Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Mở Văn phòng công chứng doanh nghiệp tư nhân tại xã dân số thấp từ 01/01/2027

Luật 04/2026/QH16 cho phép thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân tại các xã mật độ dân số thấp, hạ tầng chưa phát triển, áp dụng từ 01/01/2027.

Mục lục nội dungThu gọn

Căn cứ quy định tại Luật 04/2026/QH16, chính sách tổ chức hành nghề công chứng ghi nhận thay đổi lớn tại cấp cơ sở. Bắt đầu áp dụng từ ngày 01 tháng 01 năm 2027, mô hình công chứng doanh nghiệp tư nhân chính thức được thiết lập tại các địa bàn xã có mật độ dân số thấp, hạ tầng dịch vụ chưa phát triển và gặp khó khăn khi lập công ty hợp danh theo khoản 1 Điều 23. Quy định tháo gỡ điểm nghẽn thiếu hụt dịch vụ bổ trợ tư pháp tại cơ sở, phân định rõ thẩm quyền quản lý của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và quyền lợi duy trì hoạt động lâu dài của công chứng viên.

Điều kiện mở Văn phòng công chứng doanh nghiệp tư nhân

Theo khoản 1 Điều 23, nguyên tắc chung xác định Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo quy định đối với loại hình công ty hợp danh. Cơ chế mở Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân là ngoại lệ áp dụng riêng cho địa bàn cấp xã đáp ứng đầy đủ ba tiêu chí pháp lý đồng thời:

  • Đơn vị hành chính cấp xã có mật độ dân số thấp theo khoản 1 Điều 23.
  • Cơ sở hạ tầng và dịch vụ tại xã chưa phát triển theo khoản 1 Điều 23.
  • Địa bàn gặp khó khăn trong việc thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình công ty hợp danh theo khoản 1 Điều 23.

Thẩm quyền xác định địa bàn không thuộc về tổ chức hành nghề mà do cơ quan nhà nước quyết định. Căn cứ khoản 1 Điều 23, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định danh mục đơn vị hành chính cấp xã được thành lập Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân tại địa phương mình. Cá nhân công chứng viên muốn thành lập văn phòng bắt buộc phải đối chiếu danh mục do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành trước khi nộp hồ sơ.

Cơ chế duy trì hoạt động và chuyển đổi mô hình

Một vướng mắc lớn của các tổ chức hành nghề công chứng khi đầu tư về cơ sở là rủi ro thay đổi địa giới hoặc tốc độ đô thị hóa nhanh khiến tiêu chí ban đầu không còn. Khoản 1 Điều 23 giải quyết triệt để vấn đề này bằng nguyên tắc bảo lưu: đơn vị hành chính cấp xã không còn thuộc trường hợp được thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân thì Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân đã được thành lập trước đó vẫn được tiếp tục hoạt động.

Quy định bảo đảm sự an toàn pháp lý cho nguồn vốn đầu tư và hoạt động liên tục của công chứng viên. Tổ chức hành nghề không bị buộc dừng hoạt động hay giải thể khi địa phương phát triển hạ tầng và tăng mật độ dân số. Về lộ trình thay đổi mô hình tổ chức, khoản 1 Điều 23 giao Chính phủ quy định việc chuyển đổi loại hình Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân thành Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo loại hình công ty hợp danh.

Tiêu chí so sánh Loại hình công ty hợp danh Loại hình doanh nghiệp tư nhân
Địa bàn áp dụng (khoản 1 Điều 23) Áp dụng chung trên phạm vi cả nước. Chỉ tại xã mật độ dân số thấp, hạ tầng chưa phát triển, khó lập công ty hợp danh thuộc danh mục UBND cấp tỉnh quyết định.
Hình thức tổ chức (khoản 1 Điều 23) Công ty hợp danh theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp tư nhân theo quy định pháp luật.
Xử lý khi địa bàn phát triển (khoản 1 Điều 23) Hoạt động ổn định theo đề án phát triển. Được tiếp tục hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân; thực hiện chuyển đổi sang hợp danh theo quy định của Chính phủ.

Thẩm quyền chứng thực cấp xã và Đề án phát triển

Theo khoản 2 Điều 19, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành Đề án quản lý, phát triển các tổ chức hành nghề công chứng phù hợp với quy định của Luật, văn bản hướng dẫn thi hành và tình hình thực tiễn tại địa phương. Việc thành lập mới hoặc chuyển đổi mô hình đều phải vận hành trong khuôn khổ đề án này.

Điểm tác động trực tiếp đến người dân và chính quyền cơ sở là việc chuyển giao thẩm quyền. Khoản 2 Điều 19 quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định chuyển giao thẩm quyền chứng thực giao dịch của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cho tổ chức hành nghề công chứng để thực hiện công chứng giao dịch tại những địa bàn cấp xã đã phát triển được tổ chức hành nghề công chứng đáp ứng yêu cầu công chứng của cá nhân, tổ chức theo quy định của Chính phủ.

Theo khoản 1 Điều 2, công chứng là dịch vụ công do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện để chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch bằng văn bản phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu. Khoản 2 Điều 2 quy định công chứng viên do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm để hành nghề công chứng và thực hiện một số nhiệm vụ chứng thực theo quy định của pháp luật. Khi Văn phòng công chứng hình thành tại xã khó khăn, công chứng viên đảm nhận nhiệm vụ này, giảm tải trực tiếp cho bộ máy Ủy ban nhân dân cấp xã.

Quy định quản lý nhân sự và thay đổi nội dung hoạt động

Theo khoản 1 Điều 26, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thay đổi một trong các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 25, Văn phòng công chứng phải đăng ký nội dung thay đổi tại Sở Tư pháp nơi Văn phòng công chứng đã đăng ký hoạt động. Mốc thời hạn 10 ngày mang tính bắt buộc để duy trì tính chính xác của hồ sơ đăng ký.

Về việc bổ sung nhân sự, khoản 1 Điều 26 xác định rõ mốc thời gian được phép hành nghề: trường hợp bổ sung thành viên hợp danh hoặc công chứng viên làm việc theo chế độ hợp đồng lao động của Văn phòng công chứng thì công chứng viên được bổ sung được hành nghề kể từ ngày Văn phòng công chứng được Sở Tư pháp cấp lại giấy đăng ký hoạt động hoặc ghi nhận nội dung thay đổi vào giấy đăng ký hoạt động của Văn phòng công chứng. Công chứng viên chưa được ghi nhận trên giấy tờ của Sở Tư pháp không được quyền thực hiện hoạt động hành nghề.

Đối với việc điều chỉnh cơ sở vật chất và tên gọi, khoản 1 Điều 26 yêu cầu việc thay đổi địa chỉ trụ sở Văn phòng công chứng phải phù hợp với Đề án quản lý, phát triển các tổ chức hành nghề công chứng của địa phương. Đồng thời, việc thay đổi tên của Văn phòng công chứng phải bảo đảm yêu cầu quy định tại khoản 4 Điều 23.

Tình huống minh họa về quy trình và tuân thủ

Một công chứng viên dự kiến chuẩn bị mở Văn phòng công chứng tại địa bàn cấp xã thuộc vùng sâu. Các dữ kiện pháp lý được vận hành theo quy định của Luật 04/2026/QH16 gồm:

  • Về địa bàn: Xã dự kiến đặt trụ sở phải được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đưa vào danh mục đơn vị hành chính cấp xã được thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân theo khoản 1 Điều 23.
  • Về tư cách cá nhân: Công chứng viên phải không thuộc trường hợp chưa hết thời hạn 02 năm theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 24 (dẫn chiếu khoản 6 Điều 27, khoản 5 Điều 30, khoản 5 Điều 31, khoản 4 Điều 34).
  • Về bổ sung nhân sự hợp đồng: Sau khi thành lập, nếu văn phòng tuyển dụng thêm công chứng viên làm việc theo hợp đồng lao động, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thay đổi nội dung đăng ký hoạt động phải đăng ký tại Sở Tư pháp theo khoản 1 Điều 26. Công chứng viên hợp đồng chỉ được hành nghề từ ngày Sở Tư pháp cấp lại giấy đăng ký hoặc ghi nhận nội dung thay đổi theo khoản 1 Điều 26.
  • Về thẩm quyền công chứng: Khi văn phòng đi vào hoạt động đáp ứng yêu cầu, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét chuyển giao thẩm quyền chứng thực giao dịch từ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sang văn phòng theo khoản 2 Điều 19.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần chuẩn bị

Các nhóm chủ thể chịu tác động trực tiếp từ quy định mới cần thực hiện các công việc cụ thể:

  • Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Xây dựng, điều chỉnh Đề án quản lý, phát triển các tổ chức hành nghề công chứng theo khoản 2 Điều 19; ban hành danh mục đơn vị hành chính cấp xã được thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân theo khoản 1 Điều 23; xem xét quyết định chuyển giao thẩm quyền chứng thực giao dịch của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã theo khoản 2 Điều 19.
  • Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Thực hiện thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên theo khoản 2 Điều 2; thực hiện miễn nhiệm công chứng viên khi chưa hành nghề theo khoản 5 Điều 1; thực hiện bổ nhiệm lại công chứng viên theo khoản 4 Điều 17.
  • Công chứng viên có nguyện vọng thành lập văn phòng: Rà soát điều kiện thời hạn 02 năm theo điểm d khoản 2 Điều 24; theo dõi danh mục xã do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành theo khoản 1 Điều 23; chuẩn bị hồ sơ chuyển đổi sang loại hình công ty hợp danh khi có văn bản hướng dẫn của Chính phủ theo khoản 1 Điều 23.
  • Văn phòng công chứng đang hoạt động: Tuân thủ thời hạn 10 ngày khi đăng ký thay đổi nội dung hoạt động tại Sở Tư pháp theo khoản 1 Điều 26; chỉ cho phép công chứng viên mới hành nghề khi có xác nhận của Sở Tư pháp theo khoản 1 Điều 26.
  • Ủy ban nhân dân cấp xã: Chuẩn bị bàn giao việc chứng thực giao dịch sang cho tổ chức hành nghề công chứng khi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyết định chuyển giao theo khoản 2 Điều 19.

Câu hỏi thường gặp

Thời điểm áp dụng quy định mở Văn phòng công chứng doanh nghiệp tư nhân là khi nào?

Căn cứ Điều 2, Luật 04/2026/QH16 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027.

Xã phát triển hạ tầng và tăng dân số thì Văn phòng công chứng doanh nghiệp tư nhân có bị đóng cửa không?

Không. Căn cứ khoản 1 Điều 23, đơn vị hành chính cấp xã không còn thuộc trường hợp được thành lập Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân thì Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân đã được thành lập trước đó vẫn được tiếp tục hoạt động.

Công chứng viên hợp đồng được hành nghề từ thời điểm nào?

Theo khoản 1 Điều 26, công chứng viên làm việc theo chế độ hợp đồng lao động được hành nghề kể từ ngày Văn phòng công chứng được Sở Tư pháp cấp lại giấy đăng ký hoạt động hoặc ghi nhận nội dung thay đổi vào giấy đăng ký hoạt động của Văn phòng công chứng.

Cơ quan nào có thẩm quyền bổ nhiệm lại công chứng viên?

Căn cứ khoản 4 Điều 17, việc bổ nhiệm lại công chứng viên thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đã miễn nhiệm công chứng viên đó theo trình tự, thủ tục do Chính phủ quy định.

Tổng kết

Quy định cho phép mở Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân tại các xã mật độ dân số thấp từ ngày 01/01/2027 là bước điều chỉnh quan trọng nhằm phân bổ mạng lưới bổ trợ tư pháp đồng đều. Để triển khai đúng quy định pháp luật khi mốc hiệu lực tới gần, công chứng viên và tổ chức hành nghề cần chủ động rà soát danh mục đơn vị hành chính cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành, đối chiếu tiêu chuẩn nhân sự theo thời hạn 02 năm tại Điều 24 và tuân thủ chặt chẽ thời hạn 10 ngày đăng ký tại Sở Tư pháp khi phát sinh thay đổi nội dung hoạt động.

Ảnh minh họa AI: đăng ký doanh nghiệp, góc chi tiết công cụ
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm