Ngăn chặn triệt để hành vi bạt sườn dốc, lấn chiếm lòng sông để xây dựng
Theo Quyết định 2129/QĐ-TTg, cơ quan chức năng tăng cường kiểm soát và xử lý dứt điểm hành vi bạt dốc, lấn bãi sông, khai thác cát trái phép làm gia tăng rủi ro sạt lở.
Mục lục nội dungThu gọn
Quyết định 2129/QĐ-TTg ngày 06/11/2026 của Thủ tướng Chính phủ đặt trọng tâm vào việc siết chặt quản lý trật tự xây dựng, bảo vệ hành lang an toàn đồi dốc và lưu vực thoát lũ. Nhiều hoạt động cải tạo mặt bằng tự phát như bạt sườn dốc để xây dựng công trình, san lấp lấn dòng hoặc hút cát sỏi bừa bãi đang trực tiếp uy hiếp an toàn khu dân cư và hạ tầng giao thông.
Nhận diện hành vi bị kiểm soát và cấm thực hiện
Quy chuẩn an toàn địa hình và hành lang bảo vệ dòng chảy đã được phân định cụ thể. Cơ quan quản lý hướng trọng tâm rà soát tới mọi tổ chức, cá nhân đang sinh sống, đầu tư hoặc kinh doanh tại vùng đồi dốc và ven lưu vực nước mặt.
Tại khu vực vùng núi và trung du, theo Điểm c Mục 2, các hành vi bị kiểm soát chặt chẽ và yêu cầu khắc phục triệt để bao gồm:
- Tình trạng xây dựng nhà ở, cơ sở hạ tầng làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất.
- Các hoạt động lấn chiếm lòng sông, suối.
- Hành vi bạt sườn dốc để xây dựng nhà ở, công trình mà không có biện pháp giảm thiểu rủi ro.
- Khai thác trái phép tài nguyên, khoáng sản làm tăng rủi ro thiên tai ở những vị trí có cảnh báo nguy cơ cao.
Đối với dải hành lang ven bờ, theo Điểm d Mục 2, yêu cầu tập trung ngăn chặn kịp thời các hành vi sau:
- Xây dựng hoặc nâng cấp nhà ở, công trình công cộng, hạ tầng thương mại ven sông, ven biển.
- Khai thác cát, sỏi trái phép dưới lòng sông và vùng nước ven biển.
So sánh nhóm hành vi và biện pháp xử lý bắt buộc
Mỗi loại hoạt động can thiệp dòng chảy và địa hình đồi núi đều đối mặt quy trình quản lý tương ứng, từ việc rà soát kỹ thuật đến cưỡng chế thanh thải mặt bằng nhằm phòng, chống thiên tai:
| Địa bàn / Đối tượng kiểm soát | Hành vi vi phạm và nguy cơ | Biện pháp xử lý theo quy định | Căn cứ phân loại |
|---|---|---|---|
| Khu vực trung du, miền núi cao | Bạt sườn dốc làm hạ tầng, nhà ở thiếu phương án ổn định mái đất; đào bới khoáng sản tự phát | Quản lý chặt, buộc áp dụng giải pháp gia cố hoặc di dời khẩn cấp | Điểm c Mục 2 |
| Lòng sông, suối và cống qua đường | Đắp bao tải, đổ đất lấn dòng, dựng vật cản khẩu độ tiêu thoát lũ của cầu cống | Thanh thải toàn bộ vật cản, nạo vét và khơi thông khẩu độ thoát lũ | Điểm c Mục 2 |
| Bờ bãi ven sông, dải ven biển | Xây mới, nâng cấp nhà ven mép nước; cắm tàu bè hút cát sỏi không phép | Ngăn chặn tức thì, khoanh vùng kiểm tra, cấm phương tiện hoạt động | Điểm d Mục 2 |
Tình huống thực tế về hành vi lấn chiếm hành lang thoát lũ
Một doanh nghiệp san ủi mặt bằng thi công bãi tập kết vật tư nằm sát mép bờ suối miền núi, đồng thời tự ý khoét sâu chân taluy dương để tạo độ bằng phẳng dựng kho chứa. Đơn vị này không xây dựng đập chắn bùn đá, không làm hệ thống rãnh gom thoát nước ngầm hay nước mặt theo Điểm c Mục 2.
Hành vi trên làm suy giảm khả năng chịu lực của đồi dốc và thu hẹp cục bộ mặt cắt thoát nước tự nhiên. Khi cơ quan chức năng kiểm tra, hoạt động này bị phân loại vào nhóm hành vi bạt sườn dốc và lấn chiếm dòng chảy gây nguy cơ sạt lở, buộc dừng ngay việc thi công, chịu sự giám sát hiện trường và triển khai giải pháp gia cố bờ dốc theo quy định.
Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì để tuân thủ quy chuẩn?
Chính sách phòng chống thiên tai giai đoạn 2026 - 2030 tác động trực tiếp đến người dân bản địa, doanh nghiệp xây lắp và các đơn vị khai thác khoáng sản:
- Người dân vùng đồi núi, ven suối: Chủ động kiểm tra hiện trạng đất đai xung quanh nơi ở; không tự ý hạ ta luy, không cơi nới chuồng trại hay công trình phụ vượt ra mép nước; phối hợp chính quyền khi có phương án sắp xếp, di dời hoặc sơ tán tạm cư.
- Doanh nghiệp xây dựng hạ tầng: Khảo sát địa hình kỹ lưỡng; thiết kế đồng bộ hệ thống đập chắn bùn đá, tường gia cố ổn định mái dốc và mạng lưới thoát nước ngầm; không xả trút đất đá thải xuống lòng sông, lòng suối gây tắc nghẽn khẩu độ cầu cống.
- Doanh nghiệp khoáng sản: Tuân thủ ranh giới mỏ đã được cấp phép; dừng ngay các hoạt động hút cát sỏi tại khu vực sạt lở hoặc ven biển có cảnh báo rủi ro; phối hợp cơ quan chức năng cắm mốc cảnh báo an toàn.
- Chính quyền địa phương: Rà soát bản đồ phân vùng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất; lập phương án “4 tại chỗ”; quản lý trật tự xây dựng nghiêm ngặt theo chỉ đạo tại Điểm c và Điểm d Mục 2.
Giải pháp kỹ thuật và trách nhiệm thực thi giai đoạn 2026 - 2030
Đi kèm việc kiểm soát vi phạm, Nhà nước yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp công trình và phi công trình để ổn định lâu dài địa chất và dòng chảy.
Về công trình phòng ngừa, theo Điểm c Mục 2, các địa phương và chủ đầu tư phải ưu tiên xây dựng đập chắn bùn đá, gia cố và ổn định mái dốc, bố trí mạng lưới tiêu thoát nước mặt, nước ngầm tại khu vực tập trung đông dân cư và hạ tầng huyết mạch. Cùng với đó, hệ thống rừng phòng hộ đầu nguồn và rừng đặc dụng phải được bảo vệ nghiêm ngặt, chỉ khai thác rừng sản xuất theo kế hoạch đã duyệt.
Đối với vùng sạt lở bờ sông, bờ biển, theo Điểm d Mục 2, nhiệm vụ trọng tâm gồm tổ chức cắm biển cảnh báo, lập hàng rào khoanh vùng không cho người cùng phương tiện vào vùng nguy hiểm, đồng thời chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng để di dời khẩn cấp các hộ dân đang cư trú tại các vệt sạt lở nghiêm trọng.
Câu hỏi thường gặp về hành vi bạt sườn dốc để xây dựng
Cải tạo đất đồi để làm nhà ở nông thôn có bị cấm không?
Theo Điểm c Mục 2, pháp luật yêu cầu quản lý chặt và khắc phục việc bạt sườn dốc để xây dựng công trình, nhà ở khi hành vi đó làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất mà không có biện pháp kỹ thuật giảm thiểu rủi ro.
Việc khai thác cát sỏi ven sông, ven biển được quản lý thế nào?
Theo Điểm d Mục 2, cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm soát và ngăn chặn kịp thời hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép lòng sông và ven bờ biển để triệt tiêu nguyên nhân gây mất ổn định chân bờ dòng chảy.
Khi nào người dân buộc phải di chuyển khỏi nơi ở ven dốc, bờ sông?
Theo Điểm c và Điểm d Mục 2, khi khu vực sinh sống nằm trong diện rủi ro thiên tai cao, thuộc vùng sạt lở bờ sông, bờ biển nguy hiểm hoặc uy hiếp tính mạng, chính quyền sẽ lập phương án di dời, sắp xếp dân cư hoặc sơ tán khẩn cấp theo chính sách tạm cư an toàn.
Chủ động kiểm tra và bảo đảm an toàn xây dựng
Quyết định 2129/QĐ-TTg đã có hiệu lực thi hành kể từ ngày 06/11/2026 theo Điều 2. Trách nhiệm tổ chức rà soát, ngăn chặn vi phạm được giao toàn diện cho các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo Điều 3.
Người dân và doanh nghiệp cần lập tức đối chiếu hiện trạng công trình đang thi công với các quy định bảo vệ dòng chảy và an toàn đồi dốc. Trong trường hợp cần thực hiện cải tạo đất hoặc xây lắp tại địa hình phức tạp, chủ đầu tư nên liên hệ cơ quan chuyên môn tài nguyên môi trường hoặc nông nghiệp để được hướng dẫn phương án gia cố kỹ thuật theo đúng chỉ đạo hiện hành.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức