêu chí so sánh | Áp dụng kỳ tính thuế năm 2024 | Áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025 |
|---|---|---|
| Căn cứ pháp lý chủ yếu | Luật số 71/2014/QH13, Nghị định 218/2013/NĐ-CP, Thông tư 96/2015/TT-BTC | Luật số 67/2025/QH15, Nghị định số 320/2025/NĐ-CP |
| Phân loại thu nhập chịu thuế | Thu nhập khác theo khoản 1 Điều 1 Luật số 71/2014/QH13 và điểm đ khoản 2 Điều 3 Nghị định 218/2013/NĐ-CP | Thu nhập khác theo điểm e khoản 2 Điều 3 Luật số 67/2025/QH15 và điểm g khoản 3 Điều 3 Nghị định 320/2025/NĐ-CP |
| Cách tính chênh lệch bán ngoại tệ | Ghi nhận vào thu nhập khác theo điểm đ khoản 2 Điều 3 Nghị định 218/2013/NĐ-CP | Xác định bằng tổng thu bán ngoại tệ trừ tổng giá mua hoặc giá vốn theo tiết g2 điểm g khoản 3 Điều 3 Nghị định 320/2025/NĐ-CP |
| Điều kiện áp dụng ưu đãi thuế | Chỉ áp dụng với thu nhập sản xuất kinh doanh trên địa bàn theo khoản 2 Điều 10 Thông tư 96/2015/TT-BTC | Không áp dụng cho thu nhập khác không liên quan sản xuất kinh doanh ưu đãi theo điểm d khoản 9 Điều 23 Nghị định 320/2025/NĐ-CP |
Trường hợp thực tế từ Công ty Cổ phần Shian Yun
Nội dung phân định ranh giới giữa thu nhập ưu đãi và thu nhập khác được Cục Thuế trả lời cụ thể tại Công văn 8340/CT-QLNT ngày 04/11/2026 gửi Thuế tỉnh Hà Tĩnh. Văn bản được ban hành nhằm phúc đáp công văn số 2958/HTI-KTr1 ngày 15/7/2026 của cơ quan thuế địa phương đối với các vướng mắc của Công ty Cổ phần Shian Yun phát sinh trong kỳ tính thuế năm 2024 và kỳ tính thuế từ năm 2025.
Cơ quan quản lý nêu rõ: doanh nghiệp có dự án đầu tư được hưởng ưu đãi thuế do đáp ứng điều kiện về địa bàn thì phần thu nhập được áp dụng chính sách hỗ trợ bắt buộc phải là thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh của chính dự án trên địa bàn đó. Các khoản thu không phát sinh trên địa bàn ưu đãi đầu tư, không thuộc diện sản xuất kinh doanh trực tiếp của dự án thì không được hưởng bất kỳ chế độ ưu đãi thuế nào.
Từ hồ sơ này, cơ quan thuế địa phương có trách nhiệm rà soát các nguồn thu của Công ty Cổ phần Shian Yun. Trường hợp công ty có phát sinh khoản lãi tiền gửi có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn tại ngân hàng, tiền lãi cho vay bên ngoài hay khoản chênh lệch bán ngoại tệ, toàn bộ các khoản thu nhập tài chính này đều không được áp dụng mức thuế suất ưu đãi hay miễn giảm thuế của dự án đầu tư tại Hà Tĩnh.
Nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng và các bước doanh nghiệp cần thực hiện
Hướng dẫn tại Công văn 8340/CT-QLNT trực tiếp tác động tới cộng đồng doanh nghiệp đang vận hành dự án tại các khu công nghiệp, khu kinh tế và địa bàn kinh tế xã hội khó khăn, đồng thời là cơ sở kiểm tra cho các đơn vị quản lý thuế.
Để đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định, kế toán và người quản trị doanh nghiệp cần triển khai các bước thực tế sau:
- Tách bạch tài khoản theo dõi doanh thu: Doanh nghiệp phải phân định rạch ròi nguồn thu từ cung ứng sản phẩm, dịch vụ của dự án ưu đãi với nguồn thu tài chính từ tiền gửi ngân hàng và giao dịch ngoại tệ.
- Tính toán giá vốn ngoại tệ theo quy định: Đối với hoạt động bán ngoại tệ từ năm 2025, kế toán cần áp dụng đúng quy định tại tiết g2 điểm g khoản 3 Điều 3 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, xác định chính xác số tiền bán trừ giá vốn để tính thu nhập khác chịu thuế.
- Kê khai riêng trên tờ khai quyết toán thuế: Khoản thu nhập từ lãi tiền gửi, tiền cho vay và chuyển nhượng tiền tệ phải đưa vào chỉ tiêu thu nhập khác chịu thuế suất thông thường, tuyệt đối không tính chung vào thu nhập được miễn, giảm thuế của dự án ưu đãi.
- Lưu trữ hợp đồng và chứng từ liên quan: Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ hợp đồng tiền gửi, hồ sơ bán ngoại tệ, bảng kê chênh lệch tỷ giá để chứng minh bản chất giao dịch khi cơ quan thuế yêu cầu đối chiếu.
Câu hỏi thường gặp về ưu đãi thuế đối với thu nhập tài chính
Doanh nghiệp mới thành lập từ dự án đầu tư có được ưu đãi tiền lãi gửi ngân hàng không?
Không. Căn cứ theo điểm c khoản 5 Điều 18 Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi tại khoản 3 Điều 10 Thông tư 96/2015/TT-BTC), ưu đãi diện doanh nghiệp mới thành lập từ dự án đầu tư chỉ áp dụng đối với thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh đáp ứng điều kiện đầu tư ghi trong giấy chứng nhận. Lãi tiền gửi ngân hàng là thu nhập khác, không nằm trong phạm vi sản xuất kinh doanh đăng ký nên không được hưởng ưu đãi.
Ngoại tệ thu về từ hoạt động xuất khẩu của dự án khi bán lại có được hưởng ưu đãi không?
Không. Dù nguồn ngoại tệ bắt nguồn từ việc bán hàng hóa của dự án, nhưng nghiệp vụ bán ngoại tệ thu tiền đồng là giao dịch chuyển đổi tài chính. Theo điểm g khoản 3 Điều 3 và điểm d khoản 9 Điều 23 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, khoản chênh lệch phát sinh khi bán ngoại tệ là khoản thu nhập khác không liên quan trực tiếp đến quy trình sản xuất kinh doanh ưu đãi, do đó không được áp dụng thuế suất ưu đãi.
Tổ chức tín dụng có bị loại trừ ưu đãi tiền lãi gửi và kinh doanh ngoại tệ không?
Tổ chức tín dụng chịu sự điều chỉnh đặc thù. Căn cứ theo điểm e khoản 2 Điều 3 Luật số 67/2025/QH15 và điểm g khoản 3 Điều 3 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, hoạt động cấp tín dụng, gửi tiền, kinh doanh ngoại tệ của tổ chức tín dụng là hoạt động kinh doanh chuyên môn chính thức, được loại trừ khỏi phạm vi thu nhập khác áp dụng cho doanh nghiệp thông thường.
Kết luận và khuyến nghị thực thi chính sách thuế
Chính sách ưu đãi thuế của Nhà nước nhằm khuyến khích trực tiếp hoạt động sản xuất và kinh doanh trên các địa bàn ưu đãi. Các khoản thu từ tiền gửi tiết kiệm, lãi cấp vốn hay chênh lệch bán ngoại tệ đều chịu sự điều chỉnh của nhóm thu nhập khác và phải chịu thuế theo mức thuế suất thông thường. Việc nắm vững ranh giới giữa doanh thu dự án và thu nhập tài chính giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro bị truy thu, xử phạt và bảo đảm tuân thủ pháp luật thuế trên thực tế.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức