Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Thẩm quyền cấp phép kiểm dịch thực vật

Theo Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT, từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền quản lý và cấp Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu chính thức thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đối với vật thể phải phân tích nguy cơ dịch hại.

Mục lục nội dungThu gọn

Theo Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT, thẩm quyền quản lý và cấp phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu đã có sự thay đổi mang tính hệ thống kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Việc hợp nhất và điều chỉnh chức năng quản lý sang Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tác động trực tiếp đến thủ tục thông quan hàng hóa của các tổ chức, cá nhân nhập khẩu vật thể kiểm dịch thực vật vào Việt Nam. Các bên liên quan cần nắm rõ sự thay đổi tổ chức bộ máy, nhóm hàng hóa bắt buộc xin phép và quy chuẩn kỹ thuật kiểm tra để tiến hành giao thương thông suốt, đúng pháp luật.

Thẩm quyền cấp phép kiểm dịch thực vật áp dụng từ 01/7/2025: Chuyển giao tổ chức bộ máy

Căn cứ theo Điều 29 và Điều 30 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT (được ghi nhận tại Chú thích 4, Chú thích 10 và Chú thích 12 của Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT), tên gọi cơ quan quản lý chuyên ngành và cơ quan cấp phép đã được chuẩn hóa đồng bộ. Theo đó, cụm từ “Cục Bảo vệ thực vật” và cụm từ “Cục Trồng trọt” trước đây được thay thế hoàn toàn bởi “Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật”. Ở cấp bộ chủ quản, cụm từ “Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn” được thay thế bởi “Bộ Nông nghiệp và Môi trường” theo Điều 29 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT (Chú thích 5, Chú thích 11).

Đồng thời, theo Điều 29 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT (Chú thích 3), tên gọi cơ quan tham mưu chuyên môn cũng thay đổi: cụm từ “Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường” được thay thế bằng “Vụ Khoa học và Công nghệ”. Tất cả các thay đổi về danh xưng và thẩm quyền tổ chức bộ máy này đã chính thức có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Đến nay, các thủ tục đăng ký kiểm tra, tiếp nhận hồ sơ phân tích nguy cơ và đề nghị cấp phép đều được giải quyết dưới thẩm quyền thống nhất của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

Bảng so sánh quy định cũ và mới về thẩm quyền kiểm dịch thực vật

Để tổ chức, cá nhân và các đơn vị giám định dễ dàng đối chiếu, phân biệt giữa cơ chế cũ và cơ chế mới đang có hiệu lực, bảng đối chiếu dưới đây thể hiện các điểm thay đổi cơ bản đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT:

Nội dung phân định Quy định trước 01/7/2025 Quy định áp dụng từ 01/7/2025 Căn cứ pháp lý tại văn bản
Cơ quan cấp Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu Cục Trồng trọt / Cục Bảo vệ thực vật Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Mục 1.4.8, Chú thích 10, Chú thích 12
Cơ quan quản lý nhà nước cấp Bộ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bộ Nông nghiệp và Môi trường Chú thích 5, Chú thích 11
Đơn vị trình duyệt quy chuẩn kỹ thuật Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Vụ Khoa học và Công nghệ Lời nói đầu, Chú thích 3, Chú thích 8
Thẩm quyền đề xuất vật thể nguy cơ cao phải phân tích dịch hại Cục Trồng trọt xác định, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật xác định, báo cáo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định Mục 1.4.7 điểm f, Chú thích 10, Chú thích 11
Nguyên tắc giải quyết khác biệt thủ tục, thẩm quyền Áp dụng theo từng văn bản chuyên ngành riêng lẻ Ưu tiên áp dụng Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT nếu có khác biệt văn bản liên quan Điều 30 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT

Các nhóm vật thể phải phân tích nguy cơ dịch hại và yêu cầu cấp phép

Theo quy định tại Mục 1.4.8 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-192:2020/BNNPTNT (ban hành kèm theo Thông tư số 15/2020/TT-BNNPTNT và sửa đổi bởi Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT), Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu là giấy do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cấp cho các tổ chức, cá nhân nhập khẩu vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu vào Việt Nam. Khái niệm vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật theo Mục 1.4.6 bao gồm thực vật (được viện dẫn tại Chú thích 1 là quy định tại Mục 11 Phụ lục 1 ban hành kèm theo Thông tư số 15/2018/TT-BNNPTNT), phương tiện sản xuất, bảo quản, vận chuyển hoặc các vật thể khác có khả năng mang theo đối tượng kiểm dịch thực vật.

Căn cứ theo Mục 1.4.7, danh mục các vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật bắt buộc phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi đưa vào lãnh thổ Việt Nam gồm 6 nhóm cụ thể:

  • Cây và các bộ phận còn sống của cây (theo Mục 1.4.7 điểm a);
  • Củ, quả tươi (theo Mục 1.4.7 điểm b);
  • Cỏ và hạt cỏ (theo Mục 1.4.7 điểm c);
  • Sinh vật có ích sử dụng trong lĩnh vực bảo vệ thực vật (theo Mục 1.4.7 điểm d);
  • Thực vật nhập khẩu phát hiện đối tượng kiểm dịch thực vật của Việt Nam (theo Mục 1.4.7 điểm e);
  • Các vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật khác có nguy cơ cao mang theo đối tượng kiểm dịch thực vật do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật xác định và báo cáo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định (theo Mục 1.4.7 điểm f).

Như vậy, bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào nhập khẩu các mặt hàng thuộc 6 nhóm nêu trên đều bắt buộc phải hoàn thành quy trình phân tích nguy cơ dịch hại và sở hữu Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phê duyệt trước khi làm thủ tục nhập hàng.

Quy trình kiểm tra kỹ thuật và các phương pháp phân tích giám định bắt buộc

Theo Mục 1.4.5, việc kiểm tra vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật được giải thích là việc quan sát, lấy mẫu, giám định vật thể để xác định tình trạng nhiễm sinh vật gây hại hoặc sự tuân thủ quy định về kiểm dịch thực vật. Mục 1.4.4 xác định hoạt động kiểm dịch thực vật là hoạt động ngăn chặn, phát hiện, kiểm soát đối tượng kiểm dịch thực vật, đối tượng phải kiểm soát và sinh vật gây hại lạ (trong đó sinh vật gây hại lạ theo Mục 1.4.3 là sinh vật gây hại chưa xác định được tên khoa học và chưa từng được phát hiện ở Việt Nam).

Theo Mục 2.1 của Quy chuẩn ban hành kèm Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT, quy trình kiểm tra lô vật thể nhập khẩu bao gồm 2 bước bắt buộc:

  • Kiểm tra sơ bộ (Mục 2.1.1): Cơ quan chuyên ngành tiến hành kiểm tra chính thức bằng cảm quan bên ngoài lô vật thể, bao bì đóng gói, phương tiện chuyên chở; kiểm tra kỹ các khe, kẽ và những nơi sinh vật gây hại có thể ẩn nấp; thực hiện thu thập côn trùng bay, bò hoặc bám bên ngoài lô vật thể.
  • Kiểm tra chi tiết (Mục 2.1.2): Thực hiện kiểm tra bên trong và tiến hành lấy mẫu lô hàng theo quy định tại QCVN 01-141:2013/BNNPTNT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp lấy mẫu kiểm dịch thực vật). Đồng thời, thu thập các vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật mang triệu chứng bị hại và sinh vật gây hại; tiến hành phân tích giám định mẫu vật thể và sinh vật gây hại thu thập được.

Tại Mục 2.2, các mẫu vật thể và mẫu sinh vật gây hại thu thập được phải phân tích giám định nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn quốc gia quy định tại Bảng 1 của Quy chuẩn:

  • Phân tích giám định côn trùng và nhện: Áp dụng Bộ TCVN 12709 Quy trình giám định côn trùng và nhện nhỏ hại thực vật (Mục 1 Bảng 1);
  • Phân tích giám định nấm: Áp dụng Bộ TCVN 12195 Quy trình giám định nấm gây bệnh thực vật (Mục 2 Bảng 1);
  • Phân tích giám định vi khuẩn, virus, phytoplasma: Áp dụng Bộ TCVN 12371 Quy trình giám định vi khuẩn, virus, phytoplasma gây bệnh thực vật (Mục 3 Bảng 1);
  • Phân tích giám định tuyến trùng: Áp dụng Bộ TCVN 12194 Quy trình giám định tuyến trùng gây bệnh thực vật (Mục 4 Bảng 1);
  • Phân tích giám định cỏ dại: Áp dụng Bộ TCVN 12372 Quy trình giám định cỏ dại gây hại thực vật (Mục 5 Bảng 1).

Tình huống minh họa thực tế khi làm thủ tục nhập khẩu

Một doanh nghiệp có nhu cầu nhập khẩu một lô hàng củ, quả tươi phục vụ chế biến thương mại. Căn cứ theo danh mục tại Mục 1.4.7 điểm b của Quy chuẩn ban hành kèm Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT, mặt hàng củ, quả tươi thuộc nhóm vật thể phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.

Thay vì nộp hồ sơ xin cấp phép tới các đơn vị cũ, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ xin cấp Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu gửi đến Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật theo Mục 1.4.8. Khi lô hàng về đến cửa khẩu, cơ quan kiểm dịch thực vật sẽ triển khai kiểm tra sơ bộ cảm quan bao bì, phương tiện vận chuyển, khe kẽ theo Mục 2.1.1. Sau đó, tiến hành kiểm tra chi tiết, lấy mẫu theo QCVN 01-141:2013/BNNPTNT theo quy định tại Mục 2.1.2. Mẫu sau khi lấy sẽ được đơn vị kỹ thuật phân tích, đối chiếu theo các bộ quy chuẩn tại Bảng 1 Mục 2.2 (chẳng hạn kiểm tra nấm theo Bộ TCVN 12195 hoặc côn trùng theo Bộ TCVN 12709) để kết luận điều kiện thông quan.

Đối tượng chịu tác động và các bước thực hiện cần thiết

Sự chuyển giao thẩm quyền và hợp nhất kỹ thuật tại Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT đặt ra các yêu cầu hành động đối với từng nhóm đối tượng cụ thể:

  • Doanh nghiệp, thương nhân nhập khẩu: Phải rà soát danh mục hàng hóa thuộc Mục 1.4.7 (cây còn sống, củ quả tươi, cỏ, sinh vật có ích...) để xin Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật trước khi ký hợp đồng và vận chuyển hàng về Việt Nam. Trong quá trình giải quyết, ghi đúng tên cơ quan tiếp nhận hồ sơ là Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hoặc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
  • Đơn vị phân tích, giám định kiểm dịch: Phải tuyệt đối tuân thủ 5 bộ tiêu chuẩn quốc gia quy định tại Bảng 1 Mục 2.2 (Bộ TCVN 12709, Bộ TCVN 12195, Bộ TCVN 12371, Bộ TCVN 12194, Bộ TCVN 12372) khi phân tích mẫu côn trùng, nấm, vi khuẩn, virus, phytoplasma, tuyến trùng và cỏ dại.
  • Cơ quan kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu: Thực hiện kiểm tra sơ bộ và chi tiết theo đúng trình tự Mục 2.1.1 và Mục 2.1.2; căn cứ quy định ưu tiên tại Điều 30 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT để xử lý thống nhất thẩm quyền, trình tự thủ tục nếu phát sinh văn bản mâu thuẫn.

Câu hỏi thường gặp về thẩm quyền cấp phép kiểm dịch thực vật

Cơ quan nào có thẩm quyền cấp Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu?

Theo Mục 1.4.8 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia ban hành kèm Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT, Giấy phép kiểm dịch thực vật nhập khẩu do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cấp cho các tổ chức, cá nhân nhập khẩu vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.

Quy định thay thế tên gọi cơ quan quản lý có hiệu lực từ thời điểm nào?

Căn cứ Điều 29 và Điều 30 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT (được trích dẫn tại các Chú thích 3, 4, 5, 6, 10, 11, 12 của Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-BNNMT), các quy định đổi tên sang Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Vụ Khoa học và Công nghệ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.

Nếu có xung đột về thẩm quyền giữa các văn bản pháp luật thì xử lý thế nào?

Căn cứ theo Điều 30 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT, trong thời gian các quy định của Thông tư này có hiệu lực, nếu quy định về thẩm quyền, trách nhiệm quản lý nhà nước, trình tự, thủ tục trong Thông tư này khác với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan thì bắt buộc phải thực hiện theo quy định tại Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT.

Khi phát hiện sinh vật gây hại lạ trên hàng nhập khẩu thì xử lý ra sao?

Theo Mục 1.4.3 và Mục 1.4.4 của Quy chuẩn, sinh vật gây hại lạ (chưa xác định được tên khoa học và chưa từng được phát hiện ở Việt Nam) thuộc đối tượng của hoạt động kiểm dịch thực vật nhằm ngăn chặn, phát hiện và kiểm soát thông qua các quy trình kiểm tra sơ bộ, kiểm tra chi tiết và phương pháp giám định quy định tại Mục 2.

Trách nhiệm tuân thủ và khuyến nghị dành cho doanh nghiệp

Việc chuyển giao toàn diện nhiệm vụ kiểm dịch thực vật sang Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng cơ chế ưu tiên áp dụng quy định theo Điều 30 Thông tư số 12/2025/TT-BNNMT đòi hỏi các tổ chức, doanh nghiệp phải cập nhật ngay trong quy trình vận hành và hồ sơ khai báo. Doanh nghiệp cần chủ động đối chiếu văn bản gốc, kiểm tra hiệu lực áp dụng của hồ sơ cấp phép và thường xuyên tham vấn tư vấn pháp lý chuyên ngành để bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Thẩm quyền kiểm dịch thực vật nhập khẩu mới nhất | Góc Luật