Sử dụng không gian ngầm trong giới hạn quy hoạch có phải trả tiền?

Người sử dụng đất không phải trả tiền sử dụng không gian ngầm nếu việc khai thác, xây dựng nằm trong mức giới hạn độ sâu trong lòng đất và phù hợp với quy hoạch. Đây là quyền lợi trực tiếp được xác lập theo điểm b khoản 3 Điều 11 Luật 18/2026/QH16.

Quy định về hạn mức độ sâu không phải trả tiền

Căn cứ theo điểm b khoản 3 Điều 11, Hội đồng nhân dân Thành phố có thẩm quyền ban hành quy định cụ thể về mức giới hạn độ sâu trong lòng đất mà người sử dụng đất được phép khai thác, sử dụng phù hợp với quy hoạch mà không phải nộp tiền sử dụng không gian ngầm.

Quy chuẩn này phân định ranh giới tài chính đối với các công trình ngầm dân dụng, công trình tầng hầm của nhà xưởng, trụ sở hoặc nhà ở riêng lẻ. Khi công trình nằm trọn vẹn trong phạm vi giới hạn độ sâu được phê duyệt, chủ đầu tư và người sử dụng đất được bảo đảm toàn bộ quyền khai thác ngầm mà không phát sinh nghĩa vụ nộp ngân sách đối với phần không gian này.

Trường hợp sử dụng ngoài giới hạn độ sâu

Khi công trình xây dựng vượt quá mức giới hạn độ sâu theo quy định, các chế định tài chính khác sẽ được áp dụng. Căn cứ theo điểm c khoản 3 Điều 11, Hội đồng nhân dân Thành phố quy định chi tiết về:

• Việc sử dụng lòng đất ngoài giới hạn độ sâu đã quy định tại điểm b khoản 3 Điều 11;
• Trách nhiệm nộp tiền sử dụng không gian ngầm của chủ đầu tư;
• Các trường hợp được xem xét miễn, giảm tiền sử dụng không gian ngầm.

Đồng thời, theo điểm g khoản 3 Điều 11, Hội đồng nhân dân Thành phố cũng quyết định các khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, bảo đảm nguồn thu ngân sách đối với các hoạt động khai thác quy mô sâu hoặc kinh doanh thương mại ngoài hạn mức.

Phân cấp thẩm quyền quản lý không gian ngầm

Nhằm tổ chức quản lý, phân vùng chức năng và phát triển đồng bộ theo khoản 2 Điều 11, luật phân định rõ nhiệm vụ của từng cấp chính quyền địa phương:

5 nguyên tắc bắt buộc khi khai thác không gian ngầm

Theo khoản 1 Điều 11, mọi hoạt động quản lý, phát triển, khai thác, sử dụng không gian ngầm đều phải tuân thủ nghiêm ngặt 5 nguyên tắc sau:

1. Bảo đảm phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí tượng, địa chất, địa mạo, thủy văn; bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng và sau khi kết thúc sử dụng (theo điểm a khoản 1 Điều 11).
2. Phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thành phố (theo điểm b khoản 1 Điều 11).
3. Bảo đảm quốc phòng, an ninh; ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng, có khả năng sẵn sàng chuyển sang phục vụ nhu cầu quốc phòng, an ninh; bảo tồn không gian văn hóa và cảnh quan môi trường, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh (theo điểm c khoản 1 Điều 11).
4. Bảo đảm kết nối đồng bộ giữa các công trình (theo điểm d khoản 1 Điều 11).
5. Khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư các dự án khai thác, sử dụng không gian ngầm (theo điểm đ khoản 1 Điều 11).

Phạm vi địa phương áp dụng cơ chế

Căn cứ theo Điều 1, chính sách về khai thác và thu tiền không gian ngầm tại Điều 11 được triển khai cụ thể trên từng nhóm địa bàn:

• Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố khác là đô thị đặc biệt được áp dụng theo khoản 2 Điều 1. Riêng Thành phố Hà Nội thực hiện theo quy định tại Luật Thủ đô.
• Các thành phố không thuộc đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế theo khoản 3 Điều 1 (Điều 11 không nằm trong danh mục loại trừ áp dụng).
• Khu kinh tế đặc biệt và các tỉnh, thành phố nơi có khu kinh tế đặc biệt được áp dụng các cơ chế theo khoản 4 Điều 1 để thúc đẩy phát triển trên địa bàn khu kinh tế đặc biệt.