Từ 01/01/2027, người dân không phải nộp lại giấy tờ khi đã có dữ liệu công bố
Theo Luật 04/2026/QH16, người yêu cầu công chứng sẽ không phải nộp giấy tờ nếu cơ quan chủ quản đã công bố dữ liệu trong hệ thống, áp dụng từ 01/01/2027.
Mục lục nội dungThu gọn
Từ ngày 01/01/2027, quy trình công chứng tại Việt Nam sẽ chính thức bước sang giai đoạn giảm tải hồ sơ giấy tờ nhờ quy định mới tại Luật số 04/2026/QH16. Thay đổi cốt lõi được xã hội đặc biệt quan tâm là người dân không phải nộp lại giấy tờ khi cơ quan chủ quản đã công bố thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu. Bước tiến này tạo điều kiện thuận lợi cho cả cá nhân lẫn doanh nghiệp, đồng thời chuẩn hóa trách nhiệm nghiệp vụ của công chứng viên trên toàn quốc.
Quy định không phải nộp lại giấy tờ khi dữ liệu đã công bố
Căn cứ theo khoản 7a Điều 42, trường hợp các thông tin cấu thành hồ sơ yêu cầu công chứng đã hiện diện trên cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu khác do cơ quan chủ quản công bố, người yêu cầu công chứng không phải cung cấp giấy tờ chứa thông tin đó. Thay vì nộp bản giấy, người dân có quyền tự khai thác dữ liệu từ hệ thống để chuyển giao cho tổ chức hành nghề công chứng.
Trường hợp người dân hoặc doanh nghiệp đề nghị công chứng viên trực tiếp tra cứu và khai thác dữ liệu trên hệ thống, người yêu cầu công chứng phải nộp khoản phí khai thác và sử dụng thông tin trong cơ sở dữ liệu theo quy định của pháp luật. Công chứng viên khi tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm khai thác, sử dụng các thông tin đã được công bố trên cơ sở dữ liệu để xem xét, giải quyết hồ sơ.
Đặc biệt, theo khoản 7a Điều 42, công chứng viên không được quyền yêu cầu người dân xuất trình bản chính giấy tờ để kiểm tra, đối chiếu đối với các nội dung đã khai thác được qua dữ liệu. Quyền yêu cầu bổ sung giấy tờ giấy chỉ được thực hiện trong hai ngoại lệ nghiêm ngặt: cơ quan công chứng không khai thác được thông tin trong thời hạn giải quyết, hoặc dữ liệu thu thập được không đầy đủ, thiếu chính xác.
Hình thức nộp hồ sơ và thành phần giấy tờ từ ngày 01/01/2027
Theo khoản 1 Điều 42, người yêu cầu công chứng lập 01 bộ hồ sơ và có thể lựa chọn nộp qua một trong ba phương thức linh hoạt: nộp trực tuyến, nộp trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính đến tổ chức hành nghề công chứng. Thành phần một bộ hồ sơ hoàn chỉnh bao gồm:
- Dự thảo giao dịch dự kiến thực hiện (theo điểm a khoản 1 Điều 42).
- Giấy tờ tùy thân để xác định nhân thân, gồm thẻ căn cước, hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác theo luật định (theo điểm b khoản 1 Điều 42).
- Giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, hoặc bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về xử lý tài sản, hoặc giấy tờ thay thế khác nếu giao dịch liên quan đến tài sản bắt buộc đăng ký (theo điểm c khoản 1 Điều 42).
- Các giấy tờ khác liên quan đến giao dịch mà pháp luật bắt buộc phải có (theo điểm d khoản 1 Điều 42).
Các giấy tờ về nhân thân, tài sản và văn bản liên quan có thể nộp dưới hình thức bản sao giấy, bản sao điện tử hoặc bản chính điện tử theo quy định tại khoản 1 Điều 42.
Quy tắc kiểm tra đối chiếu bản chính và các trường hợp ngoại lệ
Theo quy trình thông thường tại khoản 7 Điều 42, sau khi người yêu cầu công chứng đồng ý toàn bộ nội dung trong dự thảo giao dịch, ký vào từng trang và ghi rõ họ tên, đóng dấu (nếu là tổ chức) ở trang cuối, công chứng viên sẽ yêu cầu xuất trình bản chính giấy hoặc bản chính điện tử để đối chiếu trước khi ký lời chứng. Tuy nhiên, luật đặt ra hai ngoại lệ quan trọng:
Thứ nhất, đối với văn bản từ chối nhận di sản thừa kế quy định tại Điều 60, theo khoản 7 Điều 42, người yêu cầu công chứng hoàn toàn không phải xuất trình bản chính giấy hoặc bản chính điện tử của giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hay các quyết định xử lý tài sản để công chứng viên kiểm tra, đối chiếu trước khi ký lời chứng.
Thứ hai, đối với các giấy tờ khác có liên quan đến giao dịch theo điểm d khoản 1 Điều 42, nếu tại thời điểm ký công chứng người dân không có bản chính giấy hoặc bản chính điện tử thì được phép xuất trình bản sao từ sổ gốc, bản sao có chứng thực hoặc bản sao điện tử được chứng thực từ bản chính.
Thứ ba, theo khoản 7a Điều 42, khi dữ liệu thông tin đã được cơ quan chủ quản công bố và trích xuất thành công, nghĩa vụ xuất trình bản chính để đối chiếu theo khoản 7 Điều 42 được bãi bỏ hoàn toàn.
Thẩm quyền địa hạt đối với giao dịch bất động sản
Theo quy định tại khoản 1 Điều 44, công chứng viên chỉ được phép công chứng các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở. Quy định này bảo đảm sự quản lý chặt chẽ theo địa bàn địa phương.
Tuy nhiên, luật xác định rõ các ngoại lệ không bị giới hạn bởi phạm vi tỉnh, thành phố bao gồm:
- Công chứng di chúc (theo khoản 1 Điều 44).
- Văn bản từ chối nhận di sản (theo khoản 1 Điều 44).
- Văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền về bất động sản (theo khoản 1 Điều 44).
- Việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, ủy quyền nêu trên (theo khoản 1 Điều 44).
Theo khoản 2 Điều 44, Chính phủ sẽ quy định lộ trình mở rộng thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc sau khi cơ sở dữ liệu công chứng quy định tại Điều 66 được đưa vào vận hành đồng bộ.
So sánh các phương thức nộp và xuất trình hồ sơ từ 01/01/2027
Dưới đây là bảng tổng hợp các phương thức giải quyết thủ tục công chứng theo Luật số 04/2026/QH16:
| Nội dung | Nộp truyền thống / giấy | Nộp trực tuyến / điện tử | Thông tin có sẵn trên CSDL |
|---|---|---|---|
| Hình thức nộp hồ sơ | Nộp trực tiếp 01 bộ hồ sơ giấy tại tổ chức công chứng (khoản 1 Điều 42). | Nộp trực tuyến hoặc chuyển phát bưu chính (khoản 1 Điều 42). | Không phải nộp giấy tờ chứa thông tin đã công bố (khoản 7a Điều 42). |
| Hình thức tài liệu thành phần | Bản sao giấy kèm bản chính để đối chiếu (khoản 1, khoản 7 Điều 42). | Bản sao điện tử hoặc bản chính điện tử (khoản 1 Điều 42). | Tự khai thác dữ liệu hoặc ủy thác cho công chứng viên tra cứu (khoản 7a Điều 42). |
| Nghĩa vụ xuất trình bản chính | Bắt buộc xuất trình bản chính giấy hoặc bản chính điện tử (khoản 7 Điều 42). | Bắt buộc xuất trình trước khi ký lời chứng, trừ ngoại lệ (khoản 7 Điều 42). | Miễn hoàn toàn việc xuất trình bản chính để đối chiếu (khoản 7a Điều 42). |
| Chi phí phát sinh liên quan | Phí công chứng theo quy định. | Phí công chứng và cước dịch vụ bưu chính (nếu dùng bưu chính). | Nộp thêm phí khai thác, sử dụng dữ liệu nếu nhờ công chứng viên tra cứu (khoản 7a Điều 42). |
Tình huống minh họa thực tế
Ông A cư trú tại một địa phương, có nhu cầu công chứng giao dịch bằng văn bản liên quan đến tài sản bắt buộc đăng ký. Thay vì phải mang theo toàn bộ bản chính giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản và bản chính giấy tờ tùy thân để nộp trực tiếp như trước, ông A lựa chọn gửi 01 bộ hồ sơ gồm dự thảo giao dịch trực tuyến đến Văn phòng công chứng theo khoản 1 Điều 42.
Do dữ liệu căn cước và thông tin quyền sở hữu tài sản của ông A đã được cơ quan chủ quản tích hợp đầy đủ trên hệ thống cơ sở dữ liệu, ông A đề nghị công chứng viên tiến hành tra cứu trực tiếp. Căn cứ khoản 7a Điều 42, ông A nộp phí khai thác thông tin theo luật định. Công chứng viên trích xuất đầy đủ dữ liệu hợp lệ trong thời hạn giải quyết và không được đòi hỏi ông A phải mang bản chính giấy chứng nhận ra đối chiếu. Toàn bộ thủ tục ký kết được hoàn tất mà không phát sinh yêu cầu bổ sung giấy tờ thừa.
Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì trước thời điểm thi hành?
Thời điểm hiện tại là tháng 11/2026, mốc hiệu lực 01/01/2027 sắp diễn ra theo quy định tại Điều 2. Các chủ thể liên quan cần lưu ý thực hiện các nội dung sau:
- Người dân và người yêu cầu công chứng: Cần rà soát tính chuẩn xác của các thông tin cá nhân trên cơ sở dữ liệu quốc gia; chủ động làm quen với các cổng nộp hồ sơ công chứng trực tuyến để tiết kiệm thời gian đi lại.
- Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế: Hoàn thiện chuẩn hóa định danh doanh nghiệp, đăng ký chữ ký số và hệ thống quản lý tài sản điện tử để nộp hồ sơ trực tuyến theo khoản 1 Điều 42.
- Tổ chức hành nghề công chứng: Chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật kết nối hệ thống cơ sở dữ liệu công bố; niêm yết biểu mức thu phí khai thác dữ liệu; chấp hành nghiêm quy định tại khoản 1 Điều 26 về việc đăng ký nội dung thay đổi hoạt động tại Sở Tư pháp trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có biến động (về tên, trụ sở, Trưởng văn phòng hoặc công chứng viên).
- Công chứng viên: Nắm vững giới hạn thẩm quyền địa hạt tại Điều 44 và các trường hợp ngoại lệ để hướng dẫn khách hàng đúng luật, không từ chối trái phép các giao dịch ngoài tỉnh đối với di chúc, từ chối di sản hay ủy quyền bất động sản.
Câu hỏi thường gặp
Công chứng viên có được yêu cầu nộp bản chính khi đã có dữ liệu mạng không?
Theo khoản 7a Điều 42, công chứng viên không được yêu cầu xuất trình bản chính giấy tờ để kiểm tra, đối chiếu khi thông tin đã có trên cơ sở dữ liệu công bố, trừ khi hệ thống không khai thác được hoặc thông tin trích xuất bị sai lệch, thiếu sót.
Có thể gửi hồ sơ công chứng bằng đường bưu điện không?
Có. Khoản 1 Điều 42 quy định rõ người yêu cầu công chứng có quyền nộp 01 bộ hồ sơ trực tuyến, nộp trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính đến tổ chức hành nghề công chứng.
Công chứng văn bản từ chối nhận di sản có cần nộp sổ đỏ bản chính?
Không. Căn cứ khoản 7 Điều 42, khi công chứng văn bản từ chối nhận di sản quy định tại Điều 60, người yêu cầu công chứng không phải xuất trình bản chính giấy hoặc bản chính điện tử của giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản để đối chiếu.
Thời điểm áp dụng các chính sách mới này là khi nào?
Căn cứ theo Điều 2, toàn bộ các quy định nêu trên của Luật số 04/2026/QH16 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027.
Kết luận và khuyến nghị
Các sửa đổi tại Luật số 04/2026/QH16 mang lại bước đột phá về tinh gọn thủ tục hành chính tư pháp, bảo vệ quyền lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp. Trước thời điểm luật chính thức vận hành từ ngày 01/01/2027, người dân và các đơn vị hành nghề cần chủ động rà soát quy định pháp lý gốc, theo dõi các hướng dẫn nghiệp vụ và kiểm tra kỹ dữ liệu nhân thân của mình nhằm đảm bảo quá trình công chứng giao dịch diễn ra an toàn, thuận lợi.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức